مطالب مرتبط:
رشد 13 درصدی بازار جهانی گوشی های هوشمند/ سامسونگ همچنان پیشتاز
قیمت خودرو در بازار آزاد؛ 9 مرداد 1400
سالروز درگذشت چهره های مشهور ایرانی در 9 مرداد
اوقات شرعی دهم مرداد 1400 به افق شهر یاسوج
قیمت جهانی طلا 18 دلار کاهش یافت/ قیمت دلار در بازار آزاد 25 هزار تومان و 900 تومان + فهرست قیمت انواع سکه و طلا
-21 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 10 مرداد 1400 ساعت 00:052021-07-31دانش

دهم مرداد، سالروز جهانی شدن بازار تبریز/ اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است


مجموعه بازار تبریز یکی از بازارهای بزرگ تاریخی و زیبای ایران است که دهم مردادماه سال 1389 در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید ه است.

که عواملی مانند سبک معماری بازار، - خبرگزاری فارس- فرشید باغشمال: دهم مرداد، سالروز مهم ترین رویداد میراث فرهنگی تبریز است.

روزی که مجموعه بازار تبریز" ، به همراه بافت های الحاقی، به ثبت جهانی رسید.

مجموعه ای که به رغم ثبت جهانی، با چالش های متعدد کالبدی مواجه است.

موضوعی که مورد مطالعه دکتر نفیسه مرصوصی  قرار گرفته است.

خانم مرصوصی دانشیار رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه پیام نور مرکز تهران و سردبیر فصلنامه علمی پژوهشی، پژوهش های بوم شناسی شهری است.

بیش از 50 مقاله علمی و تالیفات متعدد در حوزه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، از آثار این چهره دانشگاهی است.

مطالعات وی در شناسایی عوامل شهری دخیل در ساز و کار اقتصادی بازار تاریخی تبریز، حایز اهمیت است.

  بازار تبریز، مهم ترین رکن تاریخی و فرهنگی این شهر است خانم دکتر، به عنوان سوال مقدمه، بفرمایید، چرا اصلا بازار تبریز ؟ در میان انبوه مسائل شهری در کشور، شاید عجیب به نظر برسد که بانوی محققی، از یک شهر دیگر، به موضوع بازار تبریز پرداخته است؟ نه عجیب نیست.

اول اینکه من اصالتاً تبریزی هستم و به شهر خودم تعلق خاطر دارم.

بازار تبریز، مهم ترین رکن تاریخی و فرهنگی این شهر است.

این خصوصیت ممتاز، قطعاً ارتباطی به جنسیت افراد ندارد.

دلیل دوم اینکه، بازار تبریز، به عنوان یکی از میراث جهانی کشورمان در فهرست تاریخی یونسکو ثبت شده و کار عِلمی ، می تواند کالبد این مجموعه نفیس و سایر آثار تاریخی را آسیب شناسی کند.

   یک چهارم تـا یـک سـوم کـل تجارت ایران بر عهده تبریز  گفته می شود قدمت دقیق بازار تبریز مشخص نیست.

با این حال، اگر دوره قاجار را دوره رونق بازار تبریز در نظر بگیریم، نقش بازار را در توسعه و ترقی تبریزِ آن دوره، چطور می بینید؟ تبریز در سال 1256 شمسی، از مراکز اصلی تجارت ایران بود.

یک چهارم تـا یـک سـوم کـل تجارت ایران بر عهده تبریز بود و از این نظر بر تهران برتری داشت.

از مهم ترین راه هایی که در کارکرد تبریـز نقـش جدی و عمده ای داشت، راهی بود که از دروازه خیابان به دروازه شتربان کشیده شده بود و در میان مسیرِ آسیا به اروپا قرار داشت.

همچنین راه دیگری بود که ورودیِ دروازه باغمیشه را به خروجـی دروازه گجیـل می رساند.

این عوامـل باعث شده بود تبریز، معتبرترین شهر شمال غرب کشور باشد.

  بازار تاریخی تبریز کارکردی ملی،منطقه ای و حتی بین المللی داشت بازار تبریز، علاوه بر کارکرد اقتصادی، یک مجموعه به هم پیوسته اجتماعی و فرهنگی است.

این ویژگی، در شهرسازی آن دوره چطور نمود داشت؟ عناصر و ساختار کالبدی شهر تبریز، ضمن تأثیرپذیری از شرایط جغرافیایی، از الگوی شهرهای ایرانی ـ اسلامی هم تبعیت می کرد.

به طوری که در غرب بازار، مسجد جامع قرار داشت و مدارس دینی در پیرامون آن شکل گرفته بودند.

در جنوب شرق بازار، دیوانخانه و عمارت شمس العماره یا عالی قاپوی تبریز، که مقر ولیعهدهای قاجار بود، قرار داشت.

در کـلِ مرکـز شـهر نیز، بـازار و دیوانخانـه و مسجد جامع با هم مجموعه ای را تشکیل می دادند.

این مجموعه، کارکردی ملی و منطقه ای و حتی بین المللی داشت.

ساخت وساز این محوطه به صورت" مجموعه سازی بود و سـاختمان سـازی منفـرد در محوطه وجود نداشت.

  ترتیب قرار گرفتن مشاغل در بازار تبریز، تابع عوامل طبیعی، اجتماعی و اقتـصادی نکته ای که در عبور از بخش های مختلف بازار جلب توجه می کند، طبقه بندی اصناف است.

به طوری که از قدیم، هر یک از گذرها، سراها و راسته ها، در اختیار یکی از صنوف" است.

این کارکرد از کجا ناشی شده است؟ ترتیب قرار گرفتن مشاغل در بازار تبریز، تابع عوامل طبیعی و اجتماعی و یا اقتـصادی بوده اسـت.

بـرای نمونـه، مـشاغلی کـه سروصدای اذیت کننده، بوی ناخوشایند و خطر آتش سوزی دارند، در حاشیه بازار ایجاد شده اند.

اصنافی مانند کوزه گران، رنگرزان، دباغان، سفالگران، طناب بافان، علوفه فروشان و پالان دوزها و سایر عرضه کنندگان کالاهـای روستایی که عرضه آن ها به فضای بیـشتر نیـاز دارند، در بیرون مستقر شده اند.

در این فرایند، همچنـین مشاغل کم اهمیت تر یا پست تر، نه به دلیل دور بودن از مسجد جامع، که به دلایل عملی بایـد دور از مرکـز قرار گیرند.

بدین ترتیب، در واقع، در استقرار صنوف در بازار تبریز، علاوه بر قدرت اقتـصادی مـشاغل و صـنوف، سیستم های حکومتی و مسائل اقتصادی نیز دخیل بوده اند.

به طوری که زمانی بزازان و تاجران پارچه نبض اقتصادی بازار را در دست داشتند، چرا که تجارت پارچه حیطه ای بین المللی نیز بود، ولی به مرور، توجه به تجملات و برخی از موارد دیگر باعث رونق فرش فروشی ها، طلافروشی ها و زرگری ها در بـازار تبریز شد.

  کمرنگ شدن اهمیت اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی بافت تاریخی  با زوال قاجار و ظهور مدرنیسم پهلوی، جایگاه بازار تبریز، دستخوش چه تغییراتی شد؟ اتفاقی که افتاد این بود که خیابان های جدید، یکی پس از دیگری، در بافـت تـاریخی احداث شد.

تعریض گذرهای قدیمی و ایجاد یا اضافه کردن عناصر شهری جدید به شهر، با دگرگونی های گسترده و عمیقی مواجه شد.

متاسفانه با ظهور پاساژها و ساختمان های تجاری جدید، فضای اقتصادی بازار لطمه دید.

در نتیجه، مرکز شهر نیز دچار تحول شد و ساخت وساز و تغییر کاربری های مختلفی صورت گرفت.

این عوامل، در مجموع، به کمرنگ شدن اهمیت اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی بافت تاریخی و محله هـای قدیمی و به خصوص بازار، دامن زدند.

    امروز راسته های قطعه قطعه ای را مشابه بازار تبریز می بینیم که از بازارچه کنار مسجد آیت الله انگجی(ره) تا آن سوی خیابان دارایی به چشم می خورد.

با این توضیح، آیا می توان گفت، بازار تبریز در گذشته، محدوده ای بسیار طولانی تر از این بود؟  آیا مسیر طولی بازار تبریز، همین کالبدی است که امروز شاهدیم، یا نه در طول سال ها این مسیر ممتد، تکه تکه دیده است؟ پاسخ دقیق به این سوال، نیازمند کارشناسی های تاریخی است.

اما می توان گفت خیابان کشی های دوره پهلوی، بافت یکپارچه بازار را دگرگون کرد و بخش های ارزشمندی از این مجموعه تاریخی را از میان برد.

  این جابه جایی، در رونق و کسادی اصناف مختلف تاثیر داشت؟ قطعاً.

به تدریج، مغازه ها و سراهای معتبر به سـوی خیابـان ها کشیده شدند و بخش های کم اهمیت و کم درآمد بازار در نقاط دور از آن باقی ماندند.

مـثلاً عبـور خیابان های تربیـت و جمهـوری اسـلامی، بـازار شیشه گرخانه و بازار امیر را که پُررونق ترین و زیباترین بازارهای تبریز به شمار می آیند، اعتبار و اهمیـت خاصـی بخشیده است.

یا عبور خیابان دارایی از تقاطع بازار کفاشان، و گذشتن خیابان خاقانی از بازارچه خیابان و رهلی بازار، به همان نسبت بـه آن هـا اهمیـت اقتـصادی داده اسـت.

بـر ایـن اسـاس، اصـناف و مغـازه داران ثروتمنـدی چـون جواهرفروشان، تاجران فرش، واردکنندگان منسوجات، تریکوبافان، زرگران و کتابفروشان و لوکس فروشان در همـین دو بازار جای گرفته اند.

از طرفی، همین خیابان پررفت وآمد و مدرن امروزی، به سراها و تیمچه های اوایل بازار نیز اعتبـار و شخصیت اقتصادی و اجتماعی ویژه ای بخشیده است، به گونه ای که اکنون سرای امیر با تیمچه اش، قسمت اعظم تجارت فرش تبریز" را عهده دار است.

با حرکت از بخش جنوبی بازار تبریز به طرف شمال آن، به تدریج از اهمیت و اعتبار بازارها و سراها و مغازه ها کاسته می شـود و جواهرفروشـی، زرگـری، قـالی فروشـی، تریکـو و لـوکس فروشـی جـای شـان را بـه خرده فروشی، کهنه فروشی، جاجیم و زیلوفروشی، مسگری و سمساری و خواربارفروشی می دهند.

این کاهش اعتبار شـغلی، از بازار کلاه دوزان به بعد به سرعت با تغییر نوع کالاها و شکل ظاهری بازار نمایان می شود.

فرش، مهم ترین عنصر بازار تبریز است.

ارزش و اعتبار فرش تبریز، در مکان یابی بازار چطور خودش را نشان داده است؟ حدود یک چهارم کل واحدهای تجاری شهر تبریز در بازار واقع شده است.

  از مجمـوع مغازه ها نیز حدود یک هزار مغازه به فرش و فعالیت های مربوط یا وابسته به آن اختصاص یافته اند.

فـرش، مهم ترین کارکرد را در اقتصاد بازار تبریز دارد.

این کالای گران بها بیشترین گردش پولی بازار را رقم می زند.

مرکز ثقل ایـن فعالیـت هـا دور تا دور تیمچه مظفریه، یا همان قلب تپنده بازار تبریز است.

این مکان نه تنها نقش اقتصادی و تجاری مهمی به عهده دارد، بلکه مرکزی سیاسی و اجتماعی و مذهبی بازار تبریز نیز هست.

تیمچه مظفریه با پنج شبکه بازار اطـراف و چهار تیمچـه نزدیک به آن مجموعه اقتصادی مهمی را تشکیل می دهد.

مرکز ثقل دوم فرش فروشان بازار تبریز را می توان راسته بـازار قدیم دانست که بازار دلاله زن کوچک و سرای میرزا جلیل نیز جزو آن است.

سومین مرکز مهم فـروش فـرش نیز بـین این دو بازار است.

با توجه به آسیب های زندگی مدرن، آتیه بازار تاریخی تبریز را چطور می بینید؟ بافت تاریخی شهر تبریز، یا همان محدوده بازار، از یـک سـو محـل تجمـع فعالیت های عمده شهری است و از سوی دیگر با کمبود شدید دسترسی ها و همچنین تراکم تأسیـسات و تجهیـزات مواجه است.

به این آسیب ها، اضافه کنید، فرسودگی کالبدی و آتش سوزی هایی که هر چند ماه یکبار در بخش های ارزشمند بازار روی می دهد.

این وضعیت، خطر زوال روزافزون این بافت کهن و از بین رفتن این میراث جهانی را به همراه دارد.

امیدوارم مطالعات، برنامه ریزی ها و مشارکت عموم مردم و اصناف، و به خصوص جوانان، مانع این تهدید شود.

 
کلید واژه ها: بازار تبریز - بازار - برنامه ریزی شهری - تبریز - فهرست میراث جهانی یونسکو - برنامه ریزی - جهانی - ثبت جهانی - میراث جهانی یونسکو - شهری - دانشگاه پیام نور - دانشگاه - جغرافیا - برنامه - سالروز - میراث فرهنگی - میراث جهانی - میراث - عوامل - پژوهش - مقاله علمی - جهانی شدن - ساز و کار - علمی - خبرگزاری - مهم ترین - پیام نور - فصلنامه - مطالعات - تالیفات

آخرین اخبار سرویس:
علی ضیا و خنده های دوست داشتنی اش /عکس

علی ضیا و خنده های دوست داشتنی اش /عکس

گزینه های خارجی مجیدی پریدند!/ اسکوچیچ: بعد از صعود به پیشنهاداتم فکر می کنم

صدای اسراییل را از باکو می شنوید!/ جشن پیروزی در برابر کرونا را 2 هفته دیگر برگزار می کنیم

طیب نیا مدیرعامل فولاد مبارکه شد

چگونگی ثبت نام پذیرفته شدگان کنکوری در دانشگاه آزاد اسلامی + پاسخ به سوالات پرتکرار نودانشجویان

گذر از آموزش حافظه محور چگونه ممکن است؟ | مشارکت دانشجویان در اداره امور علمی و مهارتی دانشگاه

اعلام زمان و لینک ثبت نام دانشجومعلمان جدید دانشگاه فرهنگیان

جزییات وام دانشجویی دانشگاه آزاد در سال تحصیلی جدید

ایران جزو 5 کشور صاحب آزمایشگاه مجهز تصویربرداری پیش بالینی است

تاثیر امتحانات نهایی در کنکور 1401 مشخص شد

جزییات جدیدترین تغییرات کنکور سراسری

تهدید کرونا را به فرصت ارتقای فناوری آموزش تبدیل کردیم/ لزوم توجه به آموزش ترکیبی

39 درصد خانواده ها با بازگشایی مدارس موافق هستند

تاثیر امتحانات نهایی در کنکور 1401

عضو هیات علمی دانشگاه سمنان مشاور وزیر علوم شد

تاثیر امتحانات نهایی برای کنکورهای 1401 و 1402 مشخص شد

تاثیر امتحانات نهایی در کنکور 1401 مشخص شد

نحوه دریافت وام دانشجویی دانشگاه آزاد در سال تحصیلی جدید1400-1401

حافظ کل قرآن تبریزی رتبه اول مسابقات بین المللی کرواسی شد

زمان ثبت نام غیر حضوری دانشگاه فرهنگیان + جزییات

کنکور باید 2 بار در سال برگزار شود/ تشکیل کارگروه برای استانداردسازی امتحانات نهایی

تازه ترین مصوبات کنکوری؛ تاثیر امتحانات نهایی برای کنکورهای 1401 و 1402 مشخص شد

تازه ترین مصوبات کنکوری/ تاثیر امتحانات نهایی برای کنکورهای 1401 و 1402 مشخص شد

تغییرات احتمالی در صداوسیما؛ از رییس تا معاون سیما!

کنکور 2 بار در سال برگزار شود/ تشکیل کارگروه برای استانداردسازی امتحانات نهایی

دختران دانشجوی افغانستان هم خانه نشین شدند

ثبت نام دانشجومعلمان جدید از چه زمانی آغاز می شود؟

بررسی ساماندهی سنجش و پذیرش دانشجو

فراخوان ارسال صوت برای رادیو شهر دانشجو

اعلام زمان ثبت نام دانشجومعلمان جدید دانشگاه فرهنگیان + لینک ثبت نام

زمان ثبت نام دانشجو معلمان در سال 1400 اعلام شد

دانشگاه ها باید در جامعه تأثیرگذار باشند

وزیر مستعفی کابینه مرکل، فرماندار برلین می شود

تصویر ناسا از سیاره نپتون

ثبت نام دانشجومعلمان جدید از چه زمانی آغاز می شود؟

رییس دانشگاه کابل: زنان تا فراهم شدن شرایط در خانه بمانند

برگزاری 153 امین نشست ستاد راهبری نقشه جامع علمی کشور

برپایی نشست های «مقاوت در قاب هنر»

موفقیت یک شرکت دانش بنیان در تولید نانو مواد

آغاز ثبت نام پذیرفته شدگان نهایی دوره دکتری حرفه ای دانشگاه آزاد اسلامی از امروز

انتخاب استاد دانشکدگان علوم دانشگاه تهران به عنوان عضو برجسته کامستک

واکسیناسیون کارگران فصلی زعفران در تربت حیدریه

باحکم وزیر علوم؛ رییس مرکز جذب اعضای هیأت علمی وزارت علوم منصوب شد

رسالت اصلی کارکنان حراست حفظ امنیت و آرامش دانشگاه است

از سوی وزارت علوم؛ رتبه­ های زیر 500 کنکور در رشته های علوم پایه بورسیه می شوند

آغاز ثبت نام پذیرفته شدگان کنکور 1400

نتایج آزمون EPT شهریور ماه دانشگاه آزاد اسلامی اعلام شد

نتایج آزمون EPT شهریور ماه دانشگاه آزاد اسلامی اعلام شد

طبخ و توزیع 2 هزار پرس غذای نذری در دانشگاه آزاد اسلامی مسجدسلیمان

حسن قدسی پور سرپرست دانشگاه صنعتی امیرکبیر شد

جزییات ثبت نام نودانشجویان دانشگاه خواجه نصیر اعلام شد

رییس مرکز جذب اعضای هیات علمی وزارت علوم منصوب شد

«حسن قدسی پور» سرپرست دانشگاه صنعتی امیرکبیر شد

برگزاری آزمون جامع دکتری دانشگاه آزاد اسلامی

نتایج آزمون EPT شهریور ماه دانشگاه آزاد اعلام شد

ارزشیابی رعد نشان دهنده جایگاه واقعی علوم پزشکی استان لرستان نیست

نحوه پرداخت شهریه دانشجویان معلول چگونه است؟

ارائه خدمات آزمایشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی قشم به پژوهشگران و محققان

مرکز واکسیناسیون بسیج دانشجویی دانشگاه های مشهد در حرم مطهر رضوی افتتاح شد

طالبان ورود زنان به دانشگاه کابل را تا اطلاع ثانوی ممنوع کرد

حضور 256 دانشجو در طرح تعاون آزمون جامع دانشگاه آزاد اسلامی شیراز

سرپرست دانشگاه امیرکبیر منصوب شد

رتبه های برتر کنکور سراسری در رشته های علوم پایه بورسیه می شوند

معرفی برترین دانشگاه های دنیا در رشته روانشناسی

سلول های توموری با محصول ایرانی شناسایی می شوند

تصویر ناسا از سیاره نپتون

برگزاری سوگواره آیینی «زخم عتیق»

رییس مرکز جذب اعضای هیأت علمی وزارت علوم منصوب شد

جزییات وام های دانشجویی دانشگاه آزاد در سال تحصیلی جدید

ثبت نام پذیرفته شدگان رشته های گروه پزشکی دانشگاه آزاد آغاز شد

نتایج دوره کارشناسی حرفه ای دانشگاه جامع علمی-کاربردی اعلام شد

بهزیستی بدهی به دانشگاه آزاد ندارد/ دستور به تمامی واحدها برای ثبت نام دانشجویان

خبر مهم برای رتبه­ های زیر 500 کنکور در رشته های علوم پایه

انتخاب استاد دانشکدگان علوم دانشگاه تهران به عنوان عضو برجسته کامستک

زمان ثبت نام نو دانشجویان پیام نور اعلام شد

آغاز ثبت نام پذیرفته شدگان کنکور 1400 در دانشگاه ها

ارسال طرحی به دولت برای حمایت از فناوران و دانشمندان / نظام پرداخت فعلی حقوق اساتید عادلانه نیست

خاحافظی معتمدی با ریاست دانشگاه امیرکبیر/ قدسی پور سرپرست شد

دومین کنفرانس ملّی مواد نوین در یزد برگزار می شود

نکات مهم برای ثبت نام پذیرفته شدگان کنکور 1400+زمان و مدارک لازم برای ثبت نام دانشگاه

زمان ثبت نام غیرحضوری پذیرفته شدگان آزمون سراسری سال 1400

موافقت اصولی ایجاد دانشکده توانبخشی دریافت شد/ راه اندازی 2 رشته جدید ارشد

راه اندازی شعبات مشترک دانشگاه و تعاونی مصرف ذوب آهن به زودی

ارائه خدمات آزمایشگاهی دانشگاه آزاد اسلامی قشم به پژوهشگران و محققان

زمان و چگونگی ثبت نام برای 4 رشته علوم پزشکی آزاد اعلام شد

دستگاه الکتروسرجری بومی سازی شد

ساکت ترین تاکسی پرنده برقی جهان ساخته شد

ثبت نام پذیرفته شدگان کنکور 1400 آغاز شد

استقرار 13 شرکت دانش بنیان در مرکز رشد دانشگاه علوم پزشکی لرستان

همکاری دانشگاه آزاد اسلامی خراسان رضوی و آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز

تفاهم نامه همکاری بین دانشگاه آزاد خراسان رضوی و آزمایشگاه نقشه برداری مغز امضا شد

دانشگاه الزهرا(س) نشست مجازی «زنان و ارزش های دفاع مقدس» برگزار می کند

آغاز ثبت نام پذیرفته شدگان دانشگاه فنی و حرفه ای استان سمنان

افزایش ظرفیت پذیرش لیسانس به پزشکی منتفی شد

اخذ موافقت اصولی ایجاد دانشکده توانبخشی در لرستان/ چهار رشته دستیاری دندانپزشکی فعال می شود

طالبان ورود زنان به دانشگاه کابل را تا اطلاع ثانوی ممنوع کرد!

تشریح بندهای سند ملی حقوق کودک و نوجوان

شهر دوستدار سالمند چه ویژگی هایی دارد؟

شهر دوستدار سالمند چه ویژگی هایی دارد؟

دهم مرداد، سالروز جهانی شدن بازار تبریز/ اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است

دهم مرداد، سالروز جهانی شدن بازار تبریز/ اقتصاد تبریز به «جان بازار» بسته است