مطالب مرتبط:
-73 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
پنجشنبه، 6 آذر 1399 ساعت 19:402020-11-26سياسي

نقدناقدان فریحی


- سایت خبری تحلیلی اندیشه ها: درگذشت نابهنگام حجت الاسلام داود فیرحی نه تنها جامعه حوزوی و دانشگاهی را در بهت و حیرت فرو برد؛ بلکه به شکلی همه اقشار جامعه را متأثر کرد.

در بین قربانیان کرونا، استادان بزرگی وجود داشته اند؛ اما تجلیلی که از این عالم بزرگوار حوزوی- دانشگاهی صورت گرفت، بی نظیر بود.

علت این مسئله را در چند نکته می توان جست وجو کرد؛ پیشتاز بودن در حوزه اندیشه سیاسی اسلام، مباحث عمیق در حوزه فقه سیاسی، آثار متعدد و نوآورانه، اخلاق فروتنانه و جذاب و فعالیت در سطح توده های مردم، علاوه بر فعالیت دانشگاهی و حوزوی.

نقدهای متون ایشان را طبق یک تقسیم بندی، می توان به سه گروه درون گفتمانی، برون گفتمانی و پادگفتمانی تقسیم کرد.

داود یکی از دوستان نزدیک بنده بود و هر دو در درون گفتمان نواندیشی دینی قرار داریم.

با توجه به بیماری زمینه ای که داشتم، درگذشت او من را تا حدی متأثر کرد که نتوانستم در هیچ یک از مراسم های او شرکت کنم.

علاوه بر قرابت روحی، از نظر پروژه فکری نیز بسیار به هم نزدیک بوده و هستیم.

هر دو، برخلاف روشنفکران دینی و غیردینی و برخلاف رویکرد سنتی رادیکال و غیررادیکال، خواهان قرائتی مردم سالار، حقوق بشری و عدالت محور از درون دین هستیم.

به همین سبب است که همواره تأکید دارم که مرز مشخصی بین نواندیشان دینی و روشنفکران دینی وجود دارد؛ اما دوستی عمیق و نزدیک بودن پروژه فکری، باعث نمی شد که به نقد علمی یکدیگر نپردازیم.

عجیب آن بود که فوت ایشان دقیقا با انتشار کتاب بررسی و نقد متون سیاسی (نشر کویر) از سوی بنده مصادف شد که سه فصل اول آن به نقد سه کتاب ارزشمند او اختصاص دارد! ما نشان دادیم که نزدیکی روحی و فکری می تواند با نقد علمی و بی طرفانه جمع شود.

یکی دیگر از ناقدان اخیر دکتر فیرحی که خارج گفتمان نواندیشی دینی قرار دارد، جناب استاد سیدجواد طباطبایی است.

اختلاف نظر این دو بر سر چند مسئله، از جمله نظریه ایرانشهری، شکل گرفت.

داود که خود دانشجوی استاد فرهیخته خویش دکتر طباطبایی بود، نشان داد که می توان در طول زمان رشد کرد، به مقام استاد تمامی رسید و با استاد خود وارد مباحث علمی شد.

گروه سومی را که به نقد دکتر فیرحی پرداختند، می توان اسلام گرایان رادیکال نامید.

حجت الاسلام لیالی در این زمینه می گوید: ایشان می خواهد فقه و گزاره های فقهی را با گزاره های لیبرالی و لیبرال دموکراسی غربی تطبیق دهد و تفسیر کند که نتیجه آن لیبرالیزه کردن فقه اسلامی است، با خوانشی که از میرزای نایینی می گیرد.

یکی از پروژه هایی که فیرحی و تیم او در حال انجام آن بوده و هستند، پروژه تأویل و تفسیر هرمنوتیک از فقه و فقه سیاسی اسلام و به عبارت دیگر خوانشی از دین که از دل آن دموکراسی متولد شود و این در تخصص آقای فیرحی است .

حجت الاسلام نعیمیان نیز معتقد است: ایشان به دنبال بازخوانی دین با نگاه تجدد بود و برای بازخوانی حکومت و ایجاد دموکراسی از چند روایت نیز برای تأیید استفاده می کرد.

رویکرد ایشان ضابطه مند، غیرگزینشی و بدون پیش داوری نبود.

احراز صداقت در ایشان نکردم .

به اعتقاد حجت الاسلام روان بخش، کتب ایشان نشان می دهد که او راه برون رفت از سنت به مدرنیته را سکولاریسم ملایم می داند.

او در طرح مباحث آکادمیک و حوزوی خود، در دو دهه گذشته، در جهت حساسیت زدایی نسبت به گذر از دین و حاکمیت دینی، به مدرنیته و نظام سیاسی سکولار، پلی موسوم به اسلام رحمانی می ساخت که با هیچ یک از مبانی اسلام ستیز و ضدبشری مکاتب غربی، نه تنها تعارضی نداشت بلکه مؤید آن نیز بود.

یکی از مباحثی که برای دوستان وزارت خارجه بیان می کرد، شاخص های اسلام اروپایی بود؛ پدیده جدیدی که شاید ابتدا در ادبیات آقای هابرماس فرانسوی مطرح شد .

حجت الاسلام دکتر نوروزی نقد خود را با طرح یک سه گانه مطرح می کند: از نظریه اسلام غیر انقلابی دو نوع اسلام متولد می شود؛ اسلام متحجر و اسلام سکولار که فیرحی در قالب اسلام سکولار می گنجد.

این نکته که برخی تفکر فیرحی را استمرار تفکر مرحوم نایینی و مرحوم طالقانی می دانند، به هیچ وجه درست نیست و مرحوم نایینی و شیخ فضل الله نوری از موضع فقه اجتهادی به مواجهه با مدرنیته برخاستند.

این انتقاد به رسانه ملی و سایر رسانه ها وارد است که چرا وقتی افرادی مانند مرحوم حسینیان با آن سابقه علمی از دنیا می روند، به ابعاد شخصیتی و آثار آنها توجهی نمی کنند؛ اما در کوتاه ترین زمان ممکن برنامه ای درباره آقای فیرحی روی آنتن شبکه 4 می رود.

حجت الاسلام حسن غفاری فرد نیز اندیشه سیاسی دکتر فیرحی را به عملکرد دولت دکتر روحانی چنین پیوند می زند: وقتی در تلویزیون جمهوری اسلامی سخن از امام حسین (ع) به میان می آورد، منظور او حسینی است که در بین الاذهان یک جغرافیا در غرب شکل گرفته است.

نقطه مشترک فیرحی با سروش و همفکرانش، دولت حسن روحانی است که خروجی آن در هفت سال گذشته جلوی چشم ملت است .

درباره نقدهای اخیر چند نکته قابلیت طرح دارد: 1- در درجه اول باید بین دو گفتمان نواندیشی دینی و روشنفکری دینی تمایز قائل شویم.

روشنفکران دینی، همان گونه که خود مدعی هستند، سکولارند و اعتباری برای فقه سیاسی و اجتماعی در نظر نمی گیرند.

برعکس، نواندیشان دینی سکولار نیستند و برای فقه سیاسی و اجتماعی اعتبار قائل اند.

البته، تفاوت های دیگری نیز بین این دو گفتمان وجود دارد.

مرحوم نایینی از این جهت سرسلسله جنبان نواندیشی دینی است که پدیده های مدرن مانند پارلمان را توجیه فقهی کرد.

از این جهت بود که شیخ فضل الله این کار را نوعی بدعت در قانون گذاری نامید.

دکتر فیرحی نیز مانند محقق نایینی سعی داشت تفسیری مردم سالارانه از دین ارائه کند.

تعجب از دکتر نوروزی است که مرحوم نایینی را به شیخ فضل الله نزدیک می داند و پروژه دکتر فیرحی را از راه نایینی جدا فرض می کند! جالب این است که دکتر نوروزی دکتر فیرحی را از مرحوم نایینی جدا فرض می کند و حجت الاسلام لیالی پروژه او را خوانشی از نظریه محقق نایینی می داند! 2- سکولار خواندن یک شخص یا یک نظریه یا باید همراه با اقرار شخص او یا تصریح اندیشگی او یا حتی استلزامات اندیشه اش باشد.

همان گونه که بر اهل فضل پوشیده نیست، سکولاریسم هم به معنای جدایی دین از سیاست است، هم به معنای تفکیک نهاد دین از نهاد سیاست (دولت).

وقتی استاد فیرحی و محقق نایینی را با هم مقایسه می کنیم، معلوم است که بحث در حوزه نخست سکولاریسم تمرکز می یابد.

اگر این دو بزرگوار از مردم سالاری و پارلمان و حقوق بشر و مانند آن به شکل درون دینی (با ارجاع به قرآن و سنت) دفاع کنند، آیا سکولار می شوند!؟ اینکه عین رابطه دین و سیاست است! 3- دموکراسی (مردم سالاری) یک مفهوم است و لیبرالیسم یک مکتب.

مؤلفه ها و متفکران این مکتب در علم سیاست به خوبی مشخص هستند.

با وجود این، چگونه می توان اندیشه فقهی و فلسفی دکتر فیرحی را نوعی اندیشه لیبرالی دانست!؟ 4- سه گانه اسلام انقلابی ، اسلام متحجر و اسلام سکولار نه حصر منطقی دارد، نه با واقعیت سازگار است.

اسلام انقلابی می تواند میانه رو باشد یا نباشد.

استاد مطهری در گروه اول قرار می گیرد و گروه سوم ناقدان استاد فیرحی در گروه دوم.

گفتمان دیگری که در بند اول به آن اشاره شد، نواندیشی دینی است که سعی دارد تفسیری عقلانی و مردم سالار از دین به دست دهد.

پس، نمی توان از اینکه دکتر فیرحی در دو گفتمان اسلام انقلابی و اسلام متحجر قرار نمی گیرد، او را الزاما در اسلام سکولار قرار داد.

5- پیوند زدن اندیشه استاد فیرحی به عمل دولت یازدهم و دوازدهم تقلیل یک امر اندیشگی به امر سیاسی در حد عملکرد یک دولت است.

6- از نظر اخلاقی، چرا این دوستان نقدهای خویش را به شکل علمی در زمان حیات دکتر فیرحی مطرح نکردند!؟ آیا اخلاق اجازه می دهد کسی را در زمان حیات نقد نکنیم و بلافاصله پس از فوتش، او را سکولار و لیبرال و مانند آن بخوانیم!؟ مگر خداوند شما را برای تشخیص عمل اخلاقی از عمل غیراخلاقی منصوب کرده است!؟ برخلاف نقدهای درون گفتمانی و برون گفتمانی، متأسفانه، نقد پادگفتمانی اغلب از اصول اخلاقی دور شده است.

دفاع ناشیانه از حجت الاسلام حسینیان و مقایسه او با این اندیشمند بزرگ علاوه بر مشکلات اندیشگی و اخلاقی، ممکن است شائبه های سیاسی را نیز القا کند.

7- خلط مفاهیمی مانند دموکراسی و سکولاریسم، تقلیل امر اندیشه ای به امر جامعه شناختی، برداشت سطحی از هرمنوتیک و اشاره به افکار هابرماس فرانسوی!! عمق اندیشه سیاسی ناقدان گروه سوم را مشخص می کند! لبّ مطلب همان است که حجت الاسلام روان بخش به آن اشاره کرده است: پروژه دکتر فیرحی ترویج اسلام رحمانی بود .

اگر این گزاره درست باشد، تعجب ندارد که قدر مشترک ناقدان گروه سوم را نیز در یک کلام باید جست وجو کرد: اسلام سیاسی رادیکال غیررحمانی! .


کلید واژه ها: گفتمان - اندیشه - فعالیت - توان - درگذشت - اندیشه سیاسی - حجت الاسلام - جامعه - سیاسی - درون - قربانیان - حوزه - پیشتاز - بیماری - دوستان - یکی از - نزدیک - اقشار - اخلاق - مراسم - ایشان - خبری - قرار - سایت - گروه - بنده - عمیق - صورت - دینی - حیرت

آخرین اخبار سرویس:
هزار و 540 روستای استان کرمانشاه از نعمت گاز بهره مند هستند

برای دفاع از کشورمان دستمان بر روی ماشه است

باید تلاش کنیم تا استکبار پاشنه آشیل اقتصاد را به هم نریزد

کارت زرد مجلس یازدهم به ظریف

پیشنهاد قالیباف برای تغییر نام وزارت امور خحارجه

راه اندازی کارخانجات تولید برق از طلای کثیف

قالیباف:مجلس آماده تشکیل وزارت خارجه و تجارت امور بین الملل است

آخرین شب عزاداری فاطمیه در حسینیه امام خمینی

دیدار جوانان یمنی با سفیر ایران در صنعا

آتش نشانان از مزایای بازنشستگی کارهای سخت و زیان آور بهره مند شوند

قالیباف: آمادگی داریم نام وزارت خارجه به وزارت خارجه و تجارت بین الملل تغییر کند

خباز: مجلس یازدهم 8ماه آبروریزی کرد!

برخورد با فساد باید سلامت شهرداری افزایش دهد/ حمایت شورا از مدیران مشروط به سلامت عملکرد آنان است

از تروریست های خارج آمریکا تا تروریست های داخل آمریکا ! حسین رجایی، 

روانچی: بازگشت آمریکا به برجام نباید مشروط باشد

دومین کارت زرد مجلس به ظریف در یک روز

برگزاری قرعه کشی دی ماه جشنواره بیمه های زندگی بیمه ملت با جوایز ارزنده

ظریف در یک روز «دو کارته» شد

سردار سلامی: دفاع مقدس منطق ایستادن را به ما آموخت

نیازمند متن جامع علمی ناظر به سطوح مختلف حوزوی، دانشگاهی و نسل جوان هستیم

آمادگی داریم نام وزارت خارجه به وزارت خارجه و تجارت بین الملل تغییر کند

مجلس از پاسخ های ظریف قانع نشد

عکس کمتر دیده شده از حاج قاسم سلیمانی سلیمانی در حرم امام رضا (ع)

آغاز تکمیل ظرفیت آزمون دستیاری دوره چهل و هفتم از 5 بهمن

توزیع غذای گرم در بین گرم خانه های همدان

فیلم | محکومیت تحریم «ستاد اجرایی» توسط نماینده ولی فقیه در کهگیلویه و بویراحمد

برای دفاع از کشور تعارف نداریم/ دست ما همیشه روی ماشه است

لزوم بهره مندی آتش نشانان از مزایای بازنشستگی کارهای سخت و زیان آور

بشیری: استکبار جهانی به دنبال این است که اقتصاد ما را بهم بریزد

ظریف دومین کارت زرد را هم از مجلس گرفت

برگزاری قرعه کشی دی ماه جشنواره بیمه های زندگی بیمه ملت با جوایز ارزنده

فرزند آیت الله مصباح یزدی: درگذشت پدرم پس از تزریق واکسن فایزر، دروغ است

دیپلماسی اقتصادی موضوع پیچیده ای است؛ درخواست کمک از مجلس را دارم

نام وزارت خارجه به «وزارت خارجه و تجارت بین الملل» تغییر کند

کنایه های تند و تیز قالیباف به روحانی درباره بورس

توزیع 650 بسته معیشتی ویژه شهادت حضرت فاطمه (س) در گناباد

شجاعی، رییس هیأت عالی نظارت بر ششمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی استان شد

چه مبلی مناسب خانه های کوچک است؟

حال داوطلبان آزمایش واکسن ایرانی کرونا خوب است/ واکسن حتما جواب خواهد داد

ظریف: برای تشکیل معاونت اقتصادی ساختار وزارت خارجه را برهم ریختیم

نماینده ولی فقیه در کهگیلویه و بویراحمد تحریم ستاد اجرایی فرمان حضرت امام را محکوم کرد

روانچی: بازگشت آمریکا به برجام نباید مشروط باشد

مزایای آتش نشانان شهر را دریابید

کارت زرد بهارستانی ها به ظریف

اتهام دو شهردار دستگیرشده چیست؟ | برخورد با فساد باید قاطع و بدون تبعیض باشد

تکیه گاه ما آمریکا نیست/ ما راه غلبه بر دشمن را آموخته ایم

پادکست | بخش تامل برانگیز خطبه فدکیه

مجلس قانع نشد/ کارت زرد مجلس یازدهم به ظریف

عکس | رزمایش اقتدار 99 نیروی زمینی ارتش آغاز شد

ابزارهایی که در اختیار مسئول و کارگزاران سیاست خارجی قرار دارد، مصاحبه و مذاکره است

بشیری: دیپلماسی اقتصادی ما فعال نیست

قالیباف: آمادگی داریم نام وزارت خارجه به وزارت خارجه و تجارت بین الملل تغییر کند

اعتراض علمای پاکستان به فیلم تفرقه انگیز بانوی بهشت

کارت زرد دوم مجلس به ظریف

معاون استاندار تهران: انتخابات شورا های شهر و روستای تهران تمام الکترونیکی برگزار می شود

هسته مرکزی گزینش وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی رتبه برتر کشوری را کسب کرد

ظریف: دیپلماسی اقتصادی نیازمند همکاری همه ارکان کشور است

درگذشت آیت الله مصباح یزدی پس از تزریق واکسن فایزر، شایعه ای دروغین است

اصلاح طلبان دیگر برای نامزد اجاره ای وقت صرف نمی کنند/ خاتمی اصلاح طلبان را به اجماع می رساند

پرسشنامه اطلاعات کارخانه اورانیوم فلزی اصفهان به آژانس ارائه نشده است

آغاز به کار ستاد بزرگداشت دهه فجر استان خوزستان + عکس

فرزند آیت الله مصباح یزدی شایعه درگذشت ایشان پس از تزریق واکسن فایزر را تکذیب کرد

در تولید علم عقب مانده ایم چون پژوهشکده های ما دولتی است نه خصوصی

روانچی: بازگشت آمریکا به برجام نباید مشروط باشد

پادکست | تاجی از «رحم» بر سرت بگذار

قدردانی رییس سازمان پدافند غیرعامل کشور از مدیرعامل فولاد مبارکه

25 درصد زوج های ایرانی امکان بچه دار شدن ندارند

واکنش خطیب زاده به بیانیه اخیر سه کشو اروپایی

بررسی اشتغال زن از نگاه اسلام / کارکردن زن بیرون از منزل موجب تقویت اجتماع می شود

نگاهی به برجسته ترین ویژگی های سند تحول قضایی؛ از «مردم محوری» و «ارتقاء حقوق عامه» تا «رفع اطاله دادرسی» و «دسترسی عمومی به خدمات حقوقی»

استقبال شورای شهر تهران از برخورد با فساد در شهرداری

مصوبات بدون اجرا مردم را کلافه کرده است/ لزوم توجه به حمل و نقل عمومی

این 6نفر؛ تمام امید اصولگرایان در 1400

کمک 91 میلیارد تومانی خیران و بسیجان زنجانی به محرومان

مجلس شعار زده است

انتقاد رییس جمهور پاکستان از ضعف سیستم قضایی این کشور

جریان اصلاحات مرجع تعیین صلاحیت چهره اصلاح طلب است/تحریم انتخابات مدت هاست از دستور احزاب اصلاح طلب خارج شده

قالیباف: نام وزارت خارجه را تغییر دهیم/ مجلس آماده تشکیل وزارت خارجه و تجارت امور بین الملل است

تولید اورانیوم فلزی کاربردهای صلح آمیز و دارویی دارد

نمایندگان از توضیحات وزیر امور خارجه درباره ضعف دیپلماسی اقتصادی قانع نشدند

ظریف از مجلس کارت زرد گرفت

واکنش خطیب زاده به بیانیه تروییکای اروپا در خصوص اورانیوم فلزی

رونمایی از داروی جدید ضد کرونا در شهرک دارویی برکت

حامد کاشانی، امام جمعه اهل سنت خاش را به مناظره دعوت کرد

ظریف: از نظر رهبری برجام نه بوی گند می دهد نه دفن شده است

دومین کارت زرد مجلس به ظریف در یک روز

امکانات درمانی دشتستان پاسخگوی نیازهای مردم نیست/ ضرورت پایان ساخت بیمارستان دوم و افزایش سهمیه دارو

خسارت دلالان چینی به زعفران ایرانی

جزییات همایش بزرگداشت ناظم الاطباء کرمانی اعلام شد

با رای نمایندگان، ظریف از مجلس کارت زرد دریافت کرد

سخنان ظریف در مجلس شورای اسلامی

حال 14 داوطلب واکسن ایرانی کرونا خوب است/سه ماه دیگر 14 میلیون دز واکسن تولید می کنیم

235 میلیون هکتار منطقه غبارخیز در کشور شناسایی شده است

انتشار «حدیث بابا»؛ روایتی از زندگی شهید تورانلو

واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه به بیانیه اخیر سه کشو اروپایی

قالیباف: بازار بورس سقوط شدید کرده/ فقط زعفرانیه را نبینیم، به غیزانیه هم نگاه کنیم!

برگزاری انتخابات میاندوره ای خبرگان در مشهد

لایحه حمایت از زنان در برابر خشونت از نمای نزدیک

صدر: تندرو ها از پایگاه رأی ظریف هراس دارند

تکذیب درگذشت مصباح پس از تزریق واکسن فایزر

نقدناقدان فریحی

نقدناقدان فریحی