موضوعات داغ: - اميرحسين صادقي - افشين پيرواني - حقوق بازنشستگان - فرهاد مجيدي - شاهين بندرعامري - همسان سازي حقوق - سود سهام عدالت - اسماعيل حلالي - مرحله يك هشتم نهايي جام حذفي - فوتبال برتر - آغاز دوباره بوندسليگا - دادستان كل - بانك يو بي اس - شهر قروه درجزين - محمود افشار دوست - پرهيزكار - 60 ميليون تومان - رييس كميته امداد كشور - خدمت رساني به زائران امام حسين(ع) - تراكتور و الشارجه - طرح ساماندهي دستفروشان - ميلوت راشيكا - حرم رقيه

مطالب مرتبط:
آیا حقوق سربازی باز هم زیاد می شود؟
کشف و ضبط کالای قاچاق و 8 کیلو گرم مواد مخدر در سردشت
آیا فصل درو توفان در سرزمین های اشغالی فرا رسیده است؟
کشف جسد دو جوان در یک منطقه کوهستانی
کشف انبار کود شیمیایی احتکاری در آستانه اشرفیه
-6 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
جمعه، 3 اردیبهشت 1400 ساعت 16:052021-04-23سياسي

آیا کشف و شهودهای عرفانی قابل بیان هستند


حجت الاسلام جوان آراسته با طرح بحث در زمینه پیوند عرفان و ادبیات بیان کرد: در باب کشف وشهودهای عرفا می توان دو مسئله را مطرح کرد؛ یکی حالت وجدی که به عارف دست می دهد و یکی تجربیات عرفانی که دارد.

- گرچه حالت اول را چندان نمی توان توصیف کرد، اما از تجربه ها می توان سخن به میان آورد.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایکنا، حجت الاسلام امیر جوان آراسته، عضو هیئت علمی دانشگاه ادیان و مذاهب، شب گذشته، 2 اردیبهشت، در سلسله جلسات دوره تخصصی عرفان و معنویت که به همت مؤسسه بین المللی حکمت برگزار شد، با موضوع چرایی پیوند عرفان و ادبیات به ایراد سخن پرداخت که در ادامه متن آن را می خوانید؛ جریانی در قرن دوم در عالم اسلام به نام تصوف شکل گرفت که به سرعت رشد کرد و کم کم آثار زیادی در این فضا نوشته شد و تصوف از قرون 4 و 5 علمی شد.

در این قرون همزمان با علمی شدن تصوف، یک اتفاق دیگری هم در عالم تصوف و عرفان شاهد هستیم که مخصوصاً در ادبیات فارسی به وجود آمده است.

کم کم می بینیم در قالب شعر فارسی، یعنی در قالب غزل و مثنوی مضامین عرفانی کم و بیش ظهور پیدا می کند.

امروزه نیز اگر پیشینه ادبیات خود را مطالعه کنیم، مملو از عرفاست؛ یعنی تفکیک بین شعر با شعر عرفانی بسیار دشوار است، اگر بخواهیم عرفا و اندیشه های عرفانی را حذف کنیم، چیز قابل ذکری در این زمینه نمی ماند و باید حافظ، مولوی، عراقی، جامی و .

را حذف کنیم که همه عارف هستند.

حتی بسیاری از دیگران هم که عارف نیستند، اما عرفان می دانند و نمی شد کسی بدون آشنایی با فضای تصوف و عرفان بتواند در عرصه شعر و ادب فارسی موفق باشد.

این واقعیتی است که با آن رو به رو هستیم.

وقتی ریشه یابی می کنیم و به گذشته بازمی گردیم که چرا عرفا به شعر روی می آورند، به قرن 4 و 5 می رسیم.

مثلاً در ابوسعید ابوالخیر اشعار عرفانی را می بینیم و پس از وی در خواجه عبدالله انصاری هم می بینیم و سپس به سنایی می رسیم.

معمولاً نقطه آغاز را سنایی ذکر می کنند که نقطه آغاز پیوند عرفان و ادب فارسی است.

اینکه چرا سنایی نقطه آغاز است، نکته مهمی دارد و آن اینکه، معمولاً از سه قله بزرگ در ادبیات عرفانی یاد می کنیم؛ سنایی، عطار و مولوی که اوجش هم مولوی است و سیر تاریخی آن نیز به همین صورت است.

ما باید یک تقسیم دوگانه ای را در ادبیات عرفانی در نظر بگیریم.

در مورد چیزی که برای عرفا اتفاق می افتاد و بعد می خواستند این را در قالب شعر بیان کنند در صورت هایی می توانیم صحبت کنیم؛ یک وقت عرفان می گوید باید به حقیقت برسید و باید حقیقت را ببیند و در معرفت شناسی عرفانی راه درست یک دریافت شهودی است.

سالک شروع می کند و کشفی برایش رخ می دهد و در این حال فنایی رخ می دهد و سالک در یک عالم دیگری وارد می شود و حقایقی را می بیند که حالت مستمری هم نیست و پس از گذشت زمانی، او دوباره به خود برمی گردد تا دوباره کشفی رخ دهد.

آیا کشف و شهودهای عرفانی قابل بیان است؟ آیا آنچه در حالات کشف حاصل می شود قابل بیان است یا خیر؟ بحث هایی وجود دارد در مورد توصیفی بودن یا نبودن تجارب عرفانی داریم.

عده ای می گویند که عارف نمی تواند این تجربیات را توصف کند و عده ای می گویند می تواند؛ یعنی عارف چون با عالم دیگری رو به رو می شود، آن حقایق را با زبان این عالم نمی تواند بیان کند، اما یک عده هم از توصیف پذیری سخن می گویند و معتقدند که عرفا یافته های خود را در کتبشان بیان کرده اند و عرفان نظری، تعبیر فلسفی مشهودات عرفانی است.

پس مشهود عرفانی به عبارت درمی آید، اما باید مرزی را بگذاریم و باید بگوییم یکسری از حقایق توصیف ناپذیر هستند و آن حالت وجد است که توصیف پذیر نیست، چون این سالک با عالمی مرتبط شده که با واژگان این دنیای نمی تواند حقایق را بیان کند، اما این عارف به خود می آید و حالش با قبل از کشف و شهود متفاوت است و در نتیجه کشف و شهود چیزی را فهمیده است یا بعضاً می گویند که خاطره ای برایش باقی می ماند، اما آیا این خاطره توصیف پذیر است؟ در اینجا می توانیم از توصیف پذیری سخن بگوییم، البته نه اینکه یک عارف به صورت کامل بتواند بار معرفتی حاصل از یک مکاشفه را تبیین کند.

بنابراین، وقتی ادبیات عرفانی را بررسی می کنیم، با ادبیات وجدی و با ادبایت تعلیمی رو به رو هستیم.

ادبیات وجدی یعنی در شعر عرفانی با اشعاری روبه رو هستیم که گویا دارد حال و هوای عارف را نمایش می دهد و این بیشتر در قالب غزل است و شما وقتی این غزلیات را می خوانید، گویا آن وجد به شما منتقل می شود، اما آیا در این اتفاق، شاعر به دنبال انتقال معرفت هم هست؟ خیر.

می توان گفت: حال خود را مطرح می کند.

مثلاً ضرب آهنگی که در دیوان شمس وجود دارد، این طور است که گویا دارد حالت وجد عارف را به نمایش می گذارد، چون یکی از ویژگی های حالت عرفانی همین وجد است.

حتی در دیوان حافظ هم این را می بینیم، اما کمرنگ است.

اما در ادبیات تعلیمی این عارف می خواهد به شما چیزی یاد دهد که می شود منطق الطیر عطار.

در اینجا باید خواجه عبدالله و یا حافظ را بیرون بگذاریم، چون ادبیات تعلیمی ندارند.

وقتی از بزرگان ادبیات عرفانی سخن می گوییم یعنی ادبیات تعلیمی عرفانی.

عرفان کدام قالب را برای بیان کشف وشهود برمی گزینند؟ نکته دیگر این است که چه اتفاقی می افتد که عرفا به سراغ این می آیند تا از یکسری قالب ها برای بیان تجربه های خود استفاده کنند و چه می شود که قالب منتخب، می شود شعر که شاید به دلیل این باشد که دست عارف بازتر است.

سیر طبیعی عرفان این است که به شهود برسند و این شهود بار معرفتی همراه دارد و می خواهد بیان شود.

از این می گذریم که حالت وجد چطور می خواهد بیان شود و به آن یافته می رسیم که می خواهد به عبارت درآید.

می تواند به کلمه بیاید اما عارف وقتی می خواهد بیان کند، باید دنبال زبان بگردد و باید به سراغ فضاهایی برود که از کلمه مدد بگیرد، چون بیان های دیگر هم داریم و موسیقی و بسیاری از هنرها بیان هستند و عارف می تواند از هنرهای دیگر مدد بگیرد، چنانکه مدد گرفته است و عارف در معماری هم حرف می زند، اما با زبان بسته.

اما اگر کلمه در اختیارش باشد، دستش بازتر است و این فضا در ادبیات وجود دارد.

اما چرا از نظم استفاده می شود؟ به خاطر ویژگی هایی که در نظم هست که یکی از آنها، ماندگاری است؛ یعنی اگر همان امکاناتی که نثر در اختیار سالک می گذارد، نظم هم می گذارد، اما در مقام مقایسه، نظم برگزیده می شود.

البته که نثر نیز ترجیحاتی نسبت به نظم دارد.

یک نکته هم این که، مقام معظم رهبری یکبار می فرمودند در ادبیات ما چیزهایی داریم که نمی شود اینها را معنا کرد و واژه دامن کشان که شاعر مطرح می کند، یکی از آنهاست که نمی شود معنا کرد.

خیلی اوقات این طور است و نمی توانید این را منتقل کنید و تجربه عرفا نیز همین طور است و به یک حداقلی می توان اکتفا کرد.

این جاست که می بینیم عارف می آید و در قالب ادبیات عاشقانه مسائل را مطرح می کند که این اشعار رنگ وبوی عارفانه می گیرد و نمودش را در غزل هم می بینیم، اما بیشتر در مثنوی است.

نکته دیگر در باب علل روی آوری به زبان شعر این است که عرفان در طول تاریخ همیشه از حقایقش به عنوان سِر مگو صحبت می کند و می گوید: با مدعی مگویید اسرار عشق و مستی ؛ یعنی نباید از حقایق عرفانی پیش هرکسی صحبت کرد و حافظ می گوید: گفت کان یار کزو گشت سر دار بلند، جرمش این بود که اسرار هویدا می کرد .

وقتی در قالب غزل عاشقانه می آییم که عارف از آن استفاده می کند گریزگاهی هم برای او باقی می ماند که اگر به او اشکالی کنند، بگوید مرادم چیز دیگری بود، چون این اشعار می تواند متحمل معانی مختلفی باشند.

واژگانی که در شعر عاشقانه پُررنگ بوده، عارف از همین ها استفاده می کند و معانی دیگری اراده می کند.

انتهای پیام
کلید واژه ها: عرفان - حجت الاسلام - عضو هیئت علمی دانشگاه - اسلام - ادبیات - توان - علمی - پیوند - بین المللی - هیئت علمی - عالم - بیان - حالت - جوان - دانشگاه - تجربیات - معنویت - برگزار - پرداخت - ادیان - سلسله - گزارش - نوشته - دیگری - اتفاق - تخصصی - ایراد - موضوع - ادامه - حکمت

آخرین اخبار سرویس:
آرامگاه خیام گلباران شد

حقوق و مزایای معلمان در رتبه بندی باید 80 درصد اعضای هیئت علمی باشد

استفاده از امکانات دولتی در تبلیغات انتخاباتی ممنوع است/ برنامه های حماسه سوم خرداد در خلخال برگزار می شود

استخدام نیروی نظرسنجی در زنجان

رویه کوب روکوب مبل

کارگر تابلو سازی نیازمندیم

کارمند اداری خانم در دفتر پخش کتاب

استخدام مهندس معماری در شرکت آرتا بنا بوم در تهران

استخدام طراح گرافیست خانم در گروه ایده گستران عصر نوین ویرا در تهران

شاه بیت نیاز امروز زنجان؛ فراموش نکردن روزهای سخت کرونایی است

شاه بیت نیاز امروز زنجان؛ فراموش نکردن روزهای سخت کرونایی است

رایزنی قالیباف و روسای مجالس 6 کشور مسلمان

کنکور 2 بار در سال برگزار می شود | زمان آن به اطلاع داوطلبان می رسد

آغاز نهضت بزرگ تربیتی و قرآنی در شهرستان نیر/جوانان جامعه هدف اند

نقش غیرقابل انکار خانواده در رفع آسیب های اجتماعی/ زیربنای شکل گیری هر اجتماعِ دارایِ سلامت، خانواده است

داوطلبان ریاست از برنامه ی خود برای مشارکت زنان بگویند

تجمع حمایت از فلسطین فردا برگزار می شود

حضور متخصص «جمع آوری سرباز خیابانی برای فتنه» در ستاد جهانگیری

دولت روحانی راه را برای مدیریت زنان هموار کرد

بررسی آخرین تحولات سرزمین های اشغالی در جلسات کمیسیون امنیت ملی

مروری بر موانع ارتقای کار در جامعه اسلامی از دیدگاه قرآن

صلح و مدارا؛ گمشده بشریت و تمدن های جهانی / مولانا و الهام بخشی به مصلحان تمدن معاصر

سؤالات مجازی مردم از کدخدایی درباره انتخابات 1400

بیانیه انتخاباتی دبیرکل حزب جمهوریت

مقام روس: من نگفتم در مذاکرات برجام، گشایش حاصل شده است

زیبایی زندگی عشایری در کهگیلویه و بویراحمد

کلاهبرداری که با شهید مغنیه عکس دارد!

سیاست خارجی دولت بر مبنای دیپلماسی سازش است

گفت و گوی آزاد مردم با سخنگوی شورای نگهبان + فیلم

زریبافان به نفع رییسی از عرصه انتخابات ریاست جمهوری کناره گیری کرد

موسوی لاری: کاندیداهای اصلاح طلبان سال 84 یادشان باشد/ یکدست شدن قدرت سرابی بیش نیست

کنکور 2 بار در سال برگزار می شود

نجات قاتل پای چوبه دار پس از 6 سال در کرمان

سفر مدیران شهری اصفهان به سیستان و بلوچستان

استخدام نگهبان در گروه سولیکو (کاله) در البرز

حضور زنان در دولت آقای رییسی یک مطالبه ملی است

درگذشت مجری برنامه های پزشکی تلویزیون بر اثر کرونا

سحر قریشی عزادار شد / فیلم و عکس

سردار آزمون در آغوش دختر مو باز ایرانی + عکس

محمد مهدی پور عرب اهدا لباس شهید مدافع حرم «مجید سلمانیان» به خانواده وی

راهکار های غلبه بر ترس

اولیانوف خبر توافق در مذاکرات وین را تکذیب کرد

اولیانوف: هنوز مسائل حل نشده در مذاکرات برجام باقی است

کنکور 2 بار در سال برگزار می شود / احتمال اعمال سوابق امتحانی پایه یازدهم در کنکور

کنایه علی لاریجانی به رقبای خود

محمد مهدی سیار به حجره جناب شاعر می رود

نگاهی به کژکاری های ترجمه در ایران

استخدام پرستار سالمند در منزل

میکانیک و جلوبند و صافکار ماهر و نیمه ما نیازمندیم

نماینده فروش.کارشناس فروش. مدیر فروش

نیرو خانم یا آقا جهت کار با منگنه کوب بادی

فروشگاه سبزیجات آماده

فارس24| از مسئولین ستاد انتخاباتی نامزدها تا تعداد مسکن های خالی

پیشرفت های مهمی در نشست وین حاصل شده؛ اما مسائل حل نشده ای هم هنوز باقی مانده اند

دو پرسش درباره فعالیت ابراهیم رییسی در قوه قضاییه

هیچ نوری در پیشانی دولت دوم روحانی ندیدم!

معاون میراث فرهنگی: عراق از ایران برای نجات «طاق کسری» دعوت کرد

هنوز مسائل حل نشده در مذاکرات برجام باقی است

دولت انقلابی، مردمی، عدالت خواه و فساد ستیز است

خط و ربط| رد پای نامزد پوششی در «شرق»/ از قول رییسی تا زنگ حساب زاکانی

ببینید | روایت حجت الاسلام مروی از ماجرای مخالفت رهبر انقلاب برای سفر به مشهد مقدس

همه دستگاه های دولتی باید نسبت به ارائه نقشه و صدور اسناد مالکیت خود اقدام کنند

در سیاست خارجی باید از غرب عبور کنیم

حسن یزدانی: خداحافظ اینستاگرام، سلام توکیو!

رکاب زنی در مسیر خیابان کامل

تحسین توان جبهه مقاومت در مقابله با جنایت های اسراییل از سوی اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان مستقل

ماده 5 مکرر در لایحه شورا های حل اختلاف حذف نشده است

آیا اجازه شوهر برای شرکت در انتخابات لازم است؟ نظر آیت الله خامنه ای

روحانی به کاندیداهای 1400: سلامت مردم را وارد مناقشات سیاسی نکنید

بوی ردصلاحیت های گسترده می آید! +ویدئو

رعایت دقت و بی طرفی کامل در بررسی صلاحیت ها لحاظ می شود

روسیه: در مذاکرات برجام پیشرفت های زیادی به دست آمد

نظر آیت الله اراکی پیرامون طرح قانون جامع بانکداری جمهوری اسلامی ایران

اولیانوف: مذاکرات وین پیشرفت عمده ای داشته است

بعد از کرونا هم آموزش مجازی را رها نمی کنیم

قصاب ماهر

استخدام مشاورین املاک (دفتر مرکزی)

نیازمند ظرفشور و جگرزن

استخدام خانم پرستار و مراقب سالمند

همکاری خانم سالن کار به صورت پاره وقت در کافه

شفافیت باعث گام برداشتن نامزدها در چارچوب قانون می شود

پاسخ دندان شکن نیروهای مسلح ایران به تهدیدات آمریکا و اسراییل

حکم قصاص حمید صفت شکست / او می تواند آزاد شود

عفو و تخفیف مجازات 94 محکوم تعزیرات حکومتی با موافقت رهبر انقلاب

طرح انگیزه سنجی و پایش طلاب مدارس علمیه قم در ایام کرونا

دعوت اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان مستقل از لاریجانی برای تشریح برنامه های انتخاباتی خود/ 9 نقد اتحادیه به عملکرد رییس سابق مجلس

عفو و تخفیف مجازات 94 محکوم تعزیرات حکومتی

اجتماع بزرگ «حمایت از قدس شریف و غزه مقاوم» فردا در مشهد برگزار می شود

سامانه نهضت هر خانه یک ستاد برای تشکیل دولت مردمی رونمایی می شود

نایب رییس مجلس خواستار پیگیری درخواست خانه صنعت کاران ایران شد

با حضور در انتخابات پیام« ما ملت زنده ایم » را به جهان مخابره کنیم

پرونده تاج زاده از دستور کار شورای نگهبان خارج شد؟

«سگا» بازی های قدیمی خود را احیا می کند

فوری/ نماینده روسیه در مذاکرات احیای برجام: تا فردا احتمالا خبر مهمی منتشر می شود

دیپلمات روسیه: هنوز مسائل حل نشده در مذاکرات برجام باقی است

گردهمایی حمایت از فلسطین فردا برگزار می شود

تقویم انتخابات 1400

ورود مجلس به رصد و کنترل تراکنش های مالی

اخبار 21 شبکه یک سیما؛ 28 اردیبهشت

از هر اقدامی که سلامت مردم را در انتخابات به خطر می اندازد، جلوگیری شود

آیا کشف و شهودهای عرفانی قابل بیان هستند

آیا کشف و شهودهای عرفانی قابل بیان هستند