مطالب مرتبط:
قم، پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران اسلامی شد
قم، پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران اسلامی شد
تلاش برای تولید محتوی ارزشی و دینی و کسب جایگاه ملی راهبرد فرهنگ و ارشاد اسلامی سمنان است
نقش بی بدیل مادران شهید در ترویج فرهنگ ایثار
هند به تعهدات مشارکتی در تجهیز بندر شهید بهشتی چابهار عمل می کند
-6 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
چهارشنبه، 6 اسفند 1399 ساعت 16:002021-02-24دانش

تطور مفهومی واژه «شهید» در فرهنگ اسلامی


در ذهنیت مسلمانانی که وارد مدینه شده بودند شهادت هم زمان معنای حضور در یک معرکه دشوار، آزمون عقیدتی، لقاء خدا و باریابی به پیشگاه او با بریده شدن سر و امری شناخته شده بود.

- اشخاصی در آستانه جنگ بدر طالب یک چنین شهادتی شدند و بعد از جنگ نیز همگان به حکم وحی فراگرفتند کشتگان معرکه را مرده نخوانند و یگانه تعبیر فاخری که می شد برای شان به کار گرفت همین شهید بود.

به گزارش سایت قطره و به نقل ازایکنا، فرهنگ مهروش عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی یادداشتی درباره تطور مفهومی واژه شهید در فرهنگ اسلامی به رشته تحریر درآورده که متن آن از نظر می گذرد؛ مردم عربستان خواه مشرک خواه مسیحی یا پیرو هر دین دیگر با شهادت در دادگاه و جایگاه شاهدان مقرب نزد حاکمان آشنا بودند.

در ذهن همه ایشان شهادت با حضور در پیش گاه یک حاکم، تقرب و نزدیکی و حتی مَحرمیت به وی پیوند خورده بود.

چنین درکی از مفهوم شهادت در مناطق مختلف جهان باستان از جمله مناطق تحت نفوذ امپراطوری های ایران و روم و حبشه رواج داشت.

در فرهنگ مسیحیان جنوب عربستان، مثل بسیاری دیگر از مسیحیان آن دوره، شهادت معنایی ثانوی نیز پیدا کرده بود.

شهادت برای ایشان که زندگیِ اقلیتی داشتند بدان معنا بود که مقاماتی از یک نفر بخواهند برای اقرار علنی به پذیرش باور رسمی ایشان در محکمه حاضر شود و به جایگاه شاهدان بیاید؛ آمدنی که البته برای مخالفان آن باور معنایی جز پذیرش مرگ نداشت.

این گونه، احتمالاً در ادبیات دینی این مسیحیان به تدریج فراخوانده شدن به شهادت (استشهاد) معنای امتحانی دشوار به خود گرفت که خدا پیش پای کسی می نهد و او را با این مرگ نزد خود می برد و پاداش می دهد.

تحت تأثیر این فرهنگ مسیحی، شهادت یا همان حضور در محکمه که اغلب تداعی گر دشواری بود، در فرهنگ عموم مردم عربستان با حضور در هر معرکه دشواری تداعی شد؛ معرکه ای که بارزترین مصداق آن صحنه جنگ های رایج میان قبائل بود.

به صحنه ای که چنین جنگ ها در آن روی می داد مشهد گفته می شد.

با آغاز تبلیغ دین اسلام پیامبر اکرم (ص) هم از استعاره رایج شهادت برای تبیین مفهوم حساب رسی اعمال در قیامت، احاطه خدا بر جهان هستی، نزدیکی پیامبر اکرم (ص) به خدا و مردم، و مفاهیم دیگری از این دست بهره جستند.

بر این معنا نیز تأکید شد که خداوند خود حاکم روز جزا ست، در پیشگاه وی با حضور شهیدانی همه مردم دادرسی می شوند، و پیامبر اکرم (ص) هم از جمله شهیدان پیشگاه خدا ست.

این شهیدان می توانستند شفاعت کنند.

از همان دوران مکی در قرآن کریم برای اشاره به نوع شرف یابی مؤمنان به بارگاه الهی در قیامت مفهوم لقاء رب (کهف/ 110؛ روم/ 8؛ سجده/ 10)، ابتغاء وجه رب (رعد/ 22؛ لیل/ 20) و مفاهیمی از این قبیل ترویج شد.

البته، راه رسیدن به لقاء ولی نعمت نیز ایمان و عمل صالح شناسانده شد و راه میان بری از قبیل کشتگی با تیغ نیز برای رسیدن به لقاء خدا پیش از روز قیامت معرفی نشد.

این باور در میان مشرکان رواج داشت که با سر بریدن یک انسان یا حیوان در پیشگاه بت ها، آن ذبیحه قربان می شد ( والقٌربانُ الأضاحی )؛ یعنی چیزی که لابد قرار است از مقربان خدایی دانسته شود که آن بت نماد او ست ( اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ قُرْبَانًا آَلِهَهً ).

آن ها معتقد بودند این قربانی حرام شده است؛ لابد بدین معنا که قداست یافته، متعلق به خدا شده، و در حرم آن خدا راه جسته است.

به قربانی ای نیز که در عمره ماه رجب ذبحش کنند و خونش را طبق آیینی خاص بر سر یک بت بمالند عَتیره می گفتند؛ از ریشه عترت و لابد به معنای فرد مقرب به آن خدا؛ هم چنان که عترت به معنای نزدیکان یک ولی نعمتِ بزرگ خانواده است.

بعدها حتی در دوره اسلامی نیز گاه برای کشتن افراد با قصد تقرب جویی به خدا تقدیس گفته شد؛ چنان که مقاتل بن سلیمان از تعبیر وَنُقَدِّسُ لَک (بقره/ 30) چنین دریافت که قرار است فرشتگان در زمین کشتار کنند؛ ادراکی نزدیک به درک رایج در فرهنگ های اروپایی که قداست را از ریشه قربانی مشتق کرده اند.

در آخرین سال های حضور پیامبر اکرم (ص) در مکه و هم زمان با اوج گیری آزار مشرکان آیاتی نازل شد که نسبت به شهیدان مسیحی واقعه اصحاب اخدود لحنی ستایشگرانه داشت؛ امری که شاید زمینه را برای پذیرش توصیفات مسیحیان از چنین مرگی مهیا می کرد.

از دیگر سو، شماری از مؤمنان در اثر فشارهای مشرکان مجبور به ترک دیار و اموال خود شدند و راه حبشه یا مدینه گرفتند؛ امری که برای شان فاصله چندانی با مرگ دشوار نداشت.

هم زمان در آخرین سوره های دوران مکی هم انگاره سبیل الله شکل گرفت (ص/ 26؛ لقمان/ 6) و بر ارزش کشته شدن در این سبیل تأکید رفت.

به تدریج مؤمنانی به حبشه و بعد مدینه مهاجرت کردند؛ هجرتی که آشکارا نوعی بیرون رانده شدن از خانه و شهر، و از نگاه مخاطبان قرآن هم ردیف با کشتن فرد بود (تنها برای یک نمونه از اشارات قرآنی، نک : نساء/ 66 اقْتُلُوا أَنْفُسَکمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِیارِکمْ ).

در روایات پیامبر اکرم (ص) نیز گاه مهاجرت فرد با کشته شدنش در راه خدا هم ردیف و هم نشین شد: خرج مهاجرا فی سبیلک فقُتِلَ شهیداً .

در ذهنیت مسلمانانی که وارد مدینه شده بودند همه این معانی با هم ترکیب شدند: شهادت هم زمان معنای حضور در یک معرکه دشوار، آزمون عقیدتی، لقاء خدا و باریابی به پیشگاه او با بریده شدن سر، و امری شناخته شد که غایت هجرت در راه خداست و خدا خود زمینه اش را برای هر کس که بخواهد فراهم می کند.

اشخاصی در آستانه جنگ بدر طالب یک چنین شهادتی شدند و بعد از جنگ نیز همگان به حکم وحی فراگرفتند کشتگان معرکه را مرده نخوانند.

حال که قرار شد مؤمنانِ کشته معرکه مرده خوانده نشوند، یگانه تعبیر فاخری که می شد برای شان به کار گرفت همین شهید بود.

انتهای پیام
کلید واژه ها: شهادت - فرهنگ اسلامی - عضو هیئت علمی دانشگاه - اسلامی - دانشگاه آزاد اسلامی - فرهنگ - مفهوم - شهید - مفهومی - دانشگاه آزاد - معرکه - رشته تحریر - هیئت علمی - حضور - واژه - دانشگاه - عربستان - جنگ بدر - دادگاه - نزدیکی - آستانه - کشتگان - آزمون - پیوند - مناطق - گزارش - مختلف - مدینه - ایشان - مسیحی

آخرین اخبار سرویس:
آغاز انتخاب رشته دکترای تخصصی دانشگاه آزاد

تربیت اسلامی، لازمه تمدن سازی

دانشگاه تهران بدون آزمون دانشجوی دکتری جذب می کند

پنل خورشیدی برای دستگاه های اینترنت اشیا ابداع شد

معرفی «علوم داده» در سلسله همایش های جهت

دانشگاه آزاد اسلامی واحد سبزوار در قاب تصویر

آغاز انتخاب رشته داوطلبان دوره دکتری تخصصی سال 1400 دانشگاه آزاد

رونمایی از سفیدترین رنگ جهان

چهاردهمین کنفرانس «تحقیق در عملیات» در دانشگاه سجاد مشهد برگزار می شود

روش های کاسب کارانه آموزشگاه های کنکور/ تغییرات کنکور مربوط به امسال نیست

ناکارآمدی تحریم ها / سرمایه گذاران خارجی با قرارداد های هوشمند جذب می شوند

توزیع بیش از یک میلیون و 500 هزار کیت تشخیص سریع آنتی ژن کرونا

تسهیلات دانشگاه ها برای پذیرش دانشجوی دکتری اعلام شد

تعداد مبتلایان کرونا در سیستان و بلوچستان به 30796 نفر رسید

کارگاه اصول نظری و تکنیک های کشت سلولی در اردبیل برگزار می شود

رونمایی از سفیدترین رنگ جهان

مدرک تخصصی حافظان قرآن کریم مازندران صادر شد + اسامی

انتخاب قدرت دارد / شماره هجدهم نشریه «صبح صادق» دانشگاه صنعتی سجاد منتشر شد

خوابگاه های دانشگاه چمران اهواز برای چه دانشجویانی فعال است؟

45 دانشگاه و موسسه شرط ارائه خوابگاه به دانشجویان دکتری را اعلام کردند

درخواست وزارت علوم برای واکسیناسیون دانشویان/ نحوه برگزاری کلاس های عملی دانشگاه ها

دانشگاه پشت پرده کرونا

خوابگاه های دانشگاه چمران اهواز برای چه دانشجویانی فعال است؟

درخواست وزارت علوم برای واکسیناسیون دانشویان

تصاویر منتخب فروردین 1400

ژل کُت های رسانای تقویت شده با نانولوله های کربنی برای صنعت پلاستیک استفاده می شوند

کارگاه آموزشی نرم افزار R برگزار می شود

انتخاب رشته 31 هزار و 355 نفر در آزمون دکتری

آغاز انتخاب رشته دکترای تخصصی دانشگاه آزاد

مشکلات آموزشی دلیل عمده اخراج دانشجویان از دانشگاه/ واکنش به مشکل ادامه تحصیل برخی دانشجویان ستاره دار

سهم 60درصدی سوابق تحصیلی در کنکور

معرفی گونه جدیدی از قارچ از سوی پژوهشگران دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

درخواست وزیر علوم برای تزریق واکسن کرونا به دانشجویان | امتحان پایان ترم مجازی برگزار می شود؟ | تکلیف برگزاری کلاس های عملی

جزییات پذیرش بدون آزمون دانشگاه تهران در مقطع دکتری/ آغاز ثبت نام از 4 اردیبهشت

زرین آمیزی: بیش از 8000 نفر داوطلب شرکت در آزمون استخدامی خاص فرزندان شهدا و جانبازان شدند

تشخیص فوق سریع کرونا در ژاپن

لغو عضویت جلال میرزایی از هیئت مدیره منطقه آزاد اروند

رونمایی از سفیدترین رنگ جهان

دانشجوی دانشگاه ایلام به عنوان عضو برتر طرح نیکنام سازمان جوانان هلال احمر انتخاب شد

30 درصد مجازشدگان کنکور دکتری انتخاب رشته کردند / فردا، آخرین مهلت

زلزله در کمین پایتخت

جشنواره قرآنی خانوادگی رمضان

آغاز انتخاب رشته دکترای تخصصی دانشگاه آزاد

رونمایی از سفیدترین رنگ جهان

اجرای پروژه ای در راستای تولید منسوجات الکترونیکی هوشمند

نتایج اولیه پذیرفته شدگان پذیرش بدون آزمون دانشگاه علامه اعلام شد

آغاز انتخاب رشته دکترای تخصصی دانشگاه آزاد

عکس| رونمایی از سفیدترین رنگ جهان

تصویب 3 رشته جدید مقطع دکتری دانشگاه آزاد اسلامی سبزوار‎

دانشگاه آزاد اسلامی واحد تایباد | امکانات و دستاوردها

بیستمین جشنواره پایان نامه های برتر قرآنی آغاز به کار کرد

جزییات شیوه نامه «دوره مشاهده­ گری» اعضای هیات علمی/ شرکت در دوره منجر به کاهش حقوق نمی شود

برگزاری مراسم رونمایی از کتاب دیپلماسی بازی های دیجیتال

دانشگاه پشت پرده کرونا

دانشجویان اصفهانی در نشستی مجازی بازگشت ایران به برجام را بررسی می کنند

388 هزار پایان نامه و رساله، چهار میلیون بار دانلود شدند

آموزش های عملی دانشجویان تا مشخص شدن وضعیت، تعطیل خواهد بود/ امتحانات پایان ترم دانشجویان احتمالاً مجازی برگزار می شود

سهم 60 درصدی سوابق تحصیلی در پذیرش کنکور

رونمایی از سفیدترین رنگ جهان

مرکز توان افزایی و مهارت آموزی کشاورزی و منابع طبیعی راه اندازی شد

امتحانات دانشگاه ه، مجازی است

ظرفیت پذیرش پایان نامه دانشجویان تحصیلات تکمیلی برای اساتید محدود می شود

توضیح وزیر علوم درباره هزینه های چاپ مقالات در مجلات علمی

چاپ کتاب شاهنامه کوردی اثر مدرس دانشگاه پیام نور

استخدام حسابدار با مزایا در شرکت سورنا انتخاب برتر در تهران

رونمایی از سفیدترین رنگ جهان

سهم 60 درصدی سوابق تحصیلی در پذیرش کنکور/احتمال تغییر نحوه ورود دانشجویان به رشته پزشکی

ظرفیت پذیرش پایان نامه دانشجویان تحصیلات تکمیلی توسط اساتید محدود می شود

استخدام تعمیرکار گیربکس اتومات و مکانیک ماهر در تهران

وزیر علوم: هزینه چاپ مقالات دانشجویی مشخص شد

88 هزار پایان نامه و رساله، چهار میلیون بار دانلود شدند

آغاز انتخاب رشته کنکور دکتری دانشگاه آزاد / داوطلبان تا 8 اردیبهشت فرصت دارند

سهم 60 درصدی سوابق تحصیلی در پذیرش کنکور

388 هزار پایان نامه و رساله، 4 میلیون بار دانلود شدند

وزیر علوم: امتحانات مجازی برگزار می شود

نحوه برگزاری امتحانات پایان ترم دانشجویان مشخص شد

وضعیت امتحانات پایان ترم دانشجویان

وضعیت امتحانات دانشجویان از زبان وزیر

تشکیل کارگروه سه جانبه بررسی طرح ساماندهی کنکور

امتحانات پایان ترم دانشجویان به صورت مجازی برگزار می شود

شرایط پذیرش دکتری بدون آزمون دانشگاه شاهد / آخرین مهلت ثبت نام

استخدام مدیر تضمین کیفیت در یوژه پارت آریا در تهران

معرفی گرایش شبکه های کامپیوتری (IT)

اغلب تخلفات پژوهشی مربوط به دانشگاه های غیر معتبر است!

نحوه برگزاری امتحانات پایان ترم دانشگاه ها در روز های کرونایی اعلام شد

نحوه برگزاری امتحانات پایان ترم دانشجویان مشخص شد/تعیین هزینه چاپ مقالات دانشجویان

برگزاری دوره مدیریت گرایش رستوران داری در دانشگاه تهران

وضعیت امتحانات پایان ترم دانشجویان/هزینه چاپ مقاله دانشجویان تعیین شد

انتخاب رشته کنکور دکتری دانشگاه آزاد تا 8 اردیبهشت ادامه دارد

نهمین جشنواره رویش دانشگاه تهران به کار خود پایان داد

اجرای طرحی در راستای تولید منسوجات الکترونیکی هوشمند

برگزاری امتحانات دانشگاه ها به صورت مجازی

انعقاد تفاهم نامه همکاری دانشگاه آزاد اسلامی و شرکت دانش بنیان ازن سازان

محققان دانشگاه امیرکبیر درصدد تولید منسوجات الکترونیکی هوشمند برآمدند

سهم 60 درصدی سوابق تحصیلی در پذیرش کنکور/احتمال تغییر نحوه ورود دانشجویان به رشته پزشکی

امتحانات مجازی برگزار می شود/ ابلاغ دستورالعمل هزینه چاپ مقالات

امتحانات مجازی برگزار می شود

احتمال تغییر نحوه ورود دانشجویان به رشته پزشکی/ سهم 60 درصدی سوابق تحصیلی در پذیرش کنکور

وزیر علوم: امتحانات دانشگاه ها مجازی برگزار می شود

وزیر علوم: امتحانات مجازی برگزار می شود

تطور مفهومی واژه «شهید» در فرهنگ اسلامی

تطور مفهومی واژه «شهید» در فرهنگ اسلامی