مطالب مرتبط:
بررسی و تحلیل ادبیات داستانی ضد جنگ و شعر دفاع مقدس در سنگر مقاومت
چهارمین کنگره منطقه ای شعر دفاع مقدس در پلدختر برگزار می شود
استاندار قزوین: باید از دانشگاه دفاع مقدس، درس عزت و سربلندی را آموخت
چهلمین سالگرد دفاع مقدس| برپایی نخستین نمایشگاه عکس اخوان در شیراز
برپایی نمایشگاه عکس اخوان برای بزرگداشت دفاع مقدس در شیراز
-2 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
سه شنبه، 1 مهر 1399 ساعت 08:152020-09-22سياسي

استاد دانشگاه شیراز: روزآمدی، کلیدواژه تحلیل شعر دفاع مقدس است


ایرنا- استاد ادبیات دانشگاه شیراز، شاعر و پژوهشگر ادبیات دفاع مقدس بر آن است که روزآمدی شعر دفاع مقدس باید باعنوان کلیدواژه ای مهم در بررسی دهه ای یا سنواتی این نوع سروده ها مدنظر قرار گیرد و در معناشناسی و زیباشناسی آثاری که به تبع هشت سال جنگ تحمیلی پدید آمد، - " شیراز- ایرنا- استاد ادبیات دانشگاه شیراز، شاعر و پژوهشگر ادبیات دفاع مقدس بر آن است که روزآمدی شعر دفاع مقدس باید باعنوان کلیدواژه ای مهم در بررسی دهه ای یا سنواتی این نوع سروده ها مدنظر قرار گیرد و در معناشناسی و زیباشناسی آثاری که به تبع هشت سال جنگ تحمیلی پدید آمد، نقشی ویژه داشته باشد.

  ادبیات به مثابه یکی از دستمایه های بشر برای کاهش رنج ناشی از رویدادهای ناگوار، در کنار جریان همیشگی اش، در روزگار جنگ نیز به یاری روان های خسته آمد.

ادبیات و شعر دفاع مقدس بر پایه تفکری مبتنی بر ایثار، شهادت خواهی و دفاع از دین و وطن از چهل سال پیش شکل گرفت.

شاعران بسیار از نخستین روزهای آغاز جنگ، قلم را برای سرودن ترانه های حماسی جولان دادند و از قالب های گوناگون باهدف بیان مفاهیم والای پس از انقلاب بهره گرفتند، در این دوران افزون بر قالب های نو، کلاسیک سرایی نیز قوت گرفت و تا به امروز با گذشت چهار دهه، موج های گوناگون و شاعرانی مختلف در این زمینه طبع آزمایی کرده اند.

غلامرضا کافی، استاد بخش ادبیات و عضو هیات علمی دانشگاه شیراز که سال ها پیش پایان نامه اش را با موضوع "شناخت شعر جنگ" نگاشت و بعدها آن را در کتابی با نام "دستی بر آتش" به چاپ رساند، خود، در زمینه پژوهش و سرایش شعر به ویژه شعر اجتماعی، آیینی و دفاع مقدس فعالیت می کند.

مجموعه های شعری او شامل "بهار در برهوت"، "تیغ و ترانه"، "سردار هور"، "گزیده ادبیات معاصر شماره 161" و "فرشته انجیر" منتشر شده است؛ همچنین سه کتاب نیز در زمینه داستان و خاطره باعناوین "زخم کبود کبوتر"، "روان خونی سنگر" و "رود رگبار هلهله" در کارنامه دارد.

کافی در گفت و گو با خبرنگار ایرنا به تحلیل شعر دفاع مقدس و وجوه زیباشناسی و معناشناسی آن پرداخت.

به گفته این استاد دانشگاه هم فراوانی شاعران هم اقبال و پذیرش جامعه جایگاه شعر دفاع مقدس را والایی بخشید؛ البته در این میان حمایت دستگاهی نیز اهمیت داشت؛ برای مثال در دوران دفاع مقدس صداوسیما در اختیار جنگ و طبعاً در اختیار هنر جنگ بود، از سوی دیگر همین رسانه باید از زبان فخیم تبلیغی استفاده می کرد و ناچار بود به سراغ شعر و ادبیات برود.

اولین شعر جنگ، نو بود استاد ادبیات دانشگاه شیراز در پاسخ به اینکه کدام یک از قالب ها در شعر دفاع مقدس بیشتر به کار گرفته شد، گفت: درباره اینکه آیا شعر نو در دوران جنگ پیش برنده تر بود یا شعر کلاسیک، پژوهش هایی صورت گرفته است؛ مثلا محمدرضا سنگری، نویسنده و پژوهشگر ادب پایداری معتقد است که اولین سروده جنگ، شعر نو بود و آرش باران پور، شاعر خوزستانی نوپرداز، نخستین بار به صورت ملموس تجربه جنگ را در شعر نو آورد و آن را منتشر کرد.

کافی با بیان اینکه برتری قالب های شعری در شعر دفاع مقدس چندان قابل تفکیک نیست، اظهار داشت: این موضوع از آن رو است که در روزگاری که انقلاب رخ داد، دعوای کهنه و نو تقریبا تمام شده بود و دیگر شعر نو برای مردم رسمیت یافته بود؛ حتی این جریان شعری پیش برنده هم بود.

او ادامه داد: در دهه 40 و 50 نگاهی رسالت اجتماعی بر دوش شعر نو بود و در این دوران شعر کلاسیک در جامعه نقشی نداشت و حضورش به چند شخصیت نئوکلاسیک وابسته بود و مردمی نبود؛ درواقع خواننده ذوقی و علاقه مند به شعر کلاسیک در این زمان داشتیم، اما اقبال جامعه به شعر نو بود، بدین معنا پیام اجتماعی از طریق شعر آزاد منتقل شد.

نویسنده کتاب دستی بر آتش، ابراز کرد: معتقدم که اگر انقلاب اسلامی اتفاق نیفتاده بود، شاید در آن مقطع همچنان شعر آزاد می توانست بیش از این ها پیش رود و درواقع انقلاب جریانی را متوقف کرد که تقریبا شعر کلاسیک را به کناری رانده بود.

در آن مقطع شعر نو برای شکل گیری تلاش می کرد و حاوی پیام های مردمی بود و شاعرانی همچون نعمت آزرم، خسرو گلسرخی و حمید مصدق هم بودند که گرچه چندان از لحاظ سبکی مطرح نیستند، از منظر محتوایی در القای پیام اجتماعی شعر نو بسیار موثر بودند.

شعر نو در زمان انقلاب متوقف شد به گفته کافی جریان نوگرایی در زمان انقلاب به چند دلیل متوقف شد؛ یکی اینکه شاعران جوان انقلاب اسلامی که عمدتا از اقشار مذهبی بودند، به مشی شاعران دگراندیش اقبال نشان نمی دادند و دوم اینکه با فاصله بسیار کمی از انقلاب جنگ رخ می دهد و شعر آزاد در آن مقطع، همپای شعر کلاسیک قابلیت حماسه سرایی و کوبندگی تبلیغ برای جنگ را نداشت.

عضو هیات علمی دانشگاه شیراز با اشاره به اینکه شعر کلاسیک قرن ها تجربه حماسی را همراه داشت، گفت:از همین رو است که می بینیم یکباره رباعی فرخی سیستانی شاعر قرن چهارم و پنجم هجری وارد جبهه می شود که می گوید "یا ما سر خصم را بکوبیم به سنگ / یا او سر ما به دار سازد آونگ" و این شعر بعد از 8 قرن در موقعیتی حماسی دوباره مورد استفاده قرار می گیرد.

او افزود: این بدان معناست که تجربه حماسی شعر کلاسیک در دوران دفاع مقدس به کمک جنگ آمد؛ اما شعر نو چنین تجربه ای نداشت یا آمادگی آن را نداشت؛ از سوی دیگر کمی هم از زد و خوردهای کهنه و نو خسته شده بود.

کافی اظهار کرد:با این تفاسیر، در ادبیات انقلاب و دفاع مقدس تمایزی میان شعر نو و کهن نیست؛ اما قطعا حجم شعر نو کمتر است و از میان شاعران نسل اول انقلاب شاید تنها دو چهره برجسته داریم که به شعر آزاد گرایش دارند؛ طاهره صفارزاده و موسوی گرمارودی.

انقلاب باعث احیای برخی قالب های شعری شد استاد ادبیات دانشگاه شیراز بر آن است که انقلاب اسلامی باعث زایش و احیای برخی قالب ها شد؛ برای نمونه قالب رباعی به دلیل کوتاهی و کوبندگی بسیار به کار انقلاب و شعارهای جنگ آمد.

او ادامه داد: نیاز جامعه باعث شد دوباره قالب رباعی در دوران دفاع مقدس روی کار آید و دهه ای بسیار پرشور و پرتپش را برای این قالب رقم زد؛ درحالیکه پیش از آن سال ها بود شاعر ویژه سرا نداشتیم و جز منصور اوجی، شاعر شیرازی که کتاب "مرغ سحر" مجموعه ای از رباعی را در سال 1356 سرود دیگر کسی در این وادی قدم ننهاده بود و از این منظر می توان کتاب این شاعر را مقدمه ای بر جنبش رباعی سرایی در سال های بعد دانست.

این پژوهشگر حوزه شعر دفاع مقدس در ادامه به احیای قالب مثنوی نیز اشاره کرد و بیان داشت: گرایش مجدد به مثنوی نشان داد که می توان از این قالب وظیفه ای جز منظومه پردازی نیز توقع داشت؛ همچنین مثنوی از زیر بار طولانی بودن هم شانه خالی کرد و به عنوان قالبی مستقل دیده شد.

در شاعران انقلاب اسلامی هم، نماینده این قالب را باید علی معلم دانست و در کنار او می توان از حمید سبزواری و حسین اسرافیلی هم نام برد.

استاد ادبیات دانشگاه شیراز ویژگی اصلی شعر انقلاب اسلامی را به روز بودن آن خواند و گفت: این بدان معناست که شعر هوشیار و مردمی وظیفه اش آگاهی بخشی است و این موضوع در شعر دفاع مقدس رعایت شده؛ به گونه ای که می توان واضح و روشن حوادث پی درپی دوران انقلاب و دفاع مقدس را در رصد کرد؛ حتی بخشی از رویدادها که در رسانه ها نیز چندان به آن پرداخته نشد، در ادبیات دفاع مقدس دیده می شود.

او با تاکید بر اینکه شعر انقلاب متوقف نمی شود، اظهار داشت: روزآمدی در حوادث همیشه هست و به عنوان وظیفه ای محتوم که خصلت آن بصیرت و آگاهی است در شعر دفاع مقدس دیده می شود.

نو شدن نسل ها سبب ایجاد موج جدید در شعر دفاع مقدس کافی در پاسخ به این پرسش که آیا از گرایش به شعر دفاع مقدس با تغییر نسل کاسته خواهد شد، گفت: از لحاظ فراگیری و گستره حتما شاهد ریزش خواهیم بود؛ اما نباید از یاد برد که موج هایی که در ادبیات دفاع مقدس ایجاد می شود، گاه به دلیل نو شدن نسل هاست.

شاعر مجموعه "سردار هور" ابراز کرد: در شعر دفاع مقدس در این سال ها شاهد رویش هایی نیز بوده ایم؛ مثلا در همان قالب رباعی میلاد عرفان پور یا هادی فردوسی که هر دو از شاعران دفاع مقدس استان فارس هستند، قالب و مضمون های قبلی را بازسازی می کنند و ضمنا به روز هم هستند.

او ادامه داد: با تمام شدن جنگ تازه عواطف آن بروز می یابد و شاعر با مسائلی سر و کار می یابد که از زیر خاکستر جنگ سر بر آورده اند و این عواطف رابطه مستقیم تری با شعر دارد تا آنجا که حتی شعر حماسی دوران دفاع مقدس را به حاشیه می راند و اتفاقا این رویداد را در شاعرانی می بینیم که جنگ در تجربه زیسته آن ها نیست.

کافی در این زمینه دوباره به میلاد عرفان پور شاعر رباعی سرای شیرازی اشاره کرد که با نسل پیش از خود همراه شد و تجربیات فرزندان شهدا و جانبازان را که همکلاسی های او بودند، در اشعارش منعکس کرد.

شعر دفاع مقدس جریانی با طیفی از نگاه ها این استاد دانشگاه همچنین تفاوت در گرایش های شعری را نیز یادآور شد و اظهار داشت: با وجود این، انقلاب اسلامی و شعر دفاع مقدس یک جریان است که طیفی از نگاه ها را در برمی گیرد که می تواند به تناسب زمانه متفاوت باشد.

عضو هیات علمی دانشگاه شیراز حیات شعر دفاع مقدس بسته به آگاهی دانست و ابراز کرد: گرچه ممکن است تبلیغ رسانه ای شعر دفاع مقدس کمتر شده باشد، جامعه نیاز دارد که به روز باشد و در این حوزه باید تبلیغ صورت گیرد تا شاعران نیز با آگاهی دست به آفرینش بزنند.

کافی به فزونی عناوین آسیب شناسانه در نقد و پژوهش شعر آیینی و دفاع مقدس انتقاد کرد و گفت: مدام می بینیم که در این دو حوزه بحث آسیب شناسی را مطرح می کنند؛ به گونه ای که مخاطب گمان می کند این نوع شعر احتمالا مشکلی دارد؛ اما نکته اینجاست چون تعشّق باعث آفرینش می شود و برای این دو گونه شعر، عشق فراوانی نیاز است، ممکن است هرکسی با حداقل ذوق سراغ این مفاهیم بیاید و حتی با حداقل شناخت آن را مطرح کند؛ اما باید بدانیم که فراوانی تولید به خودی خود آسیب نیست.


کلید واژه ها: دفاع مقدس - ادبیات - هشت سال جنگ تحمیلی - ادبیات دفاع مقدس - مقدس - دفاع - دانشگاه - جنگ تحمیلی - استاد - پژوهشگر - هشت سال - بررسی - قرار - شاعر - یکی از - تحلیل - شهادت - ویژه - یاری - کاهش - کنار - پایه - روان

آخرین اخبار سرویس:
باید بجای ‎استیضاح، دولت را به کار واداریم!

اهانت به پیامبر اکرم(ص) احساسات میلیون ها مسلمان را جریحه دار می کند

مفتی دمشق در پی انفجار تروریستی کشته شد

توضیح دادستان آبادان درباره کتک زدن دختر جوان

رزمایش مشترک پدافند هوایی با موفقیت پایان یافت

تصویر دیده نشده و خاص از رهبر انقلاب

ماجرای آزادی 1126 زندانی سیاسی در عصر پهلوی چه بود؟

تصاویر/ نشست کمیته عالی وقف حوزه علمیه فارس با حضور آیت الله اعرافی

ترتیل صفحه 521 قرآن کریم+فیلم و متن آیات

دلایل عجیب برخی بازیگران برای ازدواج نکردن

تصاویر/ تودیع و معارفه امام جمعه لالجین

امام راحل بنیانگذار وحدت حوزه و دانشگاه بود

اوقات شرعی دوم آبان در سمنان

بالاترین شاخص ابتلای روزانه به کووید 19 در جمهوری آذربایجان به ثبت رسید

تصاویر/ نشست مدیران مدارس علمیه کردستان با نماینده ولی فقیه در استان

نکوداشت شهدای عرصه نظم و امنیت

برداشت های میلیاردی دولت از استراتژیک ترین صندوق کشور/ رهبر انقلاب: متاسفانه صندوق توسعه ملی کم خاصیت شده است

لحظه به لحظه تا مناظره بزرگ

امام راحل بنیانگذار وحدت حوزه و دانشگاه بود

جو بایدن، در پنج ایالت حساس از دونالد ترامپ، پیشی گرفته است

تصاویر/ فعالیت گروه جهادی طلاب مدرسه علمیه مولود کعبه شهرستان جاسک در مناطق سیل زده شرق

کاخ سفید: ترامپ در صورت شکست، قدرت را تحویل خواهد داد

روایت خواندنی از اولین روز های جنگ تحمیلی و فداکاری یک دختر 20 ساله

رزمایش مشترک پدافند هوایی با موفقیت پایان یافت

مذاکره، تنها راه حل بحران قره باغ

ترامپ بعد از شکست در انتخابات چه خواهد کرد؟

صید ترال در سواحل مکران متوقف شد

برخورد با مدیرانی که مصوبات ستاد کرونا را عملی نمیکنند

پدافند هوایی به توان مقابله با اهداف دورایستا رسید

پدافند هوایی به توان مقابله با اهداف دورایستا رسید

جزییات ضرب و شتم دختر جوان آبادانی در شهرک مسکونی شرکت پالایش نفت آبادان

راهکار ترامپ در صورت انتخاب مجدد در قبال ایران

زندانی شدن مامور نگهبانی شرکت نفت آبادان

جانشین عادل در نقش جواد خیابانی ؛ پست خاص محمدحسین میثاقی برای دلبندش + عکس

افزایش دستفروشی در پایتخت به دلیل شرایط کرونا

پیام تسلیت معاون سیما برای درگذشت تهیه کننده تلویزیون

واکنش رسول پناه به حواشی اخیری که برای او ایجاد شده

انتقال زندان های البرز با جدیت پیگیری می شود

ویدئو | پهپادهای پرقدرتی که حتی انسان را هم از آب بیرون می کشند

جانشین عادل در نقش جواد خیابانی ؛ پست خاص محمدحسین میثاقی برای دلبندش + عکس

دستور دادستان کل کشور برای پیگیری فوری ضرب وشتم زن جوان در آبادان

اجرای اقدامات تاکتیکی و دفاعی هواپیماهای شکاری و رهگیر

تخت روانچی: یکجانبه گرایی آمریکا خطری برای حاکمیت قوانین بین المللی است

اگر ترامپ در انتخابات شکست بخورد،قدرت را تحویل خواهد داد!

1860 پروژه نیمه تمام در آذربایجان شرقی وجود دارد

تشریح سیاست های ترامپ در قبال ایران در صورت پیروزی در انتخابات

هشدار دادستان کاشمر به اصنافی که محدودیت های کرونایی را جدی نگیرند

خط حزب الله 259 | امید صادق

اسامی بحرانی ترین شهرهای ایران در کرونا | محدودیت ها هفته آینده در این 43 شهر تشدید می شود | تهران بحرانی نیست؟

ترامپ! برای مناظره امشب، مراقب رفتارش باش

کنایه رمضان زاده: ‏روی اسب بازنده شرط نبندید!

همه حمله کنندگان به دختر آبادانی بازداشت شدند

پیام آذری جهرمی به مناسبت بزرگداشت هفته نیروی انتظامی

کسب رتبه هشتم کشوری توسط دستگاه های اجرایی استان اردبیل

بازداشت مامور نگهبانی شرکت نفت آبادان دختر آبادانی تجاور کرد

محمود فلاح از همان ابتدای انقلاب در خدمت ثبت حماسه های ملت ایران بود

اسامی بحرانی ترین شهرهای ایرانی در کرونا | محدودیت ها هفته آینده در این 43 شهر تشدید می شود | تهران بحرانی نیست؟

چه کسی بر صندلی حسن روحانی تکیه می زند؟

رییس کل دادگستری خوزستان: مامور نگهبانی شرکت نفت آبادان بازداشت شد

پیام تسلیت معاون سیما برای درگذشت تهیه کننده تلویزیون

تشریح سیاست های ترامپ در قبال ایران در صورت انتخاب مجدد

دستگاه ضد عفونی کننده دست اتوماتیک دیواری و ایستاده

دفن پدر سالار عقیلی در کردکوی

به زودی پروژه های جدید با همکاری قرارگاه خاتم در اردبیل آغاز می شود

تخت روانچی: یکجانبه گرایی آمریکا حاکمیت قانون بین المللی را به خطر انداخته است

گشت مشترک نظارت

معما هایی برای محک زدن دقت

زندانی شدن مامور نگهبانی شرکت نفت آبادان

پیام تسلیت رییس صدا و سیما برای درگذشت تهیه کننده مختارنامه

محمود فلاح از همان ابتدای انقلاب در خدمت ثبت حماسه های ملت ایران بود

آزمون بکارگیری 1423 نفر نیروی انسانی در سراسر کشور فردا برگزار خواهد شد

گفت وگوی سفیر ایران در باکو با وزیر کار و رفاه اجتماعی آذربایجان

کاخ سفید: ترامپ در صورت شکست، قدرت را تحویل خواهد داد

لزوم احیای پارک ملی توران/ فرهنگ گردشگری در توران زنده شود

مشاور کاخ سفید: ترامپ در صورت شکست، قدرت را تحویل خواهد داد

وزیر ارتباطات: دولت دوازدهم، مخالفان سرسخت داخلی دارد

تسلیت رییس صداوسیما برای درگذشت تهیه کننده «مختارنامه»

پلوسی دخالت ادعایی ایران در انتخابات آمریکا را نپذیرفت

14 هزار کیلومتر از شبکه برق گلستان در معرض آسیب است

شیخی: از طب سنتی برای درمان کرونا استفاده کنید!

وزیر ارتباطات: دولت دوازدهم، مخالفان سرسخت داخلی دارد

مشهد می تواند الگوی شهر دوستدار کودک شود

نیکزاد: پروژه های جدید قرارگاه خاتم در استان اردبیل اجرایی می شود

دادستان آبادان در خصوص ماجرای کتک خوردن یک زن در این شهرستان توضیح داد

هشدار دادستان کاشمر به صنوفی که محدودیت های کرونایی را جدی نگیرند

توسل به ائمه در تضاد با توحید نیست

دفن پدر سالار عقیلی و دیگر اخبار کوتاه از گلستان

ادعای باکو درباره تسلط کامل بر آنسوی مرز با ایران

دومین کنگره بین المللی سلامت برای صلح به صورت مجازی در شیراز برگزار می شود

رییس صداوسیما درگذشت تهیه کننده «مختارنامه» را تسیلت گفت

1860 پروژه نیمه تمام در استان آذربایجان شرقی وجود دارد

دستور دادستان کل کشور برای پیگیری فوری ضرب وشتم زن جوان در آبادان

نشست مجمع نمایندگان گیلان با استاندار

تخت روانچی :یکجانبه گرایی آمریکا حاکمیت قانون بین المللی را به خطر انداخته است

دروغ های سیاسی که ماندگار شد/ چطور شد باور کردیم؟!

علاقه مردم به یگان اسب سواران ناجا + عکس

دیدار وزیر آموزش و پرورش با نمایندگان بسیج دانشجویی دانشگاه فرهنگیان

هفته آینده محدودیت ها در این 43 شهر بحرانی کرونا، تشدید می شود | تهران کجاست؟ | جدول را ببینید

وزیر ارتباطات: دولت با بدبیاری های زیادی رو به رو شد/ دولت مخالفان سرسخت داخلی دارد

فراخوان ششمین جشنواره رسانه ای ابوذر قم منتشر شد

استاد دانشگاه شیراز: روزآمدی، کلیدواژه تحلیل شعر دفاع مقدس است

استاد دانشگاه شیراز: روزآمدی، کلیدواژه تحلیل شعر دفاع مقدس است