مطالب مرتبط:
در سوگ شهادت امام سجاد علیه السلام
تصاویر/ مراسم عزاداری شب شهادت امام سجاد(ع) در مسجد امام سجاد(ع) پردیسان
گریه های احیاگر امام سجاد(ع)
سوگواری زائران و مجاوران رضوی در سالروز شهادت امام سجاد (ع)
ویژه برنامه های رادیو فرهنگ در سوگ امام سجاد (ع)
-6 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 19 مرداد 1401 ساعت 17:372022-08-10سياسي

راهبردهای امام سجاد(ع) در هدایت مردم و احیای اسلام محمدی(ص)


معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: محققان مسلمان عصر امام سجاد(ع) را از نظر سیاسی و فرهنگی، تاریک ترین عصر ها می دانند و از آن، - راهبردهای امام سجاد(ع) در هدایت مردم و احیای اسلام محمدی(ص) معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم گفت: محققان مسلمان عصر امام سجاد(ع) را از نظر سیاسی و فرهنگی، تاریک ترین عصر ها می دانند و از آن، به دوره سقوط فرهنگ اسلام یاد می کنند؛ بر این اساس جامعه عصر امام سجاد(ع)، دارای شاخصه هایی است که آن را از جامعه عصر امامان دیگر متفاوت می کند.

اگر چه امام حسین(ع) در واقعه عاشورا و پیامد های اجتماعی، سیاسی و اعتقادی آن نقش محوری داشت، اما امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) نیز نقش بسیار اساسی و مهمی در قیام کربلا داشتند.

دوران امامت امام سجاد(ع)، یکی از مشکل ترین و بحرانی ترین دوران امامت تشیع است.

در این دوران به سبب اتفاقاتی که رخ داده بود، جامعه اسلامی باید به نوعی تجدید بنا می شد.

در واقع امام سجاد(ع)، باید تفکر و مکتب راستین اسلام ناب را از نو پایه گذاری می کرد.

از این رو می توان حضرت را پرچمدار مدیریت بحران مسائل اجتماعی و فکری شیعیان در آن دوران دانست که با راهبرد های هوشمندانه و اندیشمندانه، ضمن حفظ تشیع، اسباب بالندگی و زمینه های ارتقای کمی و کیفی شیعیان را فراهم کرد.

در این یادداشت ضمن بررسی شرایط جامعه عصر امام سجاد(ع)، برخی راهبرد های آن حضرت بررسی می شود.

اوضاع سیاسی و اجتماعی عصر امام سجاد(ع) محققان مسلمان عصر امام سجاد(ع) را از نظر سیاسی و فرهنگی، تاریک ترین عصر ها می دانند و از آن، به دوره سقوط فرهنگ اسلام یاد می کنند.

بر این اساس جامعه عصر امام سجاد(ع)، دارای شاخصه هایی است که آن را از جامعه عصر امامان دیگر متفاوت می کند که به برخی از این شاخصه ها اشاره می شود.

امام صادق(ع) در ترسیم وضع تلخ و اندوه بار جامعه و شیعیان عصر امام چهارم(ع) فرموده است: اِرْتَدَّ النَّاسُ‏ بَعْدَ قَتْلِ‏ الْحُسَیْنِ‏(ع) إِلَّا ثَلَاثَهً أَبُوخَالِدٍ الْکَابُلِیُّ وَ یَحْیَی ابْنُ أُمِّ الطَّوِیلِ وَ جُبَیْرُ بْنُ مُطْعِمٍ، ثُمَّ إِنَّ النَّاسَ لَحِقُوا وَ کَثُرُوا؛ بعد از شهادت امام حسین(ع) همه مردم از مسیر اهل بیت: برگشتند، مگر سه نفر: ابوخالد کابلی، یحیی بن ام طویل و جبیر بن مطعم.

سپس مردم اندک اندک به آنان محلق شدند .

بنا بر سخن امام صادق(ع)، تنها سه نفر از مردم به امامت امام سجاد(ع) معتقد و شیعه حقیقی بودند.

اگر چه شیعیان در تمامی دوران امامت ائمه، از نظر کمی و کیفی همیشه در اقلیت بوده اند، اما در دوران امامت امام سجاد(ع) این تعداد به کمترین حد ممکن رسید؛ زیرا تعداد قابل توجهی از شیعیان در کربلا، بخشی دیگر از آن ها در واقعه توابین و بخش دیگری در قیام مختار به شهادت رسیده بودند.

بنا بر نقل های تاریخی حدود پنج تا هفت هزار نفر توسط مصعب بن زبیر که به مبارزه با مختار برخاسته بود، به شهادت رسیدند، بخشی دیگر از شیعیان مدینه از جمله 80 نفر از صحابی پیامبر(ص) و 700 نفر از حافظان قرآن که علیه مخالفت یزید قیام کرده بودند در هجوم وحشیانه لشکر شام به فرماندهی مسلم بن عقبه و حصین بن نمیر به شهادت رسیدند؛ تاریخ نویسان شمار کشته شدگان این واقعه را بیش از چهار هزار نفر و به قولی 11 هزار و 700 نفر دانسته اند.

بر این اساس امام سجاد(ع) فرمود: مَا بِمَکَّهَ وَ لَا بِالْمَدِینَهِ عِشْرُونَ‏ رَجُلًا یُحِبُّنَا: در مکه و مدینه بیست نفر دوستدار واقعی نداریم .

سهل بن شعیب، یکی از بزرگان مصر می گوید: روزی به حضور علی بن الحسین(ع) رسیدم و احوال ایشان را پرسیدم، فرمود: فکر نمی کردم شخصیت بزرگی از مصر مثل شما نداند که حال ما چگونه است؟ اینک اگر وضع ما را نمی دانی، برایت توضیح می دهم: وضع ما در میان قوم خود، مثل وضع بنی اسراییل در میان فرعونیان است که پسران شان را می کشتند و دختران شان را زنده نگه می داشتند.

امروز وضع بر ما به قدری تنگ و دشوار است که مردم با سبّ و ناسزاگویی به بزرگ و سالار ما بر فراز منبر ها، به دشمنان ما تقرب می جویند .

دشمنی با اهل بیت(ع) و دینداری ظاهری و سطحی عبدالله زبیر مکه را به عنوان محل حکومت خود انتخاب کرده بود و دوران حکومتش 9 سال به طول انجامید، او بر پایه گفته خود، کینه ای 40 ساله نسبت به اهل بیت(ع) داشت؛ این کینه را می توان در خطابه های او علیه امام علی(ع) و پیروان آن حضرت و نیز در ناسزاگویی به امام در ملاقات با ابراهیم بن مالک اشتر به وضوح مشاهده کرد.

دشمنی او با اهل بیت پیامبر(ص) تا آنجا بود که تا 40 هفته در خطبه نماز جمعه حتی از درود فرستادن بر پیامبر(ص) خودداری کرد تا مبادا اهل بیت(ع) به آن افتخار کنند و می گفت: إنَّ لَهُ أَهیلُ سُوءٍ فَإِن ذُکِرَ مَدُّوا أَعناقَهُم لِذِکرِهِ: رسول خدا(ص) خاندان بدی دارد که با یاد شدن رسول خدا(ص) گردنکشی می کنند.

همچنین بیشترین دوره امامت امام سجاد (ع) با دوران حکومت عبدالملک بن مروان همزمان بود، در دشمنی مروان و خاندان او نسبت به بنی هاشم، به ویژه فرزندان علی(ع) جای بحث و استدلال نیست.

در زیارت عاشورا، آل مروان در کنار آل زیاد لعن شده اند.

در بخشی از زیارت عاشورا می خوانیم: فَرِحَتْ‏ بِهِ‏ آلُ‏ زِیَادٍ وَ آلُ مَرْوَانَ بِقَتْلِهِمُ الْحُسَیْنَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ: خاندان زیاد و خاندان مروان افرادی بودند که از شهادت امام حسین (ع) مسرور و شادمان شدند.

دوران امامت امام سجاد(ع)، یکی از دشوارترین دوران حیات اسلام است.

امام حسین(ع) در توصیف مردمان این عصر فرموده است: النَّاسَ‏ عَبِیدُ الدُّنْیَا وَ الدِّینُ‏ لَعْقٌ عَلَی أَلْسِنَتِهِمْ یَحُوطُونَهُ مَا دَرَّتْ مَعَایِشُهُمْ فَإِذَا مُحِّصُوا بِالْبَلَاءِ قَلَّ الدَّیَّانُون‏: مردم بنده دنیا هستند و دین بر زبان شان می چرخد و تا وقتی زندگی هایشان بر محور دین بگردد، به دنبال آن هستند؛ اما وقتی به وسیله بلا آزموده شوند، دینداران اندک می شوند.

بهره مردم آن دوران از دین، به اندازه بهره انسان گرسنه از چشیدن شیرینی بود.

از این رو در تضاد دین با دنیا، دین مغلوب بود و مردم دنیا را بر دین ترجیح می دادند.

در این زمان به علت تبلیغات گسترده حاکمان علیه امامان شیعه، مردم از اهل بیت(ع) و مفسران وحی جدا شده بودند.

در این دوران قداست زدایی از خاندان نبوت در دستور کار حاکمانی چون عبدالملک بن مروان قرار گرفته بود.

از همین رو بود که حجاج که نماینده عبدالملک بن مروان بود، به زائرین قبر رسول خدا(ص) می گفت: به شام بروید و قصر امیرالمؤمنین عبدالملک بن مروان را طواف کنید، مگر نمی دانید خلیفه رسول از خود او برتر است.

گسترش ناهنجاری های اخلاقی اوضاع فرهنگی مدینه در دوران امامت امام سجاد(ع)، بسیار اسفناک بود.

فساد و فحشا عمومی شده و مجلس میگساری و آوازخوانی افزایش یافته بود.

بسیاری از خانه های شهر مدینه که زمانی شب ها صدای نیایش، دعا و قرآن از آن ها شنیده می شد، به مجالس آوازه خوانی و جشن های مختلط تبدیل شده بود.

رقاصه ها، نوازندگان و خوانندگان از بالاترین منزلت اجتماعی برخوردار شده بودند.

برای مثال وقتی جمیله که یکی از خوانندگان مشهور بود، به حج رفت؛ در شهرهای مختلف در مسیر حج مورد استقبال مردم قرار گرفت؛ به گونه ای که تا آن زمان چنین استقبالی برای هیچ عالِم و بزرگی رخ نداده بود؛ طبیعی است که وقتی حاکم فاسد باشد، برای اینکه بتواند بر مردم حکومت کند، مردم نیز باید فاسد باشند.

امام سجاد(ع) در چنین اوضاع و شرایطی باید به بازیابی و بازسازی جامعه اقدام کند و شیعه یا همان اسلام راستین را دوباره پی ریزی کند.

راهبردهای امام سجاد(ع) حضرت زین العابدین(ع) برای هدایت مردم به اسلام اصیل اقداماتی انجام داد که به برخی از آن ها اشاره می شود: از آنجا که در زمان امام چهارم(ع) شرایط اختناق آمیزی حکم فرما بود، امام(ع) بسیاری از اهداف و مقاصد خود را در قالب دعا و مناجات بیان می کرد.

مجموع دعا ی امام سجاد(ع) به نام صحیفه سجادیه معروف است که پس از قرآن مجید و نهج البلاغه، بزرگ ترین و مهم ترین گنجینه گران بهای حقایق و معارف الهی به شمار می رود؛ به گونه ای که از ادوار پیشین از طرف دانشمندان برجسته ما اخت القرآن و انجیل اهل بیت: و زبور آل محمد(ص) لقب گرفته است.

در مکاتبه ای که میان مرحوم آیت الله مرعشی نجفی و طنطاوی، یکی از بزرگان مصر صورت گرفته بود؛ مرحوم آیت الله مرعشی نجفی کتاب صحیفه سجادیه را برای طنطاوی فرستاده بود.

طنطاوی در مدح و ثنای این کتاب ارزشمند گفته بود: چگونه تا الآن ما را از این کتاب با ارزش محروم کرده بودید؟ شما مقصر هستید که ادعیه ای مانند دعاهای امام سجاد(ع) را به ما معرفی نکرده اید .

دعاهای صحیفه سجادیه در موضوعات مختلفی همچون خداشناسی، انسان شناسی، جهان شناسی، جایگاه پیامبر(ص) و اهل بیت:، امامت، فضایل و رذایل اخلاقی و .

است.

یکی از پرتکرارترین دعاهای امام سجاد(ع) در صحیفه سجادیه، ذکر صلوات بر پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) است؛ مانند دعای 47 که طولانی ترین دعای این کتاب شریف است که امام(ع) برای تثبیت جایگاه پیامبر(ص) و اهل بیت: از آن استفاده نمود؛ چنانکه در این دعا می فرماید: رَبِّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ صَلاهً تُجَاوِزُ رِضْوَانَکَ وَ یَتَّصِلُ اتِّصَالُهَا بِبَقَائِکَ .

رَبِّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، صَلاهً تَنْتَظِمُ صَلَوَاتِ مَلائِکَتِکَ وَ أَنْبِیَائِکَ وَ رُسُلِکَ وَ أَهْلِ طَاعَتِکَ .

رَبِّ صَلِّ عَلَیْهِ وَ آلِهِ، صَلاهً تُحِیطُ بِکُلِّ صَلاهٍ سَالِفَهٍ وَ مُسْتَأْنَفَهٍ: پروردگارا! بر محمد و آلش درود فرست؛ درودی که از خشنودی تو فرا رود و پیوندش به جاودانی تو وصل شود و پایان نپذیرد .

پروردگارا! بر محمد و آلش درود فرست؛ درودی که درود فرشتگان و پیامبران و رسولان و اهل طاعتت را به رشته نظم درآورد .

پروردگارا! بر او و آلش درود فرست؛ درودی که هر درود گذشته و جدید را در برگیرد.

در شرایطی که دشمنان تلاش می کردند نام پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) را از خطبه نماز جمعه حذف کنند، آن حضرت با ذکر صلوات، جایگاه پیامبر(ص) و اهل بیت(ع) را در جامعه تثبیت می کرد.

امام(ع) در این تنگناها و شرایط دشوار با راهبرد تقیه و دعا، طی مدت 34 سال جایگاه اهل بیت(ع) را آرام آرام در میان مردم تثبیت کرد تا آنجا که وقتی هشام بن عبدالملک به حج رفته بود؛ امام(ع) نیز در مکه حضور داشت.

وقتی هشام نتوانست به دلیل ازدحام جمعیت حجرالاسود را زیارت کند، امام سجاد(ع) وارد شد و مردم راه را برای آن حضرت باز کردند تا امام(ع) بتواند به راحتی خانه خدا و حجرالاسود را زیارت کند.

در این هنگام فردی با اشاره با امام(ع)، از هشام پرسید: این شخص کیست که تو با این عظمت و برادر خلیفه بودن، مردم برای تو راه باز نکردند؛ اما برای او راه باز کردند؟ هشام جواب داد: او را نمی شناسم.

فرزدق شاعر که در آنجا حاضر بود، به هشام گفت: تو او را نمی شناسی ولی این زمین و زمان او را می شناسند و این شعر را سرود: هذَا الَّذِی تَعْرِفُ الْبَطْحَاءُ وَطْأَتَهُ وَ الْبَیْتُ یَعْرِفُهُ وَ الْحِلُّ وَ الْحَرَمُ این کسی است که سرزمین بطحا جای پایش را می شناسد و خانه کعبه و بیرون حرم و حرم او را می شناسند.

 تبیین جایگاه امامت در حکومت اسلامی از آنجا که امام چهارم(ع) در عصر اختناق زندگی می کرد، نمی توانست مفاهیم مورد نظر خود را به صورت آشکار بیان کند از این رو با شیوه موعظه مردم را با اندیشه اسلامی آشنا می ‏کرد.

بررسی این موعظه ها نشان می دهد که امام(ع) با روش حکیمانه و بسیار زیرکانه ای، مباحثی را که اثر و نتیجه سیاسی داشت و بر ضد دستگاه حاکم بود؛ بدون آنکه حساسیت حکومت را بر برانگیزد، به مردم انتقال می داد.

امام(ع) مسئله امامت و رهبری جامعه اسلامی توسط امام معصوم(ع) را تبیین و مردم را از حاکمیت حاکمان زور و کفر و سردمداران فاسق و منافق آگاه می ‏ساخت؛ چنانکه فرمود: مردم پرهیزگار باشید و بدانید که به سوی خدا باز خواهید گشت.

آن روز (رستاخیز) هر کس آنچه را که از نیک و بد انجام داده است، نزد خود حاضر خواهد یافت و آرزو خواهد کرد که بین او و اعمال بدش فرسخ ها فاصله باشد؛ نخستین اموری که دو فرشته منکر و نکیر در قبر از آن سؤال خواهند کرد، خدای تو که او را عبادت می ‏کنی و پیامبر تو که به سوی تو فرستاده شده است و دین تو که از آن پیروی می‏ کنی، و کتاب آسمانی که آن را تلاوت می ‏کنی، و امام تو که ولایتش را پذیرفته ای، است.

همچنین در دعاهای مختلف صحیفه سجادیه همواره به جایگاه رفیع امامت، اشاره کرده است؛ چنانکه در دعای 48 فرموده است: اللَّهُمَّ إِنَّ هَذَا الْمَقَامَ لِخُلَفَائِکَ وَ أَصْفِیَائِکَ وَ مَوَاضِعَ أُمَنَائِکَ فِی الدَّرَجَهِ الرَّفِیعَهِ الَّتِی اخْتَصَصْتَهُمْ بِهَا قَدِ ابْتَزُّوهَا، وَ أَنْتَ الْمُقَدِّرُ لِذَلِکَ، لا یُغَالَبُ أَمْرُکَ وَ لا یُجَاوَزُ الْمحْتُومُ مِنْ تَدْبِیرِکَ کَیْفَ شِئْتَ وَ أَنَّی شِئْتَ وَ لِمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ غَیْرُ مُتَّهَمٍ عَلَی خَلْقِکَ وَ لَا لِإِرَادَتِکَ حَتَّی عَادَ صِفْوَتُکَ وَ خُلَفَاؤُکَ مَغْلُوبِینَ مَقْهُورِینَ مُبْتَزِّینَ، یَرَوْنَ حُکْمَکَ مُبَدَّلًا وَ کِتَابَکَ مَنْبُوذاً وَ فَرَائِضَکَ مُحَرَّفَهً عَنْ جِهَاتِ أَشْرَاعِکَ وَ سُنَنَ نَبِیِّکَ مَتْرُوکَهً؛ خدایا! این جایگاه اقامه نماز عید قربان و جمعه که ویژه اوصیا و برگزیدگانت و جایگاه امنای توست، در مرتبه بلندی است که آن را ویژه آنان قرار دادی؛ ولی غاصبان و غارتگران این مقام را از آن ها به غارت بردند و تو تقدیر کننده آنی.

فرمانت مغلوب کسی نشود و از تدبیر حتمی ات هر گونه که بخواهی و هر زمان که بخواهی، فراتر نتوان رفت.

به سبب اینکه تو آگاه تر به اموری و نسبت به آفریدنت و اراده ات متهم نیستی، کار این غارتگری نسبت به جایگاه عظیم عید و جمعه تا آنجا رسید که برگزیدگانت و اوصیانت، مغلوب و شکست خورده و حقوق شان به غارت رفت.

می دیدند که حکم و فرمانت تغییر یافته، کتابت دور انداخته شده، واجباتت از مسیر شرایعت به دست تحریف افتاده و سنت های پیامبرت متروک مانده است.

این فرمایش امام سجاد(ع)، گویای وخامت جامعه اسلامی آن روز است.

امام(ع) در چنین زمانه ای که هم نام پیامبر(ص) و هم جایگاه امامت روزبه روز ضعیف شده بود، باید جامعه مسلمین را بازسازی می کرد و به مردم یادآوری می نمود؛ از همین رو در ادامه دعا می فرماید: خدایا، دشمنان شان را از اولین و آخرین و هر که به کردارشان راضی شد و طرفداران و پیروان شان را لعنت کن.

خدایا، مرا اهل توحید و ایمان به خود و تصدیق به رسولت و امامانی که طاعت شان را واجب فرموده ای، قرار ده؛ آن هم از جمله کسانی که توحید و ایمان، به وسیله آن ها و به دست آنان جریان پیدا می کند.

آمین، ای پروردگار جهانیان! نیروسازی و نشر معارف اسلامی؛ راهبرد امام سجاد یکی از راهبرد های امام سجاد(ع) کادر سازی است؛ یعنی امام(ع) به تربیت شاگردان برجسته علمی، سیاسی و اخلاقی همچون ابوحمزه ثمالی، ابان بن تغلب و ابوخالد کابلی  پرداخت و به آنان ظلم ستیزی، معارف الهی و فضایل را آموخت.

ابوحمزه ثمالی نقل می کند امام(ع) طی سخنانی فرمود: خداوند ما و شما را از مکر ستمگران و ظلم حسودان و زورگویی جباران حفظ کند، ای مؤمنان شما را طاغوت ها و طاغوتیان دنیاطلب که دل به دنیا سپرده و شیفته آن شده اند و به دنبال نعمت های بی ارزش و لذت های زودگذر آن هستند، فریب ندهد؛ به جانم سوگند، در ایام گذشته حوادثی را پشت سر گذاشتید و از انبوه فتنه ها به سلامت گذشتید، در حالی که پیوسته از گمراهان و بدعت گذاران و تبهکاران در زمین دوری و تبری می جستید؛ پس اکنون نیز از خدا یاری بخواهید و به سوی فرمانبری از خدا و اطاعت از ولی خدا که از حاکمان کنونی شایسته تر است، برگردید.

امر خدا و اطاعت از کسی را که خدا اطاعت او را واجب کرده است، بر همه چیز مقدم بدارید و هرگز در امور جاری، اطاعت از طاغوت ها را که شیفتگی به فریبندگی های دنیا را به دنبال دارد؛ بر اطاعت از خدا و اطاعت از رهبران الهی مقدم ندارید.

از معاشرت با گنهکاران و آلودگان، همکاری با ستمگران و نزدیکی و تماس با فاسقان بپرهیزید و از فتنه آنان برحذر باشید و از آنان دوری بجویید و بدانید که هر کس با اولیای خدا مخالفت ورزد و از دینی غیر از دین خدا پیروی کند و در برابر امر رهبری الهی خودسرانه عمل کند، در دوزخ گرفتار آتشی شعله ور خواهد شد.

یکی دیگر از راهبردهای امام سجاد(ع) نشر احکام اسلامی و تبیین مباحث تربیتی و اخلاقی بود.

امام سجاد(ع) در این زمینه گام های بلندی برداشتند؛ به طوری که دانشمندان را به تحسین و اعجاب واداشته است.

شیخ مفید در این زمینه می نویسد: فقهای اهل تسنن به قدری علوم از او نقل کرده اند که به شمارش نمی گنجد، و مواعظ و دعاها و فضایل قرآن و حلال و حرام به حدی از آن حضرت نقل شده است که در میان دانشمندان مشهور است و اگر بخواهیم آن ها را شرح دهیم، سخن به درازا می‏کشد .

.

نمونه ای از تعالیم تربیتی و اخلاقی که از امام چهارم به یادگار مانده است، مجموعه ارزشمندی به نام رساله الحقوق است که امام(ع) طی آن، وظایف گوناگون انسان را چه در پیشگاه خدا و چه نسبت به خویشتن و دیگران بیان کرده است.

فهرست منابع ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول، تصحیح علی اکبر غفاری، چاپ دوم، قم: جامعه مدرسین، 1404ق.

ابن قتیبه دینوری، عبدالله بن مسلم، الامامه و السیاسه، قاهره: چاپ طه محمد زینی، 1387ق.

بلاذری، احمد بن یحیی، انساب الاشراف، به کوشش سهیل زکار و ریاض زرکلی، بیروت: دارالفکر، 1417ق.

پیشوایی، مهدی، سیره پیشوایان، قم : موسسه امام صادق ع، چهل وهفتم 1400 شثقفی، ابراهیم بن محمد، الغارات، تصحیح عبدالزهرا حسینی؛ چاپ اول، قم: دارالکتاب الاسلامی، 1410ق.

دینوری، احمد بن داود، اخبار الطوال، قم: منشورات الرضی، 1368ش.

کاتب واقدی، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، چاپ دوم، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1418ق.

کشی، محمد بن عمر، اختیار معرفه الرجال، تصحیح مهدی رجایی؛ چاپ اول، قم: مؤسسه آل البیت:، 1363 ش.

مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تحقیق جمعی از محققان، چاپ دوم، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1403 ق.

مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب، به کوشش اسعد داغر، قم: دارالهجره، 1409ق.

مشهدی، محمد بن جعفر، المزار الکبیر، مصحح: قیومی اصفهانی، جواد،قم : دفتر انتشارات اسلامی، اول1419 ق‏.

مفید، محمد بن محمد، الاختصاص، تصحیح علی اکبر غفاری و محمود محرمی زرندی؛ چاپ اول، قم: الموتمر العالمی لالفیه الشیخ المفید، 1413ق.

مقدسی، مطهر بن طاهر، کتاب البدأ و التاریخ، پاریس: چاپ کلمان هوار، 1899ـ 1919م.

مقالات.

یادداشت از حجت الاسلام والمسلمین سعید روستا آزاد، معاون فرهنگی تبلیغی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم  انتهای پیام
کلید واژه ها: امام - دفتر تبلیغات اسلامی - تبلیغات اسلامی - فرهنگ - اسلام - فرهنگی - حوزه علمیه قم - معاون فرهنگی - حوزه علمیه - سیاسی - تبلیغات - مسلمان - تبلیغی - اسلامی - محققان - واقعه عاشورا - امام سجاد(ع) - جامعه - معاون - هدایت - احیای - دفتر - مردم - حوزه - اساس - اعتقادی - متفاوت - عاشورا - بحرانی - یکی از

آخرین اخبار سرویس:
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر: دختران و پسران ایران خواب بدخواهان نظام را به آشفتگی تعبیر می کنند

دسته بندی اغتشاشگران در حوادث اخیر کشور

ترک عادت موجب مرض است؛ باز هم یک دروغ بزرگ

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر: دختران و پسران ایران خواب بدخواهان نظام را به آشفتگی تعبیر می کنند

سردار نقدی: بچه های خانواده های فروپاشیده اوباش خیابانی و معتاد در اعتراضات سازماندهی شده اند

رییس جمهور درگذشت حاج محسن لبانی را تسلیت گفت

تصاویر/ نشست مدیر سابق و جدید و معاونین مدیریت حوزه خوزستان با آیت الله اعرافی

یادواره شهدای ادارات و آبروی محله در آستارا

فال ابجد 10 مهر 1401/ فال ابجد امروز یکشنبه 10 مهر 1401

بیانیه ی تبیینی وزارت اطلاعات پیرامون حوادث اخیر کشور

امکان پایان جنگ اوکراین ظرف چند روز وجود دارد

تصاویر/ دیدار مدیر حوزه های علمیه کشور با آیت الله شفیعی در اهواز

مهران مدیری به کدام کشور رفته بود ؟

شهادت بک :فرمانده سپاه سیستان و بلوچستان

شهادت معاون اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان

کلاس های درس در دانشگاه زاهدان تا پانزدهم مهر غیرحضوری شدند

جعل بیانیه حربه جدید دشمنان ملت

مسئول اطلاعات سپاه استان سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

بیانیه وزارت اطلاعات درباره جزییات حوادث اخیر کشور

مهران مدیری به کجا رفته بود ؟

فعالیت های آموزشی دانشگاه سیستان و بلوچستان تا پایان هفته مجازی شد

امیر تتلو خبر تغییر جنسیتش را علنی کرد!/ عکس

باور «ما می توانیم» در دوران دفاع مقدس شکل گرفت

استخدام ناخنکار و پدیکوریست در یک سالن زیبایی در تهران

ایران ارجمند استواری خواهد می ماند

زمان احتمالی اعلام نامزد ریاست جمهوری عراق

تصاویر / حضور امام جمعه همدان در جمع حلقه های صالحین خواهران همدان

تا زمانی که امام محله، طلبه تراز انقلاب نباشد، نتیجه مطلوب حاصل نمی شود

تصاویر/ جلسه قرارگاه فرهنگی تثبیت اعتقادی خوزستان با حضور آیت الله اعرافی

تحقق دغدغه رهبر انقلاب پیرامون مساجد در گرو حضور امام محله در تراز انقلاب است

فال تاروت کبیر | فال تاروت 9 مهر

حق مسلم اعتراض

هشتم مهر، سالروز مولانا

حضور آیت الله اعرافی در نماز جمعه اهواز + عکس

آینده کشور در آموزش و پرورش رقم می خورد

زنی که روح گرگ دارد با ظاهری انسانی !

آرامش نیاز اکنون جامعه است

19 جانباخته و 20 مجروح در حادثه تروریستی زاهدان | فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

­ابلاغ مصوبه تامین مسکن زوج های دارای سه فرزند

انفجار جمعیت سالمندی در کشور طی 20 سال آینده

یک نماینده مجلس: آقای روحانی از مجمع اخراج شد!

امکان ارائه تضمین درباره عدم خروج دولت های آینده از برجام وجود ندارد

شهادت مسئول اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان

ناآرامی در زاهدان| خبرگزاری دولت: به کلانتری حمله و آن را به رگبار بستند| 19 نفر کشته شدند

کامیون سوغاتی دستاورد نیست!

سردار سلیمانی: باور «ما می توانیم» در دوران دفاع مقدس شکل گرفت

سردار سلیمانی: باور «ما می توانیم» در دوران دفاع مقدس شکل گرفت

مسوول اطلاعات سپاه سلمان سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

ترور فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان

شهادت فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان | جزییات تیراندازی و شهادت سیدعلی موسوی

بیانیه تبیینی وزارت اطلاعات پیرامون حوادث اخیر کشور

تصاویر / نشست جمع بندی سفر مدیر حوزه های علمیه کشور به خوزستان

آذری جهرمی: هدف همین بود

تحلیل ربیعی از اعتراضات اخیر: نگرانم

تصاویر / دیدار مدیر حوزه های علمیه کشور با آیت الله شفیعی

تسنیم : «فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان به شهادت رسید»

تصاویر / بازدید آیت الله اعرافی از مرکز علمی فرهنگی امام حسین(ع) اهواز

حوادث زاهدان/ شهادت مقام ارشد سپاه / 19 کشته و 20 زخمی در تیراندازی زاهدان / حمله و تیراندازی به کلانتری/ کوبیدن اتوبوس به دیوار کلانتری / تجمع تعدای از نمازگزاران / دعوت مولوی عبدالحمید به آرامش

اصلاح قوانین مادر را رها کنید

اغتشاشات عمق کینه جریان صهیونی ماسونی از انقلاب اسلامی را نمایان ساخت

فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

19 جانباخته و 20 مجروح در حادثه تروریستی امروز زاهدان/ فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

19 جانباخته و 20 مجروح در حادثه تروریستی امروز زاهدان/ فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

شهادت مقام ارشد سپاه در حملات زاهدان

بازگشت آموزش « تزریقات» به فهرست آموزش های همگانی هلال احمر پس از سه دهه

وحدت مردم سیستان و بلوچستان تیری برقلب دشمن

انعقاد تفاهم نامه میان سازمان عقیدتی - سیاسی ارتش و دفتر تبلیغات

شهادت فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان/ یک پاسدار مجروح شد

شهادت فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان/ یک پاسدار مجروح شد

شهادت یک مقام امنیتی سیستان و بلوچستان توسط تروریست ها

حمله دسته جمعی «آقایان بازیگر» به این 2 زن معروف/ عکس

وزارت اطلاعات: خرابکاری در دو هواپیمای مسافربری با هدف سقوط آن ها که با عنایات الهی خنثی شد

تسنیم: فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

استخدام صندوقدار در چرم مشهد در تهران

تذکر امام جمعه کرج نسبت به ارتقاء امنیت فرهنگی

تذکر امام جمعه کرج نسبت به ارتقاء امنیت فرهنگی

فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

فرمانده اطلاعات سپاه سیستان و بلوچستان به شهادت رسید

یک فرمانده سپاه در زاهدان به شهادت رسید +جزییات

کرباسچی: چرا کسی از خانواده مهسا امینی عذرخواهی نکرد؟

معرفی اغتشاشگران به عنوان مردم توهین به ملت ایران است

سومین پویش وقف کتاب در آذربایجان غربی

12 مهر، آخرین مهلت شرکت در مزایده سازمان مدیریت میادین شهرداری تهران

جوانان می پرسند پس چرا خودتان سال 57 با اغتشاش، انقلاب و شاه را بیرون کردید؟

شورای عالی فضای مجازی مبانی قانونی ندارد

ایجاد ژئو پارک در گنبد نمکی جاشک استان بوشهر ضروری است

بیانیه مهم وزارت اطلاعات/ دستگیری 49 عضو منافقین و 77 عضو گروهک های تجزیه طلب در آشوب های اخیر

واکنش کرباسچی به بازداشت خبرنگار روزنامه هم میهن

بیانه مهم وزارت اطلاعات درباره حوادث اخیر در کشور

دستگیری سیروان و زانیار خسروی صحت دارد؟

دستاوردهای حوزه وقف در یزد به نمایش گذاشته شد

بیانیه وزارت اطلاعات پیرامون حوادث اخیر کشور

گرامیداشت یاد و خاطره شهدای شرکت آبفای استان یزد

یکبار برای همیشه!

میراث دار دیکتاتوری وحشی؛ در انتظار یک کودتای جدید؟

ارزیابی ربیعی از رخدادهای اخیر کشور

هدف دشمن در اغتشاشات، ایجاد ناامنی و تفرقه بین مردم و مسوولان است

هدف دشمن در اغتشاشات، ایجاد ناامنی و تفرقه بین مردم و مسوولان است

بیانه مهم وزارت اطلاعات درباره حوادث اخیرد در کشور؛ خرابکاری در دو هواپیمای مسافربری خنثی شد

زانیار و سیروان خسروی بازداشت شدند؟

راهبردهای امام سجاد(ع) در هدایت مردم و احیای اسلام محمدی(ص)

راهبردهای امام سجاد(ع) در هدایت مردم و احیای اسلام محمدی(ص)