موضوعات داغ: - كميسيون آموزش - افزايش حقوق - ليگ قهرمانان - افزايش حقوق كاركنان - ليگ قهرمانان آسيا - قهرمانان آسيا - طرح رتبه بندي معلمان - استقلالي ها - رتبه بندي معلمان - باشگاه استقلال - اسدپور - پشتوانه نظام - مركز ارتباطات مردمي رياست جمهوري - ورزشگاه امام رضا(ع) - دكتر سيروس عسگري - مجتبي محرمي - دستبافته هاي داري - ايمون زائد - برنامه - مسابقه كتابخواني - بهروز هدايت - فيلم جيمز باند - رضا شريفي

مطالب مرتبط:
شرکت ملی گاز ایران| سال 98؛ سال مطلوب مالی برای شرکت ملی گاز ایران
تقدیر مدیرعامل، اعضای هیات مدیره و مدیران بانک ملی ایران از مدافعان سلامت
کاهش ارزبری 153 میلیون یورویی ایران خودرو با تولید داخل تا انتهای امسال
آخرین آمار کرونا در ایران، 20 مرداد 99: فوت 189 نفر دیگر طی 24 ساعت گذشته / مجموع جانباختگان به 18616 نفر رسید
آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز دوشنبه 20 مرداد 99
-157 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
دوشنبه، 20 مرداد 1399 ساعت 14:402020-08-10دانش

پرویز شاپور؛ مبدع کاریکلماتور در ایران


کاریکلماتور ترکیبی است از 2 واژه کاریکاتور و کلمه و به نوعی از نوشته های ادبی اطلاق می شود که عبارت است از جمله های منثور ساده، صمیمی، کوتاه، - پرویز شاپور نویسنده و طراح ایرانی محسوب می شود که نامش با عنوان گونه ادبیِ مختصر و مفیدی به نامِ کاریکلماتور پیوند خورده است؛ نوشته هایی کوتاه یک یا 2 جمله ای و اغلب طنزآمیز که ظرافت و دیدی شاعرانه داشتند.

پرویز شاپور در پنجم خرداد 1302خورشیدی در قم دیده به جهان گشود.

وی مراحل تحصیل خود را تا دیپلم در مدارس تهران گذراند سپس در رشته اقتصاد قبول شد و لیسانس خود را از دانشگاه تهران گرفت.

وی در 1329خورشیدی با فروغ فرخزاد ازدواج می کند.

  حاصل ازدواجِ آن ها پسری به نام کامیار بود، اما این ازدواج پنج سال بیشتر دوام نیاورد.

پوران فرخزاد نویسنده و خواهر فروغ درباره شاپور می گوید: پرویز، فروغ را دوست داشت.

در واقع فروغ اصلاً شعر گفتن را با پرویز شروع کرد.

ورود به عرصه روزنامه نگارپرویز شاپور مدتی در دارایی اهواز مشغول به کار شد و در حین فعالیت در دارایی اهواز برای روزنامه های محلی اهواز مطلب می نوشت.

او نخستین بار آثارش در 1333 خورشیدی در نشریات اهواز، ازجمله آوای ملت و فریاد خوزستان منتشر شد.

وی از اهواز به تهران آمد و در مجله توفیق نوشت و جزو هیات تحریریه شد.

در همین مجله مطالب طنزی مثل یادداشت های دختر حوا نوشت.

  در واقع شروع کاریکلماتور ها آنجا شکل گرفت.

بعد از سال ها که در مجله توفیق فعالیت می کرد با افرادی مانند اردشیر محصص و بیژن اسدی پور و عمران صلاحی آشنا شد و با محصص دوست صمیمی شد.

محصص او را به طراحی کردن تشویق کرد.

کامیار فرزند شاپور می گوید:   محصص قناسی هایی را که در کار پدرم بود، دیده بود، دوست داشت.

این بود که هم طراحی می کرد هم طنز می نوشت و بعد هم کاریکلماتور نوشت که آقای شاملو این اسم را روی کارهاش گذاشت.

کسان دیگری هم می نوشتند مثل جواد مجابی یا منشی زاده.

شاپور مرزبندی مشخصی میان شوخ طبعی و لحن جدی نداشت.

وی در مورد این ویژگیش می نویسد: من به طور کلی وقتی هم حرف می زنم معلوم نیست کجایش جدی است و کجایش شوخی.

پیش می آید که وقتی دارم با مادرم (مریم ضرابی) جدی حرف می زنم، سرش را تکان می دهد و اشک در چشمانش حلقه می زند و با ناراحتی می گوید 54 سال بچه بزرگ کردم، یک کلمه حرف حسابی از دهانش نشنیدم!.

پرویز شاپور همچنین با مجله سپید و سیاه و گل آقا و خوشه هم همکاری داشته و پس از آغاز همکاری با مجله خوشه، احمد شاملو که سردبیری مجله را به عهده داشت در 21 خرداد 1346 نوشته های تک خطی شاپور را کاریکلماتور نامید.

  کامیار در مورد پدرش می گوید: مطبوعات تریبون پدرم بود و هر کاری که می کرد از طریق مطبوعات ارائه می شد.

مطبوعات ستون عمده ای بود در کارش و تمام زندگی با مطبوعات سرش را گرم می کرد.

راجع به درآمد از راه مطبوعات می گفت: همین که پول قلم و کاغذ را از طریق آن ها در بیاورد راضی است، اما این درآمد خیلی ناچیز بود.

  وقتی برای توفیق کار می کرد گاهی برادران توفیق چیزی به او می دادند که اصلا قابل توجه نبود.

در دوره جدید هم فقط برای گل آقا می نوشت که پول خیلی ناچیزی هر ماه یا 2 ماه یکبار به او می دادند.

  مبدع و بنیانگذار کاریکلماتور در ایرانکاریکلماتور، نوشته های کوتاه و بیش تر تک جمله ای است که با ظرافت و دیدی شاعرانه و طنزآمیز نوشته می شوند.

باید شاپور را مبدع و بنیانگذار کاریکلماتور دانست.

کاریکلماتور یک نوع ادبی تازه بود که می توانست گاهی طنزآمیز، گاهی عاشقانه و گاهی شبیه کلمات قصار باشد.

کاریکلماتور های شاپور ابتدا در مطبوعات منتشر شدند و سپس رواج یافتند.

کاریکلماتور ترکیبی است از 2 واژه کاریکاتور و کلمه و به نوعی از نوشته های ادبی اطلاق می شود که عبارت است از جمله های منثور ساده، صمیمی، کوتاه، طنزآمیز، ادبی، غیرجدی و کاریکاتوری.

به بیان دیگر، کاریکلماتور را می توان کاریکاتورِ نوشتاری دانست.

مانند این جمله گربه هنگام بالارفتن از درخت به ریش جاذبه زمین می خندد.

(1)   کاریکلماتور در ساختار و محتوا با جمله های قصار، برخی امثال و حکم و نیز تک بیت های سبک هندی همانندی هایی دارد.

در همه این انواع، مهم ترین ویژگیِ ظاهری که در نگاه نخست به چشم می آید، عنصر کوتاه نویسی و ایجاز است.

ایجاز، به زبان ساده یعنی بیانِ معنایی وسیع در تعداد واژگانی اندک.

مانند ضرب المثلِ هرکه بامش بیش، برفش بیشتر.

  این کوتاهی و ایجاز ویژگی اصلیِ هر کاریکلماتور است، اما کاریکلماتور های شاپور گاه از کوتاه نیز کوتاه تر است.

تعداد واژگان در کاریکلماتور های شاپور به طور متوسط میان 6 تا 11 واژه است، این درحالی است که میانگین تعداد کلمه در آثار دیگران بیش از 11 واژه به نظر می رسد.

  او کاریکلماتور هایی دارد که تنها از سه یا چهار واژه تشکیل شده است، مانند در خودم محبوسم؛ در قلبم اشک می ریزم و به نگاهم خوش آمدی.

(2) دلایل روی آوردن به کاریکلماتورعمران صلاحی از طنزپردازان و یارانِ نزدیکِ پرویز شاپور درباره گرایشِ شاپور به کوتاه نویسی به روحیه خاص وی اشاره کرده و گفته است که شاپور می گفت: من، چون نامه نویسی و داستان نویسی و این ها برایم مشکل است، جملات کوتاه می نویسم؛ چون اگر بخواهد بلندتر بشود (یعنی مطلب)، سرنخ از دستم درمی رود.

ضمناً به این موضوع پی بردم که نوشتن برایم سخت است، درصورتی که سوژه زیاد دارم.

  این است که فکر کردم این سوژه ها را توی جملات کوتاه بیاورم.

حتی بعضی از دوستان می خواستند ما را از راه راست منحرف کنند و به ما پیشنهاد می کردند که داستان بنویس! داستان بلند بنویسی خیلی خوب می شود! ولی من پایم را از گلیمم درازتر نکردم.

(3) شاید بتوان دلایل دیگری هم برای علاقه مندی شاپور به هرچه کوتاه تر نوشتن در نظر گرفت؛ یکی اینکه او به رباعی های خیام علاقه بسیار داشت و طبیعی است که همین قالبِ کوتاه و چهارمصراعیِ رباعی که گاه عمیق ترین و مفصل ترین حرف های بشر را به درازای ازل تا ابد در جسم کوچک خود جای داده است، او را به کوتاه نویسی علاقه مند کرده باشد.

شاپور، خود گفته است که از بچگی خیّام را از بَر بودم.

  از رباعیات خیام، که از نظر حجم خیلی هم کم است، مفاهیم زیادی گرفته بودم، خیلی بیشتر از آنچه آدم شاید از خواندن یک دیوان پُر از قصیده های بلند می گیرد.

افزون بر این، شاپور نحوه برخورد هایی را که در کودکی و نوجوانی گاه با او می شده است، در کشیده شدنش به کوتاه نویسی بی تأثیر نمی داند.

  او در گفت وگویی گفته است که هر وقت چیزی می دیدم که نظرم را جلب می کرد و می آمدم درباره اش با پدر و مادرم صحبت می کردم، حرفم را نمی فهمیدند.

حتی چند بار سر این موضوع کتک خوردم.

حرفم را می خوردم و جویده جویده صحبت می کردم.

خلاصه از همان اول، عامل کوتاه نویسی و کوتاه گویی با من بود.

(4)   نمونه هایی از کاریکلماتور های پرویز شاپور:برای اینکه پشه ها کاملاً ناامید نشوند، دستم را از پشه بند بیرون می گذارم.

اگر بخواهم پرنده را محبوس کنم، قفسی به بزرگی آسمان می سازم.

دلم به حال ماهی ها می سوزد، چون هیچ کس اشکشان را نمی فهمد.

وقتی عکس گل محمدی در آب افتاد، ماهی ها صلوات فرستادند.

گربه بیش از دیگران در فکر آزادی پرنده محبوس است.

به یاد ندارم نابینایی به من تنه زده باشد.

هر درخت پیر، صندلی جوانی می تواند باشد.

به عقیده گیوتین، سر آدم زیادی است.

روی همرفته زن و شوهر مهربانی هستند! غم، کلکسیون خنده ام را به سرقت برد.

بلبل مرتاض، روی گل خاردار می نشیند! زندگی بدون آب از گلوی ماهی پایین نمی رود.

جارو، شکم خالی سطل زباله را پر می کند.

فواره و قوه جاذبه از سربه سر گذاشتن هم سیر نمی شوند.

باغبان وقتی دید باران قبول زحمت کرده، به آبپاش مرخصی داد.

آثار و تالیفاتاز پرویز شاپور به جز مجموعه هشت جلدی کاریکلماتور که در 1386 خورشیدی در کتابی به نام قلبم را با قلبت میزان می کنم به طبع رسید.

کتاب های دیگری مانند فانتزی سنجاق قفلی، تفریح نامه و کتاب موش و گربه عبید زاکانی با طرح های پرویز شاپور برجای مانده است.

  همچنین مجموعه ای از نامه های فروغ فرخزاد به پرویز شاپور و یادداشت های شاپور بر حاشیه تعدادی از این نامه ها با عنوان اولین تپش های عاشقانه قلبم (نامه های فروغ فرخزاد به همسرش)، به کوشش عمران صلاحی و کامیار شاپور منتشر شده است.

از ویژگی های آثار شاپور، طنز قوی و چندلایه ای است که در بسیاری از کاریکلماتور های او دیده می شود.

از دلایلِ دلنشینیِ طنز موجود در آثار این هنرمند نامدار، یکی همان ایجازِ جمله هایی است که او به کار گرفته است، زیرا در طنز های کوتاه، مانندِ مَثَل ها یا لطیفه ها، هرچه جمله یا جمله ها کوتاه تر باشد، عنصر غافلگیری در طنز بهتر می تواند مخاطب را تحت تأثیر قرار دهد.

(5) شاپور معتقد بود: طنز، دنده خلاص زندگی است.

  با این همه مشکل در زندگی که کمر آدم را خم می کند، وقتی آدم وارد مقوله طنز می شود، انگار تحمل این سختی ها برایش آسان تر می شود… خاموشیسرانجام این هنرمند خوش ذوق پس از 76 سال زندگی و طی یک دوره بیماری در 15 مرداد 1378خورشیدی دیده از جهان فرو بست.

سیدحسن حسینی در دفتر یادبود ختم شاپور نوشت: پرویز شاپور یک نسل کامل، موجزنویسی، نکته یابی و ظریف اندیشی را تعلیم داد.

بی سروصدا زیست و بی سروصدا رفت، اما از آن تنها صداهاست که می ماند.

منابع1- طنز: کاریکلماتور؛ پرویز شاپور؛ بخارا، فروردین و تیر1389، شماره 75، ص.

329،2- ویژگی های زبان طنز و مطایبه در کاریکلماتورها؛ یحیی طالبیان و فاطمه تسلیم جهرمی؛ مجله فنون ادبی دانشگاه اصفهان، سال اول، پاییز و زمستان 1388، شماره 15، ص.

18،3- شاملو و شاپور و کاریکلماتور؛ عمران صلاحی؛ مجله گوهران؛ پاییز و زمستان 1384، شماره 9 و 10، ص.

120،4- گزینه کاریکلماتور های پرویز شاپور؛ پرویز شاپور؛ مروارید؛ 1371؛ ص.

16،5- کاریکلماتور های پرویز شاپور؛ پرویز شاپور؛ مروارید؛ 1371، ص16
کلید واژه ها: پرویز - شاپور - ازدواج - نویسنده - دانشگاه تهران - فرخزاد - فروغ فرخزاد - مدارس تهران - تهران - نوشته - ایران - کوتاه - کاریکاتور - ادبی - در ایران - دانشگاه - لیسانس - ایرانی - اقتصاد - خواهر - پیوند - تحصیل - مدارس - خرداد - طراح - گونه - رشته - دیدی - کلمه - دوست

آخرین اخبار سرویس:
دوچرخه سواران دانشگاه آزاد در لیگ برتر قهرمان شدند

کسب رتبه 74 پژوهشکده نانو ساختار دانشگاه پیام نور استان یزد

دلالان برهم زننده بازار شدند / خام فروشی سیر در همدان جایگزینی برای صنایع تبدیلی!

تجلیل از ایثارگران دانشگاه آزاد اسلامی دهاقان

مشکلات جامعه کارگری از سوی دانشجویان بسیجی سهند بررسی شد + عکس

رییس جدید پژوهشکده علوم و فناوری های انرژی دانشگاه شریف معرفی شد

تجدیدپیمان با شهداء در سیستان و بلوچستان

تجدید پیمان با شهداء

ساخت دوچرخه ای که صاحبش را دنبال می کند+ فیلم

مسئول جدید حراست دانشگاه آزاد اسلامی تویسرکان معرفی شد

مشکلات جامعه کارگری از سوی دانشجویان بسیجی سهند بررسی شد

بسته اینترنت 120 گیگابایتی ویژه استادان و دانشجویان فعال شد

دانشمندان موفق به ساخت کوچک ترین ردیاب امواج فراصوت شدند / تصویربرداری با وضوح فوق العاده

اعلام زمان و شرایط آزمون زبان دکتری دانشگاه پیام نور

باز هم مرگبارترین روز کرونایی در کهگیلویه وبویراحمد

بارگذاری اطلاعات جامع شهدای دانشجو در درگاه این اطلاعات

تأکید بر همکاری علمی دانشگاه آزاد اسلامی و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی

جهادگران خانم دانشگاه آزاد لاهیجان مناطق محروم خدمت رسانی کردند

اسامی روز های هفته جهانی فضا اعلام شد / شعار امسال، «ماهواره ها زندگی را بهتر می کنند»

مدیر گروه آموزشی معارف اسلامی دانشگاه مازندران منصوب شد

تسویه حساب بهزیستی با دانشگاه آزاد

فرصت ثبت نام در رشته های بدون کنکور تمدید شد

تمدید فرصت ثبت نام در رشته های بدون کنکور

جزییات برگزاری آزمون زبان دکتری پیام نور اعلام شد/آغاز توزیع کارت از 19 مهر

پورتال جامع شهدای دانشجو رونمایی شد

فرصت ثبت نام در رشته های بدون کنکور تمدید شد

قهرمانی رکابزن تیم دانشگاه آزاد تبریز در بخش استقامت

شیوه جدید دانشگاه آزاد اسلامی برای کاهش شهریه/ شهریه کدام رشته ها افزایش می یابد؟

دیدار دانشگاهیان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندر انزلی با جانباز دفاع مقدس

زمان و نحوه آزمون زبان دکتری دانشگاه پیام نور اعلام شد

خوابگاه گلشن دانشگاه تربیت مدرس به منظور تعمیر و بازسازی تخلیه می شود

دو مدل دستگاه ضدعفونی کننده دست در دانشگاه بیرجند ساخته شد

پایگاه اطلاع رسانی جامع شهدای دانشجو رونمایی شد

تجمع دانشگاهیان دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد در واکنش به هتک حرمت نشریه فرانسوی

سطح تابش مواد رادیواکتیو در ماه 200 برابر زمین است

شهدا سبک زندگی عزتمندانه را برای ملت ایران ترسیم کردند

اولین تاکسی های پرنده مهرماه به آسمان ایران می آیند

بررسی اثرات ورزش شنا بر فاکتورهای التهابی و استرس اکسیداتی

فراخوان پژوهشگران محیط زیست و مهندسی برای توسعه ایده ها

دوربینی برای دیدن صدا+ فیلم

غبارروبی و عطرافشانی مزار شهدای گمنام دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد

رویکرد جدید دانشگاه آزاد استفاده از علم برای رفع مشکلات جامعه است/ عدم مشوق های لازم برای دبیران انجمن های علمی

محققان دانشگاه امیرکبیر موفق به تولید رهاساز پلیمری محلول در آب شدند

کهگیلویه و بویراحمد|40 تخت مراقبت ویژه به تخت های بیمارستانی اضافه شد

هفتم مهرماه آزمون های استخدامی بخش خصوصی آغاز می شود

تولید رهاسازهای پلیمری محلول در آب توسط محققان دانشگاه امیرکبیر

تیم سازی ترکیب استعدادها، مهارت ها و خلاقیت هاست

فیلم | حل مشکلات ورود به سامانه آموزشیار با یک تماس یا پیامک

ثبت نام،صدور کار و زمان آزمون زبان دکتری تخصصی پیام نور در مهرماه است

تسهیلات دانشگاه صنعت نفت برای جذب داوطلبان رتبه های برتر کنکور 99 اعلام شد

برگزاری آزمون شفاهی و عملی بورد تخصصی دامپزشکی

بهره برداری از 2 سالن همایش در دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد

کاهش ظرفیت پذیرش دانشجو نداریم/ عدم جذب دانشجو در مرحله تکمیل ظرفیت

تجمع دانشجویان پردیس ابوریحان دانشگاه تهران مقابل وزارت علوم

استاد دانشگاه سنندج: اورامان دارای تمدنی با قدمت و زنده است

سرپرست جدید دانشگاه آزاد اسلامی بروجن معرفی شد

تمدید فرصت ثبت نام در رشته های بدون کنکور

برگزاری الکترونیکی مصاحبه های کنکور دکتری 99، رخداد جدیدی در آموزش عالی کشور است

عراق آماده توسعه همکاری های با جامعهالمصطفی(ص) و مراکز علمی ایران است

جزییات کاهش و افزایش شهریه دانشگاه آزاد

بسیج دانشجویی کردستان در ایام کرونا 80 هزار ماسک بهداشتی تولید و بین محرومان توزیع کرد

مراسم رونمایی از پرتال شهدای 4 هزار دانشجو و سومین کنگره ملی شهدای دانشجو برگزار شد

80 درصد تخفیف شهریه برای دانشجویان شرکت کننده در مسابقات بین المللی

فرصت ثبت نام در رشته های بدون کنکور تمدید شد

انتقال فرهنگ ایثار به نسل های جدید وظیفه خطیر همگان است

تودیع و معارفه رؤسای پژوهشکده علوم و فناوری های انرژی

تودیع و معارفه رئوسای پژوهشکده علوم و فناوری های انرژی

مهلت ثبت نام رشته های بدون کنکور دانشگاه ها تمدید شد

رشادت رزمندگان موجب حفظ و صیانت از هویت کشور شد

ثبت نام آزمون زبان دکتری تخصصی (ETPNU) پیام نور از 9 مهر ماه آغاز می شود

دانشجویان شهید در فضای دانشگاهی نقش بی بدیلی داشتند

دوره های فارسی آموزی دانشگاه شهید چمران اهواز به صورت مجازی برگزار می شود

تسویه حساب بهزیستی با دانشگاه آزاد

گواهی اشتغال به تحصیل دانشجویان دانشگاه پیام نور به صورت غیرحضوری ارائه می شود

دوره های فارسی آموزی دانشگاه شهید چمران اهواز به دانشجویان خارجی به صورت مجازی برگزار می شود

2 مقام نخست مسابقات قرآن و عترت گلستان به دانشگاه آزاد اسلامی مینودشت رسید

انتقال میراث شهدای دانشجو به نسل جدید یکی از وظایف اصلی است

بهره مندی مناطق کم بهره هرمزگان از خدمات علمی دانشگاه آزاد اسلامی

دانشگاهی که دانشجویان کرونایی خود را حمایت می کند / تلاش برای جلوگیری از افت تحصیلی

اختلالی پنهان در بی نظمی های مدام

کتاب جدید سیدموسی دیباج درباره زمان چاپ می شود

آموزش نحوه سرچ و خواندن مقالات و آشنایی با باشگاه مقاله خوانی

چیزهایی که در دانشکده مهندسی به شما نمی گویند!

چیزهایی که در دانشکده مهندسی به شما نمی گویند!

کارگاه طراحی پوستر با فتوشاپ برگزار می شود

پایان نامه های دانشگاهی چه نقشی در حل چالش حاشیه نشینی دارند؟

رونمایی از گنجینه اطلاعات 78 شهید دانشجو در آذربایجان غربی

رونمایی از گنجینه اطلاعات شهدای دانشجو در آذربایجان غربی

یک نظریه جدید سفر در زمان را امکان پذیر می داند

یک نظریه جدید سفر در زمان را امکان پذیر می داند

بررسی کتاب نظریه اجتماعی سیاست بین الملل

دانشگاه دامغان تحت عنوان «پژوهش یار» سرباز امریه می پذیرد

فراخوان مقاله با موضوع «آزمون های غیر مخرب تشخیص خوردگی»

امکان ارائه غیرحضوری گواهی اشتغال به تحصیل پیام نور فراهم شد

واریز 48 میلیارد تومان به حساب دانشگاه آزاد برای تحصیل معلولان

آخرین فرصت ثبت نام و انتخاب رشته های بدون آزمون دانشگاه آزاد

نهال کشت بافت آناناس در شرکت دانش بنیان در دانشگاه اراک به تولید انبوه رسید

ارائه غیرحضوری گواهی اشتغال به تحصیل دانشجویان در سامانه گلستان

توالت جدید ایستگاه فضایی به مدار می رود

آزادسازی خرمشهر

پرویز شاپور؛ مبدع کاریکلماتور در ایران

پرویز شاپور؛ مبدع کاریکلماتور در ایران