مطالب مرتبط:
اظهارات جدید آذری جهرمی درباره طرح جنجالی مجلس | حمایت از کسب وکارها در میان نیست | هزینه اینترنت بالا می رود
ببینید | سفر به دور دنیای یک دختر 19 ساله با هواپیمایی کوچک
المپیک 2020 توکیو| حدادی: ناراحت نیستم، خودم را برای بازی های آسیایی محک زدم!
المپیک توکیو والیبال | زنگ خطری برای آلکنو!
عکس| دیدار عیدانه مردم و مسئولان با نماینده ولی فقیه در خوزستان
-86 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 8 مرداد 1400 ساعت 12:302021-07-30سياسي

درباره اپرای مردان سبیل استالینی | رحیم رستمی


72 - مایکل تولان در کتاب روایت شناسی خود، که درآمدی است زبان شناختی- انتقادی (ترجمه مشترک علوی و نعمتی، نشر سمت)، بحث های بسیط و پیچیده ای را در مورد خواننده و راوی مطرح می کند که گاهی سخن به جاهایی بسیار سخت کشانده می شود.

اما او یک رده شناسی جالبی را از سیمپسون وام می گیرد که قابل بررسی است.

باید ذکر کرد که او ابتدا از روایت گیر و سپس خواننده سخن می گوید و سرانجام به این رده شناسی می رسد که نقش خواننده در این کنش گری چیست؟ آیا خواننده می تواند به دور از قضاوت ها و نگرش های راوی به چیزهایی فرونهفته تر در متن دست یابد؟ و اگر دست بیابد و امکان دارد که چنین اتفاقی رخ دهد، تا چه اندازه می تواند در لایه های پیچیده روایت صدق کند و تا کجا به پیش می رود؟ اینها سوالاتی است که باید برای پاسخ دادن به آنها به متن هایی رجوع کنیم که تا حدودی ابهام را برای ما برطرف کند.

در رمان اپرای مردان سبیل استالینی" [اثر محمداسماعیل حاج علیان] چگونگی روایت، لحن راوی و زمان بندی های متفاوت، از چند جنبه قابل بررسی است.

این رمان شامل دو فصل است که بخش نخست آن را در این یادداشت، طبق آن تعریفی که داده شد مورد بررسی قرار می دهیم.

رمان در بخش نخست خود- به نام بخت توران شاهی - توران همسر آبنوس (فعال سیاسی و مخالف رژیم پهلوی) روایت می کند.

او از چگونگی آشنایی خود با آبنوس شاعر، از نخستین آشنایی با او و همچنین جشن عروسی اش نکته به نکته حرف می زند و اگر تا نیمه های بخش نخست را بخوانیم به یکسری ناگفته هایی از درون اوضاع از هم پاشیده پس از کودتای بیست وهشتم مردادماه دست می یابیم که چگونه شخصیت ها را هم از نظر روانی و هم از نظر جمعی دچار انسداد کرده است و گویا همه، در بخش هایی از زندگی خود، اعم از شخصی و سیاسی و اجتماعی دچار استیصال شده اند.

اما ما به چه طرقی می توانیم این تکنیک های روایی را از دل متن بیرون بیاوریم، بدون اینکه راوی اول شخص (توران شاهی) سخنی از آن به میان آورده باشد؟ و نویسنده، حالا آگاهانه یا نا آگاهانه، حرف های بسیار تلخ خود را حتی گاهی در زبانی انباشته از هجو و با آشفته گویی های راوی به مخاطب عرضه می دارد؟ پس ما بنا به گفته مایکل تولان این فرآیند دریافت خود را فقط از طریق عبارت ها و واژگانی که در بخش نخستین است بیرون می آوریم.

اما پیش از آن باید قید کرد که این فرآیند واژه نگاری در جاهایی موفق بوده و در بعضی جاها نتوانسته است که کارکردی قوی داشته باشد چرا که حفره هایی در متن دیده می شود و راوی در جاهایی توان بازگویی یک ماجرا در یک جایی با زبانی منسجم و تعلیق برانگیز پیدا کرده و در سویی دیگر، ماجرایی نقل می شود که چندان نتوانسته است آن کارکرد روایی و جذب کننده را دارا باشد.

ولی نهایتا در بخش نخست، هم ماجرای توران و هم ماجرای آشور محمد بیان شده و مخاطب، اطلاعاتی را دریافت می کند تا بداند که برآیند واقعه ای همچون تثبیت دیکتاتوری که پس از کودتا جای خود را در همه لایه های اجتماع ایران باز کرده است، چگونه است.

اما این تثبیت، همان استیصال را به همراه خود دارد.

اکنون در نگاهی فرمال به عبارت هایی می نگریم که در متن به چشم می خورد.

از همان صحنه آغازین، ما در یک نظر درمی یابیم که توران، چندان هم از رویکرد آبنوس استقبالی نمی کند.

او (آبنوس) دارد از خرید انگشتر و سپس مراحل دیگر زندگی و جشن و.

حرف می زند.

توران خاطره دیروز خویش را که در کنار آبنوس روی مبل قهوه ای نشسته یادآوری می کند: آبنوس، وقتی دیشب می خواست قرار امروز را بگذارد، همین جا روی مبل قهوه ای روبه رویم نشست، دستی به سبیلش کشید و گفت: فردا عصری کاری نداری توری، بریم حلقه بخریم ؟ در سطر بعدی، در پاراگرافی جدا از این دیالوگ پرسشگرانه، ابتدا ما با لایه ای از ذهن راوی (توران) آشنا می شویم که در جواب آبنوس، فقط یک کلمه را از دهان خود خارج می کند و آن نه! است و نشانگر رویگردانی توران از این علاقه درونی آبنوس است: .

نمی دانم چرا مثل دخترهای ترشیده، کپک زده و تند گفتم: نه! توران از نمی دانم شروع می کند.

در ذهن مخاطب اینگونه نقش می بندد که شاید این ناخودآگاه سرکوب شده توران است که ناگهان و تند، واژه ای مغایر با درخواست آبنوس را بر زبان رانده است.

نمی دانیم که گریبان شخصیت ها را در طول روایت گرفته است و نمی دانم، در ماندگی ناخوش آیندی است که در روایتی موازی که از خلال نوشته های اکبرنژاد، در رمان نقل می شود، این بار به شکلی هجوآلود و حتی وهمناک نیز ظهور پیدا می کند.

قصه بخت آشور محمد قصه آشورمحمد است که بختش- با ظهور ناگهانی شخصی با اندامی پرمو و ناهمگون به نام اوشان بختم - باز می شود و ما با حکایتی طنز ولی تلخ آشنا می شویم و در اینجا روایت به شکلی موازی با روایت بخت توران شاهی پیش می رود.

در همان عبارت های نخستینی که دیدیم، آشور محمد، خسته و سرافکنده، داسش را توی زمین گندم می چرخاند (فعل مضارع) و دست ها پینه بسته است.

اما این تصویر، به هیچ وجه تصویری ایدئولوژی گرا از محیط کارگر و ناخرسندی های متن های یک جانبه گرای مارکسیستی نیست.

زیرا درست است، نگارنده از رنج انسانی به نام آشورمحمد حرف می زند، ولی بلافاصله در ادامه می بینیم که این استیصال را با مضحک بودن قضیه پیدا شدن شخصی با وضعیتی رقت انگیزتر به نام اوشان بختم همراه می کند.

در نمایی ما مشاهده می کنیم که هر دو روبه روی هم ایستاده اند و پنداری مستاصل هستند.

پس از بازگشت به روایت اول شخص از زبان توران، ماجرای آبنوس را می شنویم که از گذشته نه چندان خوب خود و خاطره ای از پدر را بازگو می کند.

در لحن آبنوس، خنده موج می زند و او از دستوری که پدرش به او داده به شکلی مسخره وار یاد می کند.

آیا واقعا آبنوس هم از استیصالی که طبقه متوسط گرفتارش شده می خندد؟ آیا این آرزوی پوسیده پدر، نشان از درماندگی نبوده است؟ اما در ادامه این بخش، تصویری است که باز هم مثل صحنه آغازین رمان تکرار شده و خنده توران است که باید فکر کرد آیا تکرار خوبی است؟ به نظر می رسد که این تکرار خیلی عجولانه به کار برده شده است و می توانست، صحنه ای همراه با سکوت، یا نه حداقل با یک دیالوگ بسیار موجز دیگر از سوی آبنوس و نگاه هایی از سوی توران شاهی همراه شود.

زیرا باز هم خنده های توران، دوباره همان فضای پیشین را به ذهن متبادر کرده است.

اما در یکی از صحنه های خوب رمان، هنگامی که باز هم واماندگی و درماندگی به سراغ راوی داستان می آید، جایی است که توران در جلوی بازجوی خود، در یک دوراهی می ماند و یک لحظه حس می کند که بازجویش انسان صادقی است و شاید تصمیم می گیرد که حتی جرم خود را مقابل شکنجه گران بازداشتگاه گردن بگیرد.

اینجا، ما تورانی را می بینیم که همانند صحنه نخستین و خریدن حلقه، یک آن، می اندیشد و شاید هم می خواهد به هم حزبی هایش یک نه! بگوید: .

مفتون صداقتش شده بودم.

این مفتون صداقت، در زیر متن، حرف هایی ناگفته به همراه خود دارد و توران را از ایدئولوژی حزب برای یک لحظه هم که شده به کناری می نهد.

اما در همین صحنه ها در محل بازجویی، تلفیقی داریم از خنده های موحش توران و آبنوس که فضا را متوهم آلود می کند و ما در اینجا بر خلاف صحنه دوم خنده ها (که دلچسب نبودند)، دقیقا به لرزشی دیگر و ناگفته ای دیگر دست می یابیم: .

آبنوس حتی یک کلمه هم خرج شان نکرد.

همان طور که سرش روی شانه هایش ول شده بود، آب دهان خون آلودش را تف کرد روی زمین.

خندیدم.

صحنه ای خشن، که نهایتا خنده ای را برای توران همراه دارد.

خنده ای دو سویه.

از سویی، آبنوس آش و لاش شده را می نگرد و از سویی برای زدودن لرزش هایی که هر دو نفرشان را فراگرفته است، تا بازجوی شان امجد را کوچک کنند.

رمان اپرای مردان سبیل استالینی سعی کرده تا با گردش بی وقفه صحنه ها و روایت های موازی، شتابزدگی ای ایجاد کند که طنز گزنده خود را به همراه داشته باشد.

اما این طنز چه کارکردی دارد؟ به نظر می رسد که قصد نگارنده رمان، یک آیرونی از یک وضعیت رقت انگیز در یک دوره مخوف و ترسناک باشد.

خنده های توران، همان گریه نکردن های اوست که در بخش نخست رمان به نام بخت توران شاهی نمود پیدا کرده است.

باید گفت که دو روایت موازی در جاهایی بسیار موفق عمل کرده است.

ولی در جاهایی دیگر، ما دچار تکرار در عبارت و هم سنخ بودن برخی از شخصیت های رمان می شویم که انگار بعضی آدم های این رمان، شدیدا به هم شبیه هستند و به همین علت است که گاهی روایت از تعلیق بازمی ماند.

لیکن، طنز نویسنده پر تلاش رمان حاجی علیان ، کارکرد خود را دارد.


کلید واژه ها: خواننده - روایت - هایی - مردان - سبیل - راوی - قضاوت - مشترک - بررسی - رستمی - ابهام - تولان - مورد - رمان - علوی - لایه - کنیم - نگرش - گاهی - پاسخ - زبان - قابل - کتاب - بسیط

آخرین اخبار سرویس:
اقتدار و عظمت امروز جمهوری اسلامی مرهون دفاع مقدس است

شبکه تشکیلاتی مجمع مشورتی نظام مسائل در سراسر استان مرکزی تشکیل شد

رییس سازمان بازرسی کل کشور به سیستان و بلوچستان سفر کرد

نمایشگاه اقتدارهوایی در چابهار

هفتمین کنگره کشوری بزرگداشت شهدا در یزد آغاز شد

آغاز به کار همایش «شهید سلیمانی در چشم انداز بین المللی» در کرمانشاه

ایران تجارب مقابله با تحریم های یکجانبه به اعضای دی-هشت به اشتراک می گذارد

استخدام طراح 3DMAX جهت طراحی داخلی در مشهد

انتقاد کلمبیا به توزیع ناعادلانه واکسن کرونا در مجمع عمومی سازمان ملل

امیرعبداللهیان: دولت جدید ایران آمادگی دارد روابط با اتریش را به بهترین سطح برساند

آقای رییسی! رییس جمهور همه مردم باشید

ازسرگیری مذاکرات برجام در سطح نمایندگی اهمیتی ندارد

امیرعبداللهیان خطاب به بورل: مذاکرات را از سر می گیریم

عامل کودتای سودان معرفی شد

زائران به مرز های خوزستان مراجعه نکنند

کتاب «جهاد مقدس» رونمایی شد 

شایعات فضای مجازی در 24 ساعت گذشته؛ 31 شهریور

برگزاری نشست وزیران امور خارجه گروه «دی هشت» در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد

مروری بر چند دیدار وزیر امور خارجه در نیویورک؛ تأکید بر بازگشت به برجام/ تقویت کانال مالی سوییس

مراسم عزاداری جاماندگان اربعین حسینی در شیراز برگزار می شود

شی جین پینگ: چین به دنبال هژمونی نیست

نماینده مجلس: واکسیناسیون فرهنگیان تکمیل شد/ آخرین جزییات از بررسی لایحه رتبه بندی معلمان

اجرای 50عنوان برنامه در هفته دفاع مقدس در باخرز

توصیه به مردم برای زیارت اربعین در شرایط کرونایی

استخدام تعدادی کارگر ساده و وارد جهت کار در صحافی در تهران

طالبان نماینده خود در سازمان ملل را معرفی کرد!

اجرای 50 عنوان برنامه در هفته دفاع مقدس در باخرز

حمایت میرسلیم از طرح صیانت فضای مجازی/ مخالفان این طرح حرفهای مزورانه می زنند

زکات جمال و زیبایی در کلام حضرت امیر(ع)

امیرعبداللهیان در دیدار با همتای سوییسی: واشنگتن چاره ای جز تجدیدنظر در رویکرد و رفتارش را ندارد

مبارزه با تبعیض، جلب اعتماد عمومی را به همراه دارد

ببینید | قابی تماشایی از اقدام تحسین برانگیز یک انسان برابر یک گربه خوابالو

استخدام کارمند اداری در یک شرکت فعال در حوزه تاسیسات مکانیکی ساختمان

واکسیناسیون دانش آموزان شرط حداقلی بازگشایی مدارس است

اختصاص 1.5 میلیارد تومان به تدوین دانشنامه استانی دفاع مقدس

هفتمین جشنواره رسانه ای ابوذر در اردبیل برگزار می شود

هفته دفاع مقدس یادآور خون های مقدسی است که در پای شجره طوبای انقلاب اسلامی ریخته شد

دنیا به وجود ملت 40 ساله ما غبطه می خورد

فیلم | اعلام نفرات برگزیده همایش و پویش طلاب و فضای مجازی

مرگ های کرونایی تهران 2 رقمی شد | ضرب الاجل 10 روزه برای واکسیناسیون از امروز

دولت روحانی در عرصه های مختلف بسیار کُند عمل می کرد / سرشکستگی دنیای غرب با عضویت ایران در پیمان شانگهای

افزایش ظرفیت سهمیه مناطق محروم، گام اول دولت سیزدهم در رفع انحصار پزشکی

مخالف خودروی خارجی، خودش مگان سوار می شود

استخدام آقا باسابقه کاری جهت پذیرش سوییت در مشهد

استخدام نیروی آقا آشنا به کامپیوتر در مشهد

بازدید رییس کل دادگستری کرمان از کانون اصلاح و تربیت استان

واکنش یک مقام آمریکایی به اظهارات آیت الله رییسی در مجمع عمومی سازمان ملل

مذاکرات را از سر می گیریم

مخالف خودروی خارجی، خودش مگان سوار می شود

اعلام آمادگی هند برای ارسال فوری واکسن به ایران

خبر تازه سخنگوی وزارت خارجه درباره مذاکرات وین

نماینده ولی فقیه در استان کردستان: رزمندگان دفاع مقدس ابهت پوشالی دشمنان نظام را در هم شکستند

بسیاری از آسانسورهای شهرک پیامبر اعظم بندرعباس با مشکلات فنی مواجه هستند

رفع فوری موانع و مشکلات روستای الور در دستور کار قرار گرفت

نمایشگاه مجازی عطر لاله های حسینی با محوریت حوزه ایثار و شهادت در قم برگزار می شود

انتقاد تند میرسلیم به دولت روحانی | هیچ آبرویی برای اصلاح طلبان باقی نمانده است | رییسی حل مشکلات را مشروط نکرد

آقای رییسی! رییس جمهور همه مردم باشید

رییسی: آزادی در کوله پشتی سربازان بیگانه جا نمی شود/ اگر سردار سلیمانی نبود داعش همسایه اروپا بود

مراسم آخر ماه صفر با رعایت پروتکل های بهداشتی برگزار می شود

مراسم آخر ماه صفر با رعایت پروتکل های بهداشتی برگزار می شود

تأکید وزیر خارجه کرواسی بر نقش مهم ایران در کمک به صلح و ثبات افغانستان

وزیر خارجه تشکیل دولت جدید لبنان را تبریک گفت

گزارشی از نشست مدیران مرکز آموزش های کاربردی حوزه با مسئولین مؤسسه خانه خورشید

طرح شهید سلیمانی؛ مدل موفق کنترل کرونا

70 ویژه برنامه فرهنگی طی هفته دفاع مقدس در مهرستان برگزار می شود

وزیر امور خارجه: دولت جدید مذاکرات را از سر خواهد گرفت

انقلاب اسلامی حامی آزادی و مانع افراطی ­گرایی است/ اگر مجاهدت شهیدان ابومهدی المهندس و سلیمانی نبود امروز داعش همسایه مدیترانه ای اروپا بود

راه اندازی دوره های تخصصی صحیفه سجادیه در مقاطع تحصیلی سطح 3 و 4 حوزه

ویدئو/ جواد هاشمی: به خاطر لخت شدن عذرخواهی نمی کنم!

بررسی حلقه های فشار بر ایران در منطقه؛ از ترکیه و آذربایجان تا آمریکا و اسراییل

هشدار نسبت به ایجاد تصورِ «کمیته امدادی» از مسئولیت های تامین اجتماعی/ سازمان وظیفه ایجاد شغل، درمان و تکمیل جهیزیه برای مردم را ندارد

مجسمه های تهران در برازیلیا

چهارمین جلسه کمیته راهبردی شرکت فولاد اکسین خوزستان برگزار شد

تقویت جریان فرهنگی و تبلیغی اولویت سازمان تبلیغات در ایلام است

ایران تشکیل دولت جدید لبنان را تبریک گفت

خبر مهم وزیر کار درباره جاماندگان یارانه معیشتی

فهرست پرواز های فرودگاه اصفهان در 31 شهریور 1400

به نسبت اشتراکات فراوان فرهنگی با تاجیکستان، ارتباط گردشگری در پایین ترین سطح است

رونمایی از 6 کتاب حوزه دفاع مقدس در زنجان

تحول بزرگ در نظام بانکی کشور با شفاف سازی مالی

توصیه به مردم برای زیارت اربعین در شرایط کرونایی

صدور حکم تدریس برای مربیان مهارت آموز حوزوی

سی و یکم شهریور آغاز هفته دفاع مقدس

مقصد قدسی مقاومت

خبر جدید وزیر خارجه رییسی درباره مذاکرات

امپراتوری سنجش؛ زیر تیغ تحقیق و تفحص مجلس 

استخدام نقاش ماهر و سپرساز جهت همکاری در مشهد

اسامی برندگان مسابقه «نور علی نور» اعلام شد

تجلیل از پیشکسوتان روحانی دفاع مقدس

استخدام مدیر شعبه در رستوران ارکیده در تهران

تجلیل از رزمندگان دفاع مقدس در تربت جام 

حدیث امام علی (ع) درباره زکات جمال و زیبایی

روزنامه های چهارشنبه 31 شهریورماه 1400

طرح ثبت نام از جاماندگان یارانه معیشتی در دست بررسی

امام جمعه سابق «مهران» درگذشت

تحریم ها بر بی کفایتی دولت تدبیرسوار شد/ رییسی حل مشکلات را مشروط به مذاکرات نکرده است

دادستان نظامی جدید استان همدان معرفی شد

تذکر به وزیر کشور برای جلوگیری از سرگردانی زائران اربعین

گلزار شهید مدافع حرم محمد بلباسی مقصد اردو راهیان نور در محمودآباد می شود

استخدام نگهبان جهت یک شرکت معتبر دارویی در همدان

درباره اپرای مردان سبیل استالینی | رحیم رستمی

درباره اپرای مردان سبیل استالینی | رحیم رستمی