موضوعات داغ: - باشگاه استقلال - اميرعبداللهيان - مجمع عمومي سازمان ملل - سرمايه گذاري - بازار سرمايه - ايران خودرو - وزير امور خارجه - كنكور سراسري 1400 - سرمربي استقلال - اردوي پرسپوليس - راه پله - شريعتمداري وزير كار - مجمع عمومي عادي ساليانه - خضرآباد - لوازم جانبي كامپيوتر - ثبت نام نامزدهاي انتخابات - احمد سعادت - كنجكاوي كودكان - دولت دوازدهم - آراز - محمد تقي كروبي - انتقال آب سد آزاد - معادن كردستان

مطالب مرتبط:
تکمیل طرح های نیمه تمام راکد یزد در دولت تدبیر و امید
روحانی توقعات مردم و رهبری را برآورده نکرد/ دولت سیزدهم باید سیاست های غلط دولت تدبیر و امید را اصلاح کند
آزادی 78 نفر از زندانیان محکومین مالی طی چهار ماهه امسال
آزادی گروگان بعد از 15 روز اسارت در استان فارس؛ آدم ربایان دستگیر شدند
عکس گلشیفته فراهانی در خارج بدون سانسور (عکس)
-171 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 11 مرداد 1400 ساعت 13:002021-08-02بين الملل

آزادی 3 هزار اسیر مشهدی با تدبیر قائم مقام فراهانی


چگونه 188 سال قبل، صدراعظم و ادیب نامدار ایران توانست با هوشمندی خود، آرامش را به مشهد و شمال خراسان بازگرداند و راهزنان و گردنکشان را سرکوب کند؟ - " ـ خراسان، بعد از آغاز جنگ های ایران و روسیه تزاری، حال و روز خوشی نداشت.

با پایان گرفتن دوره نخست این جنگ ها، در سال 1192 ش، شورش های گسترده خوانین خراسان شروع شد.

برخی از مورخان معتقدند که این شورش ها، ریشه در سیاست دولت استعماری انگلیس داشت که می خواست شرق ایران را ناآرام کند و بر نفوذ خود در منطقه بیفزاید.

در همین زمان، مشهد، به عنوان بزرگ‎ترین و مهم‎ترین شهر در شرق ایران، آماج حملات راهزنان و چپاول اقوام مهاجم ماوراءالنهر بود که از طریق مرو و سرخس، خود را به جلگه مشهد می رساندند و مشهد و روستا های اطراف آن را به باد غارت می دادند.

این اوضاع پریشان 17 سال دوام آورد و به‎تدریج دامنه آن تمام شمال خراسان را فراگرفت و نقطه ای باقی نماند، مگر آن که مورد دستبرد و حمله راهزنان و اقوام مهاجم واقع شد.

با پایان یافتن دوره دوم جنگ های ایران و روسیه تزاری در سال 1206 ش و انعقاد عهدنامه ننگین ترکمانچای، دولت مرکزی به فکر آرام‎کردن خراسان افتاد؛ ظاهراً کار آن قدر بالا گرفته بود که اعزام یک قشون محدود، نمی توانست مشکل مشهد و مناطق همجوار آن را حل کند.

به همین دلیل، عباس میرزا نایب السلطنه، پسر فتحعلی شاه قاجار و سردار نامدار ایران در جنگ های قفقاز، به همراه وزیر ادیب و سیاستمدارش، قائم مقام فراهانی که بعد ها به صدراعظمی محمدشاه قاجار رسید، مأمور آرام کردن خطه خراسان و بازگرداندن امنیت و آسایش به مشهد و اطراف آن شد.

این زمان، مصادف با اواخر تابستان سال 1210 ش بود.

قائم مقام فراهانی در مشهد طبق گزارش رضاقلی خان هدایت در روضه الصفای ناصری ، سپاه عباس میرزا روز 30 آذر سال 1210، توانست بالاخره، پس از زد و خورد های متعدد در مسیر عبور به سمت شمال شرق، وارد مشهد شود.

عباس میرزا که از بیماری کبدی رنج می برد و به نقلی، توسط ویلیام کورمیک، پزشک انگلیسی اش مسموم شده بود تا نتواند شورشیان را به سرعت سرکوب کند، با هدایت و مشورت قائم مقام فراهانی دست به اقداماتی در مشهد زد که به سرعت نظم و آرامش در آن برقرار شد.

قائم مقام به خوانین شورشی پیام داده بود که اگر نگران خشم نایب السلطنه هستند، می توانند به او متوسل شوند تا پادرمیانی کند؛ او می خواست ضمن حفظ قدرت ناشی از حضور عباس میرزا در خراسان، مسیر تسلیم را باز بگذارد و تلفات و درگیری ها را به حداقل برساند.

قائم مقام به عباس میرزا پیشنهاد داد که احمدعلی میرزا، حاکم مشهد را به دلیل بی کفایتی برکنار کند و او را به محل باباقدرت در بیرون شهر بفرستد تا از آن جا راهی تهران شود.

تعداد زیادی از خوانین شورشی با تدبیر قائم مقام، به عباس میرزا پیوستند و به این ترتیب، نبرد با دیگر شورشی ها، بسیار آسان شد.

قائم مقام برای وساطت و جلوگیری از جنگ، از مشهد خارج شد و به امیرآباد چناران رفت تا با رضاقلی خان، یکی از مهم‎ترین سرکردگان شورش، ملاقات کند و او را به تسلیم وادارد؛ اما در این دیدار دریافت که وی، اهل مدارا و صلح نیست و جز با نیروی نظامی متوقف نمی شود.

به همین دلیل، در بازگشت طرح حمله به مقر رضاقلی خان را از مسیر کال یاقوتی مشهد، به عباس میرزا داد.

نیرو های سپاه ایران، اوایل خرداد سال 1211، به عزم سرکوب رضاقلی خان، از مشهد خارج شدند و با طرح ضربتی قائم مقام فراهانی، با سرعت خود را به امیرآباد چناران رساندند و کار یاغی معروف را یکسره کردند.

به این ترتیب، نظم و آرامش به مشهد و اطراف آن بازگشت.

اما این پایان غائله شورش در مشهد و اطراف آن نبود.

آزادی اسیران، مجازات برده فروشان طی 17 سال ناآرامی در مشهد و شمال خراسان، راهزنان و مهاجمان صحرانشین ماوراءالنهر، از فرصت سوءاستفاده می کردند و ضمن غارت این مناطق، جمع زیادی از زنان و مردان را به اسارت می گرفتند و پس از انتقال آن‎ها به نواحی اطراف مرو، به عنوان برده به خانات ماوراءالنهر می فروختند.

این اتفاق مُهلک، یعنی انداختن زنجیر بردگی بر گردن اسیران ایرانی، تأثیر بسیار مخربی بر روحیه مردم مشهد گذاشته و خواب و خوراک را از اهالی گرفته بود.

قائم مقام فراهانی، ضمن بررسی اوضاع، متوجه شد که هزاران اسیر از اهالی مشهد و شمال خراسان، در جایی نزدیک سرخس، گرفتار راهزنان و مهاجمان هستند و در انتظار فروخته شدن به سر می برند؛ او گزارش این موضوع را به نایب السلطنه داد.

عباس میرزا پس از سرکوب رضاقلی خان، مدتی را به استراحت گذراند؛ احتمالاً وضعیت جسمانی وی در این توقف مؤثر بوده است.

در این مدت، قائم مقام کوشید تا زمینه آزادی اسرا و برقراری آرامش در شمال شرق خراسان را فراهم کند.

او موفق شد که بخشی از اسرای حبس شده را آزاد کند، اما بخش معتنابهی از آن‎ها، متشکل از سه‎هزار نفر، جایی آن سوی سرخس، چشم انتظار کمک سپاه ایران بودند.

طبق گزارش فریزر ، در سفرنامه اش، عباس میرزا می دانست که کلید آرامش در مشهد را باید در برقراری آسایش در سرخس جست وجو کند.

قائم مقام فراهانی به عباس میرزا اطلاع داد که رهایی سه‎هزار نفر باقی مانده، جز به چرخش تیغ بی دریغ سپاه ایران ممکن نیست؛ لذا با تدبیر قائم مقام فراهانی، روز 17 شهریور سال 1211، قشون ایران مشهد را به قصد سرخس ترک کرد.

یاغیان که نزدیک شدن سپاه عباس میرزا را دیدند، فرار را بر قرار ترجیح دادند؛ اما با تمهیدات قائم مقام فراهانی و فرستادن گردان هایی از سپاه ایران برای دور زدن مقر یاغیان، تعدادی از سرکردگان آن ها اسیر شدند.

عباس میرزا توانست در یک حمله ضربتی وارد سرخس شود و شهر را از لوث وجود یاغیان پاک کند.

آن جا بود که به قائم مقام خبر دادند سه‎هزار اسیر ایرانی در اختیار 450 دلّال بَرده هستند و آن‎ها برای انتقال اسرا اقدام کرده اند.

قشون ایران با سرعت وارد عمل شد و توانست تمام سه‎هزار نفر را آزاد کند.

به فرمان عباس میرزا، دلالان برده را در اختیار اسرای آزادشده قرار دادند تا از آن ها انتقام بگیرند و آزادشدگان، همه برده فروشان را از دم تیغ گذراندند.

استقبال از آزادشدگان عباس میرزا مدتی را مشغول سرکوب تتمه یاغیان بود.

او به همراه سه‎هزار اسیر آزادشده مشهدی، روز 19 آبان سال 1211 وارد مشهد شد و مورد استقبال مردم شهر و علما قرار گرفت.

رضاقلی خان هدایت درباره این استقبال در روضه الصفا می نویسد: جمیع علما و فضلای خراسان و پیشوایان ارض اقدس بیرون شهر رفته، جناب مجتهدالزمانی میرزا هدایت ا.

در مصلای خارج شهر با عامه گروه به نماز ظهر تقدم فرمود و پس از نماز به شکرانه این کار به دعا برای فاتحان پرداختند.

به این ترتیب، اسرای مشهدی در بند، با تدبیر قائم مقام و حمایت و شجاعت عباس میرزا از قید و بند بردگی نجات یافتند.

اما عباس میرزا به دلیل شدت گرفتن بیماری، در بستر افتاد و حدود یک‎سال بعد، در سوم آبان سال 1212، دارفانی را وداع گفت و در حرم مطهر رضوی به خاک سپرده شد.

گزارش از جواد نواییان رودسری
کلید واژه ها: خراسان - ایران - مشهد - قائم مقام فراهانی - ایران و روسیه - قائم مقام - شمال - شورش - فراهانی - صدراعظم - گسترده - نامدار - انگلیس - پریشان - مشهدی - منطقه - دامنه - مهاجم - روستا - 3 هزار - پایان - حملات - سیاست - اقوام - روسیه - اوضاع - سرکوب - تدبیر - آرامش - 17 سال

آخرین اخبار سرویس:
عربستان مدعی انهدام یک فروند موشک بالستیک شد

جزییات دیدار امیرعبداللهیان با اعضای دفتر حفاظت منافع ایران در واشنگتن

خاک افغانستان نباید برای اهداف تروریستی مورد استفاده قرار بگیرد

شهر باستانی گوردیون

ویدئو / از ادامه مذاکرات ایران و عربستان تا پیشتازی چپ ها در آلمان

روس ها بی معرفت اند؟

پیگیری ها برای احیای حقوق شهدای منا

طالبان: سرکرده داعش در افغانستان کشته شد

انتقاد جمهوری خواهان آمریکا از آزادی رییس شرکت هواوی

ویدئو / از ادامه مذاکرات ایران و عربستان تا پیشتازی چپ ها در آلمان

آلمانی ها امروز برای انتخاب جانشین مرکل پای صندوق های رأی می روند

جمهوری اسلامی: صدا وسیما چهره بزک کرده طالبان را نشان می دهد!

امیرعبداللهیان: بر مبنای رفتار عملی آمریکایی ها قضاوت خواهیم کرد

کلیسای کاتولیک اقدام به عذرخواهی کرد+ دلیل

استتار جالب مهران غفوریان برای فرار از مردم /عکس

استتار جالب مهران غفوریان برای فرار از مردم /عکس

شکست ناپذیر!

مذاکرات هسته ای باید برای توقف تحریم ها باشد

روزنامه های صبح کشور یکشنبه 4 مهر

خروجی انتخابات آلمان احتمالاً دولت ائتلافی خواهد بود/ چالش جانشین مرکل، نگاه آمریکا به اروپا است/ راستگراهای برلین به سمت مسکو می روند

تصاویر | رونمایی از جدیدترین بنز میباخ فوق لاکچری

عبور هواپیماهای تجسسی روسیه از منطقه پدافند موشکی اوکراین

نخست وزیر هند: نباید از خاک افغانستان برای اهداف تروریستی استفاده شود

برگزاری تجمع اعتراضی در فلسطین اشغالی

تداوم انقلاب مردم بحرین و سرکوبگری‎های رژیم آل خلیفه

تنش در روابط ایران و آذربایجان، آرزوی رژیم صهیونیستی است

بنت امروز با وزرایی از امارات و بحرین دیدار می کند

تلاش انگلیس برای راه اندازی نیروگاه اتمی جدید

ربوده شدن 2 جوان فلسطینی از سوی نظامیان صهیونیست

اضهارات ضد ایرانی نخست وزیر کویت

فرماندهان ارشد دفاع مقدس چه سنی داشتند؟

ربایش دو جوان فلسطینی بدست نیروهای ویژه ارتش صهیونیستی

طالبان: سرکرده داعش در افغانستان کشته شد

بازداشت 4 تروریست در بغداد در آستانه اربعین حسینی

دولت آمریکا باید رفتارش در مقابل ایران را تغییر دهد

دولت آمریکا باید رفتارش در مقابل ایران را تغییر دهد

ادعاهای بی پایان مقامات دولت ترامپ/ مایک پنس: ایران را منزوی کردیم

عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای، هشداری برای آمریکا و اسراییل است

امیرعبداللهیان: ملاک تصمیم نهایی ایران برای مذاکره رفتار عملی آمریکاست

بیت المقدس؛ عملیاتی که رویاهای صدام را برباد داد

امیرعبداللهیان نیویورک را ترک کرد

رابطه پاکستان و طالبان ممکن است شکراب شود

بی همگان به سر شود بی تو به سر نمی شود/ حماسه به وقت اربعین

دستور وزیر دفاع طالبان برای سرکوب شبه نظامیان

آموزش آشپزی / طرز تهیه کازان کباب غذای ترکیه ای

دیدار نخست وزیر رژیم صهیونیستی با وزرای کشورهای حاشیه خلیج فارس

اعدام در آمریکا و نگرانی‎های حقوق بشری به سبک کاخ سفید

بحران سوخت در انگلیس

روزنامه گل| شیران دخت!

ابراز امیدواری خواهر رهبر کره شمالی درباره بهبود روابط با سئول

رسوایی اخلاقی دیپلمات های سعودی و اماراتی در لبنان و عراق

مسکو: به رسمیت شناختن جهانی طالبان در برنامه نیست

لاوروف: به رسمیت شناختن جهانی طالبان در برنامه نیست

عکس روز| با اسب به دنبال مهاجر

یک مسئول امنیتی دولت مستعفی یمن از ترور جان سالم به در برد

مسکو: به رسمیت شناختن جهانی طالبان در برنامه نیست

ادعاهای بایدن در سازمان ملل و حنایی که زود رنگ باخت

طالبان 4 نفر را در ملاء عام به دار آویخت

رویترز مدعی شد: توافق سواپ نفت میان ایران و ونزوئلا

چین به استقبال مدیر هواوی رفت

یک مسئول امنیتی دولت مستعفی یمن از ترور جان سالم به در برد

ادعای طالبان: سرکرده داعش در افغانستان کشته شد

آمریکا علیه برجام دست به کار شد

عکس روز| با اسب به دنبال مهاجر

اعلام برائت عشایر عرب عراق از نشست دعوت به سازش در اربیل

روزنامه فرهیختگان ورزشی| دختران تاریخ ساز

صفحه نخست روزنامه های سیاسی چهارم مهرماه؛

«کاخ آسمانی» در مدار زمین| نگاهی به ایستگاه فضایی تیانگونگ چین

6 کشته و زخمی بر اثر انفجار بمب و حمله داعش در استان دیالی عراق

رویترز مدعی شد: توافق سواپ نفت میان ایران و ونزوئلا

رویترز مدعی شد: توافق سواپ نفت میان ایران و ونزوئلا

هر فردی که در سامانه ثبت نام کرده و ویزا دارد، ظرفیت داریم

چین به استقبال مدیر هواوی رفت

سلفی فریبا نادری با لبخندی به لب/ عکس

چالش جدید ایران و آمریکا

عربستان مدعی رهگیری و انهدام یک فروند موشک بالستیک شد

امیر عبداللهیان نیویورک را ترک کرد

4 کشته و زخمی بر اثر انفجار بمب در استان دیالی عراق

چشمان فرانسه خیره به انتخابات پارلمانی آلمان

طالبان: سرکرده داعش در افغانستان کشته شد

چالش های امنیتی پیش روی رژیم صهیونیستی

تهران به «ان پی تی» پایبند است

اسراییل تا 20 سال دیگر وجود نخواهد داشت

انتظار زائران اربعین پشت گیت های بسته

واکنش وزارت خزانه داری آمریکا به خبر انعقاد توافق نفتی میان ایران و ونزوئلا

فیلم| آخرین اخبار از مرز مهران از زبان خبرنگار مستقر در مرز

دیدار امیر عبداللهیان با اعضای دفتر حافظ منافع ایران در واشنگتن

راه نجات توافق هسته ای

رهبر کره شمالی از توسعه روابط با چین قدردانی کرد

تاکید آمریکا بر ادامه تحریم ایران و ونزوئلا

فیلم| انتظار زائران ایرانی پشت مرزهای عراق

با سوپر استاد بزرگ ایرانی شطرنج جهان آشنا شوید

با سوپر استاد بزرگ ایرانی شطرنج جهان آشنا شوید

ارتش وارداتی، هواپیمای اجاره ای/ 80 کشور با ما سَرِ جنگ داشتند

آیین بازگشایی مدارس روستایی و عشایری

ماموریت جدید پلیس اسراییل در خاک امارات متحده عربی چیست؟

بورل درباره برجام: ایران دارد تلاش می کند| صبر آمریکا در حال لبریز شدن است

فرار از حل اختلافات هسته ای به سبک عموسام/ لیست بلندبالای کاخ سفید بر برهم زدن تمرکز ایران

عکس | قرار عاشقانه یک جنگجوی طالبان در کافه سیار در کابل!

روزنامه روزگار معدن شماره 879

آزادی 3 هزار اسیر مشهدی با تدبیر قائم مقام فراهانی

آزادی 3 هزار اسیر مشهدی با تدبیر قائم مقام فراهانی