موضوعات داغ: - فرهاد مجيدي - تيم فوتبال استقلال - شيلا خداداد - اپراتورهاي تلفن همراه - پرداخت مطالبات - فوتبال استقلال - مجمع عمومي سازمان ملل - مناطق صعب العبور - هاشمي رفسنجاني - جمهوري اسلامي - همايش بين المللي شمس - خانواده هاي محروم - آپولو - ونگ يمن - عضو شوراي سياستگذاري - محمدقسيم عثماني - شهرداري سي سخت - شهر سراب دوره - مجمع نمايندگان مازندران - ورزشگاه امان - وحيد فخر موسوي - تداركات استقلال - شهر آبعلي

مطالب مرتبط:
دهم مرداد، سالروز جهانی شدن بازار تبریز/ اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است
توزیع بیش از یک هزار بسته معیشتی و بهداشتی توسط ارتش در ایرانشهر
افتتاح بیمارستان 700 تختخوابی «زهرا مردانی آذری» در تبریز با دستور رییس جمهور
واکنش باشگاه تراکتور به جدایی اخباری و بسته شدن پنجره نقل و انتقالاتی
1 جان باخته و بستری 743 بیمار در بیمارستان های استان
-21 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 10 مرداد 1400 ساعت 00:302021-07-31دانش

اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است


مجموعه بازار تبریز یکی از بازارهای بزرگ تاریخی و زیبای ایران است که دهم مردادماه سال 1389 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید ه است.

که عواملی مانند سبک معماری بازار، - خبرگزاری فارس- فرشید باغشمال: دهم مرداد، سالروز مهم ترین رویداد میراث فرهنگی تبریز است.

روزی که مجموعه بازار تبریز" ، به همراه بافت های الحاقی، به ثبت جهانی رسید.

مجموعه ای که به رغم ثبت جهانی، با چالش های متعدد کالبدی مواجه است.

موضوعی که مورد مطالعه دکتر نفیسه مرصوصی  قرار گرفته است.

خانم مرصوصی دانشیار رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه پیام نور مرکز تهران و سردبیر فصلنامه علمی پژوهشی، پژوهش های بوم شناسی شهری است.

بیش از 50 مقاله علمی و تالیفات متعدد در حوزه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، از آثار این چهره دانشگاهی است.

مطالعات وی در شناسایی عوامل شهری دخیل در ساز و کار اقتصادی بازار تاریخی تبریز، حایز اهمیت است.

  بازار تبریز، مهم ترین رکن تاریخی و فرهنگی این شهر است خانم دکتر، به عنوان سوال مقدمه، بفرمایید، چرا اصلا بازار تبریز ؟ در میان انبوه مسائل شهری در کشور، شاید عجیب به نظر برسد که بانوی محققی، از یک شهر دیگر، به موضوع بازار تبریز پرداخته است؟ نه عجیب نیست.

اول اینکه من اصالتاً تبریزی هستم و به شهر خودم تعلق خاطر دارم.

بازار تبریز، مهم ترین رکن تاریخی و فرهنگی این شهر است.

این خصوصیت ممتاز، قطعاً ارتباطی به جنسیت افراد ندارد.

دلیل دوم اینکه، بازار تبریز، به عنوان یکی از میراث جهانی کشورمان در فهرست تاریخی یونسکو ثبت شده و کار عِلمی ، می تواند کالبد این مجموعه نفیس و سایر آثار تاریخی را آسیب شناسی کند.

   یک چهارم تـا یـک سـوم کـل تجارت ایران بر عهده تبریز  گفته می شود قدمت دقیق بازار تبریز مشخص نیست.

با این حال، اگر دوره قاجار را دوره رونق بازار تبریز در نظر بگیریم، نقش بازار را در توسعه و ترقی تبریزِ آن دوره، چطور می بینید؟ تبریز در سال 1256 شمسی، از مراکز اصلی تجارت ایران بود.

یک چهارم تـا یـک سـوم کـل تجارت ایران بر عهده تبریز بود و از این نظر بر تهران برتری داشت.

از مهم ترین راه هایی که در کارکرد تبریـز نقـش جدی و عمده ای داشت، راهی بود که از دروازه خیابان به دروازه شتربان کشیده شده بود و در میان مسیرِ آسیا به اروپا قرار داشت.

همچنین راه دیگری بود که ورودیِ دروازه باغمیشه را به خروجـی دروازه گجیـل می رساند.

این عوامـل باعث شده بود تبریز، معتبرترین شهر شمال غرب کشور باشد.

  بازار تاریخی تبریز کارکردی ملی،منطقه ای و حتی بین المللی داشت بازار تبریز، علاوه بر کارکرد اقتصادی، یک مجموعه به هم پیوسته اجتماعی و فرهنگی است.

این ویژگی، در شهرسازی آن دوره چطور نمود داشت؟ عناصر و ساختار کالبدی شهر تبریز، ضمن تأثیرپذیری از شرایط جغرافیایی، از الگوی شهرهای ایرانی ـ اسلامی هم تبعیت می کرد.

به طوری که در غرب بازار، مسجد جامع قرار داشت و مدارس دینی در پیرامون آن شکل گرفته بودند.

در جنوب شرق بازار، دیوانخانه و عمارت شمس العماره یا عالی قاپوی تبریز، که مقر ولیعهدهای قاجار بود، قرار داشت.

در کـلِ مرکـز شـهر نیز، بـازار و دیوانخانـه و مسجد جامع با هم مجموعه ای را تشکیل می دادند.

این مجموعه، کارکردی ملی و منطقه ای و حتی بین المللی داشت.

ساخت وساز این محوطه به صورت" مجموعه سازی بود و سـاختمان سـازی منفـرد در محوطه وجود نداشت.

  ترتیب قرار گرفتن مشاغل در بازار تبریز، تابع عوامل طبیعی، اجتماعی و اقتـصادی نکته ای که در عبور از بخش های مختلف بازار جلب توجه می کند، طبقه بندی اصناف است.

به طوری که از قدیم، هر یک از گذرها، سراها و راسته ها، در اختیار یکی از صنوف" است.

این کارکرد از کجا ناشی شده است؟ ترتیب قرار گرفتن مشاغل در بازار تبریز، تابع عوامل طبیعی و اجتماعی و یا اقتـصادی بوده اسـت.

بـرای نمونـه، مـشاغلی کـه سروصدای اذیت کننده، بوی ناخوشایند و خطر آتش سوزی دارند، در حاشیه بازار ایجاد شده اند.

اصنافی مانند کوزه گران، رنگرزان، دباغان، سفالگران، طناب بافان، علوفه فروشان و پالان دوزها و سایر عرضه کنندگان کالاهـای روستایی که عرضه آن ها به فضای بیـشتر نیـاز دارند، در بیرون مستقر شده اند.

در این فرایند، همچنـین مشاغل کم اهمیت تر یا پست تر، نه به دلیل دور بودن از مسجد جامع، که به دلایل عملی بایـد دور از مرکـز قرار گیرند.

بدین ترتیب، در واقع، در استقرار صنوف در بازار تبریز، علاوه بر قدرت اقتـصادی مـشاغل و صـنوف، سیستم های حکومتی و مسائل اقتصادی نیز دخیل بوده اند.

به طوری که زمانی بزازان و تاجران پارچه نبض اقتصادی بازار را در دست داشتند، چرا که تجارت پارچه حیطه ای بین المللی نیز بود، ولی به مرور، توجه به تجملات و برخی از موارد دیگر باعث رونق فرش فروشی ها، طلافروشی ها و زرگری ها در بـازار تبریز شد.

  کمرنگ شدن اهمیت اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی بافت تاریخی  با زوال قاجار و ظهور مدرنیسم پهلوی، جایگاه بازار تبریز، دستخوش چه تغییراتی شد؟ اتفاقی که افتاد این بود که خیابان های جدید، یکی پس از دیگری، در بافـت تـاریخی احداث شد.

تعریض گذرهای قدیمی و ایجاد یا اضافه کردن عناصر شهری جدید به شهر، با دگرگونی های گسترده و عمیقی مواجه شد.

متاسفانه با ظهور پاساژها و ساختمان های تجاری جدید، فضای اقتصادی بازار لطمه دید.

در نتیجه، مرکز شهر نیز دچار تحول شد و ساخت وساز و تغییر کاربری های مختلفی صورت گرفت.

این عوامل، در مجموع، به کمرنگ شدن اهمیت اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی بافت تاریخی و محله هـای قدیمی و به خصوص بازار، دامن زدند.

    امروز راسته های قطعه قطعه ای را مشابه بازار تبریز می بینیم که از بازارچه کنار مسجد آیت الله انگجی(ره) تا آن سوی خیابان دارایی به چشم می خورد.

با این توضیح، آیا می توان گفت، بازار تبریز در گذشته، محدوده ای بسیار طولانی تر از این بود؟  آیا مسیر طولی بازار تبریز، همین کالبدی است که امروز شاهدیم، یا نه در طول سال ها این مسیر ممتد، تکه تکه دیده است؟ پاسخ دقیق به این سوال، نیازمند کارشناسی های تاریخی است.

اما می توان گفت خیابان کشی های دوره پهلوی، بافت یکپارچه بازار را دگرگون کرد و بخش های ارزشمندی از این مجموعه تاریخی را از میان برد.

  این جابه جایی، در رونق و کسادی اصناف مختلف تاثیر داشت؟ قطعاً.

به تدریج، مغازه ها و سراهای معتبر به سـوی خیابـان ها کشیده شدند و بخش های کم اهمیت و کم درآمد بازار در نقاط دور از آن باقی ماندند.

مـثلاً عبـور خیابان های تربیـت و جمهـوری اسـلامی، بـازار شیشه گرخانه و بازار امیر را که پُررونق ترین و زیباترین بازارهای تبریز به شمار می آیند، اعتبار و اهمیـت خاصـی بخشیده است.

یا عبور خیابان دارایی از تقاطع بازار کفاشان، و گذشتن خیابان خاقانی از بازارچه خیابان و رهلی بازار، به همان نسبت بـه آن هـا اهمیـت اقتـصادی داده اسـت.

بـر ایـن اسـاس، اصـناف و مغـازه داران ثروتمنـدی چـون جواهرفروشان، تاجران فرش، واردکنندگان منسوجات، تریکوبافان، زرگران و کتابفروشان و لوکس فروشان در همـین دو بازار جای گرفته اند.

از طرفی، همین خیابان پررفت وآمد و مدرن امروزی، به سراها و تیمچه های اوایل بازار نیز اعتبـار و شخصیت اقتصادی و اجتماعی ویژه ای بخشیده است، به گونه ای که اکنون سرای امیر با تیمچه اش، قسمت اعظم تجارت فرش تبریز" را عهده دار است.

با حرکت از بخش جنوبی بازار تبریز به طرف شمال آن، به تدریج از اهمیت و اعتبار بازارها و سراها و مغازه ها کاسته می شـود و جواهرفروشـی، زرگـری، قـالی فروشـی، تریکـو و لـوکس فروشـی جـای شـان را بـه خرده فروشی، کهنه فروشی، جاجیم و زیلوفروشی، مسگری و سمساری و خواربارفروشی می دهند.

این کاهش اعتبار شـغلی، از بازار کلاه دوزان به بعد به سرعت با تغییر نوع کالاها و شکل ظاهری بازار نمایان می شود.

فرش، مهم ترین عنصر بازار تبریز است.

ارزش و اعتبار فرش تبریز، در مکان یابی بازار چطور خودش را نشان داده است؟ حدود یک چهارم کل واحدهای تجاری شهر تبریز در بازار واقع شده است.

  از مجمـوع مغازه ها نیز حدود یک هزار مغازه به فرش و فعالیت های مربوط یا وابسته به آن اختصاص یافته اند.

فـرش، مهم ترین کارکرد را در اقتصاد بازار تبریز دارد.

این کالای گران بها بیشترین گردش پولی بازار را رقم می زند.

مرکز ثقل ایـن فعالیـت هـا دور تا دور تیمچه مظفریه، یا همان قلب تپنده بازار تبریز است.

این مکان نه تنها نقش اقتصادی و تجاری مهمی به عهده دارد، بلکه مرکزی سیاسی و اجتماعی و مذهبی بازار تبریز نیز هست.

تیمچه مظفریه با پنج شبکه بازار اطـراف و چهار تیمچـه نزدیک به آن مجموعه اقتصادی مهمی را تشکیل می دهد.

مرکز ثقل دوم فرش فروشان بازار تبریز را می توان راسته بـازار قدیم دانست که بازار دلاله زن کوچک و سرای میرزا جلیل نیز جزو آن است.

سومین مرکز مهم فـروش فـرش نیز بـین این دو بازار است.

با توجه به آسیب های زندگی مدرن، آتیه بازار تاریخی تبریز را چطور می بینید؟ بافت تاریخی شهر تبریز، یا همان محدوده بازار، از یـک سـو محـل تجمـع فعالیت های عمده شهری است و از سوی دیگر با کمبود شدید دسترسی ها و همچنین تراکم تأسیـسات و تجهیـزات مواجه است.

به این آسیب ها، اضافه کنید، فرسودگی کالبدی و آتش سوزی هایی که هر چند ماه یکبار در بخش های ارزشمند بازار روی می دهد.

این وضعیت، خطر زوال روزافزون این بافت کهن و از بین رفتن این میراث جهانی را به همراه دارد.

امیدوارم مطالعات، برنامه ریزی ها و مشارکت عموم مردم و اصناف، و به خصوص جوانان، مانع این تهدید شود.

 
کلید واژه ها: بازار - برنامه ریزی شهری - تبریز - فهرست میراث جهانی یونسکو - بازار تبریز - برنامه ریزی - ثبت جهانی - میراث جهانی یونسکو - شهری - جهانی - دانشگاه پیام نور - دانشگاه - جغرافیا - برنامه - تاریخی - بازار تاریخی - میراث فرهنگی - میراث جهانی - میراث - عوامل - پژوهش - مقاله علمی - ساز و کار - علمی - خبرگزاری - مهم ترین - پیام نور - فصلنامه - مطالعات - تالیفات

آخرین اخبار سرویس:
شهریار از زبان اول و دوم می گوید نه زبان مادری و زبان بیگانه/ / خانه اهدایی شاه در شمیران را رد کرد/مقبره الشهدای تبریز مقصد گردش گری

غبارروبی و عطرافشانی مزار شهدای گمنام دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه

حضور هیچ دانشجویی در دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی الزامی نیست

واکنش رحیم پور ازغدی به سخنرانی رییسی در سازمان ملل

وزارت علوم درباره پذیرفته شدگان آزمون استخدامی اطلاعیه زد

تجلیل از چهار دانشجو و دانش آموخته دانشگاه صنعتی اصفهان

بازدید رییس دانشگاه آزاد اسلامی خراسان شمالی از واحد شیروان

مسابقه دانشجویی نویسندگی از پیاده روی اربعین

تغییر رنگ های کرونایی گیلان

خدا به نجمه جودکی رحم کرد! /عکس

وضعیت دانشگاه های ایران در جذب دانشجویان خارجی چگونه است؟

تأسیس 15 انجمن علمی دانشجویی در واحدهای دانشگاه آزاد

مردانی: صنایع دفاعی به همت پژوهشگران بسیجی به موفقیت های بزرگی دست یافت

شورایعالی انقلاب فرهنگی نیازمند تحول بنیادی است

خدا به نجمه جودکی رحم کرد! /عکس

برگزاری اردوی جهادی «هجرت» از سوی قرارگاه جهادی بسیج دانشجویی دانشگاه شهید چمران

عزاداری اربعین حسینی (ع) با برپایی نمادین موکب در دانشگاه آزاد بیرجند

اربعین؛ چراغ هدایت در بحبوحه جاهلیت مدرن/ چرا با پای پیاده به زیارت کربلا می رویم؟

زمان ثبت نام پذیرفته شدگان دانشگاه فنی و حرفه ای اعلام شد

11 برنامه آموزشی در علوم پزشکی بازنگری شد

اطلاعیه وزارت علوم در خصوص پذیرفته شدگان آزمون استخدام پیمانی

تأسیس 15 انجمن علمی دانشجویی در واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی

دیدار مسئولان دانشگاه آزاد اسلامی با الکاظمی/ درخواست تسریع در صدور مجوز تاسیس شعبه دانشگاه آزاد در عراق

آیا با تحصیل در آلمان می توان اقامت دائم این کشور را دریافت کرد؟

حضور 96 دانشجو در آزمون جامع دکتری تخصصی دانشگاه آزاد اسلامی قشم

سال گذشته روزانه 265 پایان نامه و پروپوزال در کشور ثبت شد

آیا با تحصیل در آلمان می توان اقامت دائم این کشور را دریافت کرد؟

ایجاد مدرسه عالی مهارتی در حوزه کشاورزی و دامداری | دانشکده مهارت و کارآفرینی در بیضا راه اندازی شد

گامی بزرگ در مسیر صرفه جویی منابع انرژی/ فناوری بازیابی گازهای فلر بومی شد

شورای عالی انقلاب فرهنگی به تحولی بنیادین نیاز دارد

بازنگری 11 برنامه آموزشی در مقاطع ارشد و دکتری تخصصی علوم پزشکی

اعتراض دانشجویان به تخلف در جشنواره فرهنگ دانشگاه تهران

آخرین فرصت حذف و اضافه نیم سال اول تحصیلی دانشگاه صنعتی ارومیه اعلام شد

شهریه دانشگاه آزاد 20 درصد افزایش یافت

شهریه دانشگاه آزاد به طور میانگین 20 درصد افزایش یافت

گاف اطلاعاتی صدام در جنگ تحمیلی چه بود؟

فعلا الزامی برای حضور دانشجویان نیست/ اسکان یک نفر در هر اتاق خوابگاهی

اجرای طرح پایش سلامت جسم و روان دانشکده فنی مهندسی خوی

شهریه دانشگاه آزاد افزایش یافت

سیر تا پیاز انتقالی و میهمانی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی

سخنگوی دانشگاه آزاد: شهریه دانشگاه آزاد میانگین حدود 20 درصد افزایش یافت

راهیابی نخبگان قرآنی دانشگاه شیراز به جشنواره سراسری قرآن و عترت دانشجویان

نامه جمعی از فعالان نشریات به شورای مرکزی ناظر بر نشریات دانشجویی وزارت علوم

دفاعی مقدس با سرخط خون

شهریه دانشگاه آزاد افزایش یافت

سنجش رطوبت محیط با حسگر ایرانی/ سنسوری که با نور کار می کند

پذیرش فارغ التحصیلان علوم پزشکی در مقطع ارشد «آموزش پزشکی مجازی»

شورای عالی انقلاب فرهنگی به تحولی بنیادین نیاز دارد

نحوه فعالیت دانشگاه تربیت مدرس اعلام شد

بودجه پیش بینی شده 1400 واحد خمین چقدر است؟/ لزوم روند تحقق بودجه و رفع موانع

استخدام نماینده علمی در یک شرکت معتبر در تهران

آغاز ثبت نام پذیرفته شدگان دانشگاه فنی و حرفه ای از 6 مهر

فیلم| اختراع کاربردی هواپیمای تک سرنشین توسط چند دانشجو

11 برنامه آموزشی در علوم پزشکی بازنگری شد/انجام اعتباربخشی آنلاین

فعالیت بدنه دانشگاهی در راستای جهش علمی و گام دوم انقلاب

زمان ثبت نام پذیرفته شدگان دانشگاه فنی و حرفه ای اعلام شد

ثبت نام نودانشجویان دانشگاه فنی و حرفه ای از چه زمانی آغاز می شود؟

انتشار شماره جدید نشریه دانشجویی «گیلانو»

تقویت مراکز مشاوره بودجه می خواهد

آیا جاده ها با استفاده از گرافن قابل اطمینان تر می شود؟

دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد چگونه می توانند از تسهیلات استفاده کنند؟

سرمایه لازم برای تجاری سازی محصولات نداریم

شهدای گمنام الهام کننده مجاهدت های فرهنگی و علمی شده اند

شورای عالی انقلاب فرهنگی نیازمند تحول بنیادی است

شهریه دانشگاه آزاد میانگین حدود 20 درصد افزایش یافت

دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد چگونه می توانند از تسهیلات استفاده کنند؟

پذیرفته شدگان آزمون استخدام پیمانی وزارت علوم مدارک خود را به دانشگاه ها تحویل دهند

نوزدهمین دوره مسابقات ملی بتن ایران برگزار می شود

شهریه دانشگاه آزاد به طور میانگین 20 درصد افزایش یافت

شهریه دانشگاه آزاد 20 درصد افزایش یافت

مقام نخست نشریه گفتمان حق دانشگاه صنعتی قم در جشنواره شهید دیالمه

شهریه دانشگاه آزاد افزایش یافت

محققان دانشگاه گلستان عوامل موثر در کاهش تلفات تصادفات موتورسواران را بررسی کردند

نیازمند تحول بنیادی در شورای عالی انقلاب فرهنگی هستیم

عاملی: شورایعالی انقلاب فرهنگی نیازمند تحول بنیادی است

دیدار مسئولان دانشگاه آزاد اسلامی با الکاظمی/ درخواست تسریع در صدور مجوز تاسیس شعبه دانشگاه آزاد در عراق

کشور هنگ کنگ به دانشجویان علوم پزشکی بورس تحصیلی اعطا می کند

افزایش 20 درصدی شهریه دانشگاه آزاد

شورای عالی انقلاب فرهنگی نیازمند خانه تکانی است/ نیازمند یک تحول بنیادی در شورا هستیم

شورای عالی انقلاب فرهنگی نیازمند تحول بنیادی است

زمان ثبت نام پذیرفته شدگان دانشگاه فنی و حرفه ای اعلام شد/ شروع کلاس نو ورود ها از 10 مهر

شهریه دانشگاه آزاد افزایش یافت

دستورالعمل دومین جشنواره «از حماسه تا حماسه» در دانشگاه آزاد اسلامی ابلاغ شد

افزایش شهریه دانشگاه آزاد در مهرماه 1400 + جزییات

فراخوان همکاری با نشریه علمی دانشجویی «کیمیاگر» منتشر شد

بازدید مسئولان از پروژه مجموعه ورزشی دانشگاه آزاد اسلامی سنندج

نقش آفرینی 1399 شرکت دانش بنیان به فعالیت های حوزه ماشین آلات رونق داد

درخشش دانشگاه شهید مدنی آذربایجان در رتبه بندی موضوعی تایمز

اعلام نتایج آزمون دکتری تخصصی گروه علوم پزشکی در مهر 1400

دستورالعمل دومین جشنواره «از حماسه تا حماسه» در دانشگاه آزاد اسلامی ابلاغ شد

اقامه نماز جماعت اصلی ترین وظیفه مدیر در جامعه اسلامی است

شانگهای رقیب جدی ناتو/ چرا عضویت ایران در پیمان شانگهای مهم است؟

اعطای بورس تحصیلی کشور هنگ کنگ به دانشجویان علوم پزشکی/10 آذر، آخرین مهلت ثبت نام

شهریه دانشگاه آزاد 20 درصد افزایش یافت

3 مهر، آغاز سال تحصیلی دانشگاه ها با حضور وزیر علوم در دانشگاه شریف

دانشگاه آزاد اسلامی واحد آبادان | امکانات، رشته ها و تسهیلات

داشتن کارت واکسیناسیون کرونا، شرط دانشگاه ها است

آغاز از شانگهای

مقام نخست نشریه گفتمان دانشگاه صنعتی قم در جشنواره شهید دیالمه

نشان درجه 2 هنری کشور نصیب هنرمند اردبیلی شد

اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است

اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است