مطالب مرتبط:
آزادی بیان؛ لازمه تمدن نوین اسلامی
بازگشت به قانون اساسی لازمه ورود به دولت اسلامی
روحانی فقط اصولی از قانون اساسی را فریاد می زند که منافع سیاسی دولت را تامین کند/ ظرفیت بازگشت به قانون اساسی، لازمه ورود به دولت اسلامی
روحانی فقط اصولی از قانون را فریاد می زند که تامین کننده منافع سیاسی دولت باشد / ظرفیت بازگشت به قانون اساسی، لازمه ورود به دولت اسلامی
مصلحی: تمدن اسلامی فسیل نشده / انقلاب اسلامی 1357 جرقه بیداری این شیرخفته بود
-90 5 + 1
یارانه ها
مسکن مهر
قیمت جهانی طلا
قیمت روز طلا و ارز
قیمت جهانی نفت
اخبار نرخ ارز
قیمت طلا
قیمت سکه
آب و هوا
بازار کار
افغانستان
تاجیکستان
استانها
ویدئو های ورزشی
طنز و کاریکاتور
بازار آتی سکه
یکشنبه، 24 آذر 1398 ساعت 12:502019-12-15دانش

آزادی بیان؛ لازمه تمدن نوین اسلامی


قرآن پژوه و دانشیار دانشگاه آزاد نجف آباد گفت: برپایی تمدن نوین اسلامی نیازمند لوازم و مقدمات بسیاری نظیر آزادی بیان، آزادی نقد، - آینده روشن-تمدن اسلامی یکی از موضوعاتی است که در دهه های گذشته به آن اشاره شده و درباره آن کتاب ها و مقالات بسیاری نوشته و همایش ها و سمینارهای متعددی در سطوح مختلف برگزار شده است.

تمدن نوین اسلامی، ترسیم کننده الگویی از جامعه اسلامی است که همه بخش ها و سطوح آن براساس آموزه ها و ارزش های اسلامی بنا شود.

در همین رابطه گفت وگویی با نادعلی عاشوری تلوکی، قرآن پژوه و دانشیار دانشگاه آزاد واحد نجف آباد داشته است که متن آن را در ادامه می‎خوانید: ایکنا ـ یکی از مباحث مهمی که در سالیان اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده و بررسی های فراوانی را به دنبال داشته، موضوع تمدن اسلامی است که گاهی از آن با عنوان تمدن نوین اسلامی نیز یاد می شود، نظر شما در این باره چیست؟ به نظرم بهتر است پاسخ شما را با این مقدمه آغاز کنم که اگرچه ناآرامی های آبان ماه گذشته آنچنان تلخ و غم انگیز، و ناراحت کننده و ناگوار بود که بسیار بعید است درد و رنج ناشی از تلخی آن به این زودی ها از بین برود؛ اما این اتفاق ناخوشایند - که ای کاش هرگز رخ نمی داد - درس های بسیار مهمی را هم در دل خود جای داده که اگر از این زاویه بدان نگریسته شود قطعاً می تواند بسیار پندآموز باشد و از تکرار آن در آینده جلوگیری شود.

البته درس آموزی از آن تنها به آنچه که بنده عرض می کنم محدود نمی شود، بلکه می تواند از زوایای دیگری هم مورد ارزیابی قرار گیرد که امید است دلسوزان جامعه بدان بپردازند.

آنچه از نگاه تمدن سازی مهم است و می توان از این رویداد تلخ و غم انگیز پند گرفت این است که مطمئناً برپایی تمدن اسلامی موضوع بسیار مهمی است که مورد خواست و علاقه تمامی دوستداران اسلام و قرآن است و یقیناً هیچ چیز در نزد آنان محبوب تر از این نیست که شاهد مجد و عظمت دوباره آن تمدن با شکوه باشند.

اما برای رسیدن به چنین مقصد مهمی نمی توان واقعیت ها را نادیده گرفت و در رؤیا سیر کرد و آرزوهای واهی داشت.

باید واقعیت ها را در نظر گرفت و بسترها و زمینه های رسیدن به این هدف مقدس را فراهم کرد.

تمدن سازی همانند کاشتن بذر و نهال است که وقتی همه شرایط رشد و بالندگی آن فراهم باشد، مثلاً آب و خاک مناسب داشته باشد و هوا و فضای مطلوب به آن برسد به طور طبیعی شکوفا می شود و رشد می کند و به ثمر می نشیند.

رسیدن به تمدن اسلامی هم از این قاعده مستثنا نیست.

برپایی چنین تمدنی نیازمند لوازم و مقدمات بسیاری نظیر آزادی بیان، آزادی نقد، حق اعتراض مسالمت آمیز و ده ها نیاز دیگر است تا همگان بتوانند با میل و رغبت در برپایی آن سهیم باشند.

به نظر می رسد آنچه امروزه شاهد آن هستیم متأسفانه چنین واقعیتی را نشان نمی دهد و هرچه می گذرد فاصله جامعه ما را با این مدینه فاضله بیشتر می کند.

ایکنا ــ به نظر شما برپایی تمدن اسلامی چگونه امکان پذیر است؟ هرچند برخی طرفداران این ایده مقدس در پاره ای موارد به گونه ای سخن می گویند که گویا در اصل وقوع آن کمترین تردیدی نیست و باید آن را قطعی الوقوع دانست و تنها نکته باقیمانده این است که زمان برپایی آن در آینده ای نزدیک است یا اندکی دورتر؛ اما حقیقت این است که برپایی تمدن اسلامی نه پروژه ای مانند سدسازی، ماشین سازی، شهرک سازی، موشک سازی و غیره است که بتوان اطاق فکر تشکیل داد و برنامه های پنج ساله و ده ساله ارائه کرد و پس از مدتی بدان دست یافت، و نه پروسه ای زمان بَر است که به خواست ما یا دیگری در کوتاه مدت یا دراز مدت تحقق یابد، بلکه آنچه از مطالعه تاریخ تمدن ها به دست می آید این است که هر زمان ملت ها و جوامع، جهت گیری درست و مسیر صحیحی را انتخاب کردند و همه آحاد جامعه در آن مسیر قرار گرفتند، به طور طبیعی و قهری به پرپاییِ تمدنی منتهی شده است.

هیچ تمدن بشری را نمی توان نمونه آورد که بر اساس طرح های دستوری و برنامه های از پیش تعریف شده نسل های پیشین برپا شده باشد.

ظهور و سقوط تمدن ها علل و عوامل خاص خود را دارد و هرگز در چارچوب خواست و اراده ما حرکت نمی کند.

اگر از این منظر به منابع دینی، به ویژه قرآن و نهج البلاغه نگاه کنیم به علل و عوامل مختلفی بر می خوریم که هر یک در جای خود شایسته بحث و بررسی های بسیاری است که باید در فرصت دیگری بدان پرداخت.

اما آنچه به اجمال می توان گفت این است که تا زمانی که آزادی های قانونی اِعمال نشود، عدالت اجتماعی برقرار نگردد، اختلاف طبقاتی از بین نرود، تبعیض ها برداشته نشود، به خواست مردم احترام گذاشته نشود، فسادها ریشه کن نگردد، رانت ها حذف نشود، روابط با کشورهای اسلامی بهبود پیدا نکند، تعامل با جامعه جهانی به مسیر طبیعی خود بر نگردد و روابط بین الملل اصلاح نشود، رسیدن به تمدن اسلامی همچنان در حد یک رؤیا باقی خواهد ماند و هرگز صورت عملی به خود نخواهد نگرفت و محقق نخواهد شد.

ایکنا ـ اشاره کردید به متون و منابع دینی.

چه شواهدی از قرآن و حدیث را می توان در این زمینه شاهد آورد؟ برای ظهور و سقوط تمدن ها علل و عوامل متعددی در متون دینی ذکر شده و آیات و احادیث بسیاری در این زمینه وجود دارد که حتی برشمردن آنها هم بسیار طولانی خواهد شد، اما به عنوان نمونه به یک مورد اشاره می کنم.

ببینید خداوند در قرآن چه می فرماید و ما چگونه عمل می کنیم؟ در ده ها آیه قرآن عباراتی نظیر این آیه آمده است: و لو شاء الله لهدیکم اجمعین؛ اگر خدا می خواست همه شما را هدایت می کرد .

حتی خداوند بارها به پیامبرش خطاب می کند که تو فقط مژده دهنده و بیم رسانی و بر مردم مسلط و چیره نیستی: لست علیهم بمصیطر .

ولی ما چقدر به این آموزه های قرآنی توجه داریم؟ آموزه هایی که بارها در کلام امام خمینی هم به صورت های مختلف تکرار شده، اما به شدت مورد غفلت قرار گرفته است.

نتیجه این گونه غفلت ها آن می شود که در پاره ای موارد نگاه جنسیتی به جامعه پیدا می کنیم و مثلاً در باب ورود یا عدم ورود بانوان به ورزشگاه ها، تنها کشوری در دنیا می شویم که چنین امری برای ما مسئله می شود و هزاران ساعت فکر و انرژی مسئولان را که باید به مسائل کلان مملکت اختصاص یابد به خود مشغول می سازد و بحث و بررسی های زیاد و بعضاً بی حاصلی را در پی می آورد.

و از آن طرف هم، چون بانوان احساس می کنند که حقی از آنان ضایع شد و گرفتار تبعیض شدند کارزار راه می اندازند و استیفای حقوق از دست رفته ‎شان را مطالبه می کنند و حتی کارزاری جهانی علیه ما شکل می گیرد و رییس فیفا هم به خود حق می دهد که در این مسئله دخالت کند، چون بر این باور است که رفتار ما با منشور آن نهادِ بین المللی مخالف است.

در حالی که این گونه عمل کردن برای جامعه ما که در صدد برپایی تمدن اسلامی هستیم، نه تنها هیچ پیامد مثبتی ندارد و ما را به آنچنان تمدنی نمی رساند، بلکه حتی بدان نزدیک هم نمی سازد، چرا که جامعه احساس می کند اولاً بخش هایی از آیات قرآن به طور جدی نادیده انگاشته شد.

ثانیاً یک اصل تجربه شده بشری که از آن با عنوان (قاعده القسر لا یدوم) یاد می شود مورد بی مهری قرار گرفت.

ثالثاً به فرمایش معصومین(ع) هم بی توجهی شد و سخن پیامبر(ع) که فرمود: (الانسان حریص علی ما مُنع؛ آدمی از هر چه منع شود بدان حریص و مشتاق می گردد) مورد غفلت قرار گرفت.

در حالی که بعید است کسی در واقعی بودن چنین حرص و ولعی، لااقل در بخشی از افراد جامعه ما کمترین تردیدی داشته باشد.

آیا رفتار بخشی از آحاد جامعه ما چیزی غیر از فرمایش پیامبر(ع) را نشان می دهد؟ آیا قرار است تمدن اسلامی تمدنی مردانه باشد و بدون همراهی زنان و مردان جامعه برپا شود؟ اگر واقعاً به متون دینی مراجعه کنیم و دنیای امروز را هم برای پیاده کردن احکام دینی به خوبی بشناسیم چنانچه امام صادق(ع) فرمود: (العالم بزمانه لا تهجم علیه اللوابس)، به این راحتی برای کشور مسئله ایجاد نمی کنیم و برای اداره آن هزینه های غیر ضروری نمی تراشیم.

ایکنا ـ اگر ممکن است در مورد قاعده مذکور و حدیث پیامبر(ص) توضیح بیشتری ارائه دهید.

در فلسفه اصلی است که گفته می شود (القسر لا یدوم) و در توضیح آن چنین می آورند که قسر ضد طبع و مرادف با جبر است.

حرکتی که با جبر و قهر و برخلاف میل و طبع باشد، حرکت قسری خوانده می شود که هرگز به سرانجام نمی رسد.

اگرچه فلاسفه این اصل را در اجسام و جهان ماده جاری می دانند؛ اما حقیقت این است که اصل مذکور یک قاعده مهم اجتماعی و نکته محوری در جامعه شناسی است که بی توجهی به آن می تواند آثار زیان بار بسیاری را به دنبال داشته باشد.

جامعه را برای همیشه نمی توان با قهر و قسر اداره کرد.

چنانچه حدیث مذکور هم اگرچه تا پیش از پرپاییِ نظام اسلامی می توانست تنها در حوزه شخصی و روانشناسی فردی به کار رود، اما امروزه دیگر نمی توان آن را صرفاً یک قاعده در مسائل فردی دانست که مراعات یا عدم مراعات آن از سوی افراد چندان قابل اعتنا نباشد؛ بلکه قطعاً یک اصل مهمِ روانشناسی اجتماعی و جامعه شناسی دینی است که باید در برنامه ریزی های گفتمان ساز جامعه مورد توجه کارگزاران نظام قرار گیرد تا جامعه مسیر طبیعی و روند درست خود را به سمت تمدنی که مورد نظر ماست طی کند و دچار چالش نشود و بنای مخالفت نگذارد و به مقاومت پنهان و آشکار نپردازد.

ظهور یا افول تمدن ها قوانین خاص خود را دارد و سرنوشت آنها با خواست و اراده ما تغییر نمی کند و تعیین نمی شود.

نداشتن حرکات قسری و پذیرش حق و حقوق طبیعیِ افراد جامعه، آن هم در عمل و نه صرفاً در گفتار و سخن، مهم ترین ابزار رسیدن به یک تمدن جامع و فراگیر است.

مسلماً برای رسیدن به تمدن اسلامی هم راهی جز این طریق وجود ندارد و مسیر دیگری که خاص تمدن اسلامی باشد طراحی نشده است.

باید به نصایح خیرخواهانه دلسوزان نظام و دلبستگان ایران گوش داد و آنها را جدی گرفت و به آزادی های فردی و اجتماعی افراد توجه کرد و صدای اعتراض مردم، به ویژه پابرهنگان - به تعبیر حضرت امام - را شنید و بدان ترتیب اثر داد و ضعف ها و کاستی ها را برطرف ساخت.

در غیر این صورت، آن هدف تنها در رؤیا تحقق خواهد یافت و نه در واقعیت.

به علاوه، اگر واقعاً نیت تمدن سازی داریم باید بدانیم که مراعات برخی قواعد نظیر قاعده (الاهم فالاهم) که یک اصل مهم عقلایی است و در نزد فقیهان و مجتهدان نیز جایگاه شایسته ای دارد و در نظر گرفتن مصالح مهمتر به جای مصلحت های مهم، امری لازم و ضروری، و در اداره جامعه مهم و حیاتی است.

باید توجه داشته باشیم که قرار است تمدنی دینی و اسلامی را پی ریزی کنیم و نه تمدنی فقهی و مذهبی ، را که یک قرائت خاص فقهی از بین قرائت های فقهی موجود کفایت کند.

تمدن اسلامی تمدنی فراگیر است که تمامی مذاهب مختلف فقهی و همه مکاتب کلامی را هم در خود جای می دهد.

نمی توان تمدنی فکر کرد و جهانی اندیشید، اما در درون نظام اسلامی تنگ نظرانه و محدود عمل کرد.

ایکنا ـ اندیشه های چه کسانی را در زمینه تمدن اسلامی درست می دانید؟ شخصیت های دانشگاهی و حوزوی بسیاری در باب تمدن اسلامی سخن گفته اند، اما سخن دو شخصیت بزرگ معاصر را برای شما نقل می کنم تا شاید توجه بیشتری را در ذهن و زبان متولیان امور و رفتار و کردار آنان باقی گذارد.

نخست سخن رضا داوری اردکانی، رییس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی را می آورم که در هشتمین نشست علم دینی چنین گفت: شما به تمدن نوین اسلامی فکر می کنید، من نیز همین طور.

اما شما این تمدن نوین اسلامی را این قدر نزدیک می دانید که تقریباً آن را محصل می پندارید، ولی من رسیدن به تمدن نوین اسلامی را دور می دانم و فکر می کنم که چطور باید به این ایده آل بزرگ رسید.

بنابراین آنچه من امکانش را در نظر می گیرم، شما محقق می بینید.

اگر چنین امکانی را محقق می دانید در این صورت باید فکر کنید که آموزش و پرورش، اقتصاد کشور، سازمان اداری، روابط معاملات و بدتر از همه وضعیت اخلاق در جامعه چگونه است؟ از همه این ها چشم می پوشید، آن وقت این ایده آل عزیز را نزدیک می بینید.

قدری فهم این مسئله برای من دشوار است و من آن را نمی فهمم .

من می گویم که این چه آموزش و پرورشی است؟ این آموزش و پرورشِ جمهوری اسلامی است؟ این بانک و اقتصاد و این دزدی و غارت برای تمدن نوین اسلامی است؟ اگر به این ها فکر نمی کنید، چطور می خواهید به تمدن نوین اسلامی برسید؟ شما نمی توانید جهش کنید، بلکه باید راه را به صورت مستقیم باز کنید .

سخن دوم گفتار آیت الله مصطفی محقق داماد، عضو پیوسته فرهنگستان علوم است که مدت سیزده سال رییس سازمان بازرسی کل کشور نیز بود و اخیراً در مصاحبه ای چنین گفتند: در تاریخ اسلامی در دو قرن طلایی چهارم و پنجم، یک رنسانس دینی مبتنی بر معرفت رخ داده است، اگر محورهای آن مقطع تاریخی را مطالعه کنیم که در آن ابن سیناها، فارابی ها، خواجه طوسی ها، علامه حلی ها به وجود می آمدند، درمی یابیم که ویژگی و خاصیت آن عصر چه بود که بستر تولد چنین عالمانی شد.

به اعتقاد من، محور اصلی در دو قرن چهارم و پنجم که منجر به تولد متفکران برجسته شد آزادی فکری بود که عرصه لازم را برای بیان افکار متفکران فراهم کرده بود.

در مقدمه یکی از کتاب هایم آورده ام که ری در گذشته شهر گسترده ای بود و تمام ورامین تا شهر پرند را در بر می گرفته است؛ در آن مقطع، زکریای رازی، طبیب و فیلسوف که آزادانه دین را نقادی می کند، در کنار امام فخررازی حضور دارد که متعصب در دین است و آزادانه فلسفه را نقادی می کند، در این فضا است که خواجه طوسی جواب های جدی را به نقدهای فخر رازی ارائه می کند و این گفت وگوها یک میراث عظیم برای امروز ما به جا گذاشته است.

من فکر می کنم رنسانس اسلام[که تمدن اسلامی از آن زاده می شود] در سایه آزادی محقق می شود.

اگر کسی از من سؤال کند که در میان حقوقی که بشر متوجه آن شده، مهم ترین حق کدام است؟ خواهم گفت که آزادی بیان یکی از اساسی ترین حقوق انسانی است.

این اصل اگر برای بشریت تأمین شود، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد .

این روزها، سر و صدای زیادی در بحث مبارزه با فساد بلند است، من سال ها مسئول بالاترین نهاد نظارتی در کشور بودم، همان وقت به این نتیجه رسیدم که مهم ترین نهاد نظارتی آزادی بیان برای مردم است.

اگر مردم آزاد باشند و بتوانند آزادانه نشان دهند که در چه بخش هایی فساد روی می دهد، دیگر فسادی روی نخواهد داد.

اصل آزادی بیان یک اصل محوری برای بهتر زیستن است که هرگز نباید فراموش شود .

ایکنا ــ شما در جایی گفتید که بیش از چهل سال است که در آثار شهید مطهری به مطالعه و تحقیق مشغول هستید آیا از ایشان در این باره نکته ای به خاطر دارید؟ واقعاً این گونه است و من بیش از چهار دهه است که با اندیشه های شهید مطهری مأنوس هستم و برخی مقاله ها و کتاب های ناقابلم در معرفی آثار و افکار آن متفکر شهید است.

با این حال به نظرم نمی رسد که ایشان مستقیماً در باب برپایی تمدن نوین اسلامی سخنی فرموده باشند، اما به صورت غیر مستقیم در کتاب آینده انقلاب اسلامی که مجموعه سخنرانی ها و مصاحبه های پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایشان است بارها در این زمینه سخن گفته اند که می توان همان ها را ملاک عمل قرار داد.

مثلاً در یک مورد می فرمایند: یکی از صفحات بسیار درخشان تاریخ اسلام که متأسفانه مذاهب دیگر در اینجا صفحات تاریخشان سیاه و تاریک است، همین مسأله آزادیِ عقیده است که مسلمانان پس از آنکه حتی حکومت را در دست گرفتند به ملت ها دادند و این نظیر ندارد (متأسفانه ما آن طوری که باید در این مسائل دقت و فکر نمی کنیم) .

.

و در جای دیگری چنین آورده اند: این انقلاب آن وقت تداوم پیدا خواهد کرد که اولاً مسیر عدالت خواهی را برای همیشه ادامه بدهد، یعنی دولت های آینده واقعاً و عملاً در مسیر عدالت اسلامی گام بردارند.

برای پُرکردن شکاف های طبقاتی اقدام کنند.

تبعیض ها را واقعاً از میان بردارند .

ثانیاً باید ما به آزادی ها به معنای واقعی در آینده احترام بگذاریم.

یعنی اگر دولت اسلامی، جمهوری اسلامی، حکومت اسلامی بخواهد زمینه اختناق را به وجود بیاورد قطعاً شکست خواهد خورد.

البته آزادی غیر از هرج و مرج است.

آزادی به معنای معقول.

هر کسی در درجه اول فکرش باید آزاد باشد، بیان و قلمش باید آزاد باشد.

اما فکرش آزاد باشد یعنی اگر کسی واقعاً منطق و فکری دارد، فکر خودش را بگوید.

اتفاقاً تجربه های گذشته نشان داده است که هر وقت در جامعه ما نوعی آزادیِ فکری بوده- و لو از روی سوء نیت هم بوده است- این امر به ضرر اسلام تمام نشده، بلکه به سود اسلام تمام شده است .

شما در کجای تاریخِ عالم دیده اید که در حکومتی که لااقل به ظاهر خیلی قسمت هایش مذهبی بوده و همه مردمش احساسات مذهبی دارند، به غیر مذهبی ها آن اندازه آزادی بدهند که بیایند در مدینه در مسجد پیغمبر و در مکه در مسجدالحرام بنشینند و آزادانه اصول دین را انکار کنند؟ فردی برود در مسجد مدینه بنشیند و خدا را انکار کند.

در باره خدا بحث کند و بگوید من خدا را قبول ندارم.

دیگری بیاید در مسجدالحرام بنشیند و حج را مسخره کند، بگوید من این عمل را قبول ندارم، من خدا را قبول ندارم، پیغمبر را قبول ندارم.

ولی در تاریخ اسلام، ما اینها را می بینیم و به دلیل همین آزادی ها بود که اسلام توانست باقی بماند.

اگر در صدر اسلام تا کسی می آمد در مدینه می گفت من خدا را قبول ندارم، می گفتند بزنید، بکشید، امروز اسلامی وجود نداشت.

اسلام به این دلیل باقی مانده که با شجاعت و صراحت با افکار مختلف مواجه شده است .

آری، این چنین نگاهی است که ایشان را وادار می سازد دردمندانه و دلسوزانه این گونه هشدار دهند: من به جوانان و طرفداران اسلام هشدار می دهم که یک وقت خیال نکنند که حفظ و نگهداریِ اسلام با سلب آزادیِ بیان تحقق می یابد.

برخی جوانان خیال نکنند که حفظ معتقدات اسلامی و جهان بینی اسلامی این است که نگذارند دیگران حرف هایشان را بزنند، نه، بگذارید بزنند؛ نگذارید خیانت کنند .

چنین تصور نشود که با جلوگیری از ابراز افکار و عقاید دیگران می شود از اسلام پاسداری کرد.

از اسلام فقط با یک نیرو می شود پاسداری کرد و آن منطق و آزادی دادن و مواجهه صریح و رُک و روشن با افکار مخالف است .

به اعتقاد ایشان یکی از مهم ترین نمونه های تاریخ اسلام در این زمینه داستان مُفَضّل بن عمر یکی از یاران برجسته امام ششم(ع) است که چنین توضیح می دهند: این داستان را من در کتاب داستان راستان تحت عنوان توحید مفضل نقل کرده ام.

: مفضل بن عمر یکی از اصحاب امام صادق(ع) است.

رفت در مسجد مدینه نماز بخواند.

خلوت هم بود.

در همان حال ابن ابی العوجاء که یکی از زنادقه بود، یعنی اصلاً خدا را قبول نداشت، آمد یک کناری نشست به طوری که فاصله زیادی با مفضل نداشت.

بعد یکی از همفکرانش هم آمد کنار او نشست.

شروع کردند .

به کفر گفتن راجع به خدا، پیغمبر، قیامت و .

مفضل آتش گرفت، نتوانست طاقت بیاورد.

آمد نزد او و با عصبانیت گفت ای دشمن خدا! در مسجد پیغمبر خدا چنین سخنانی می گویی؟! او پرسید تو کیستی و از کدام نحله از نحله های مسلمین هستی؟.

اگر از اصحاب جعفر بن محمد هستی ما همین حرف ها و بالاتر از اینها را در حضور خودش می گوییم با کمال مهربانی همه حرف های ما را گوش می کند .

ابداً عصبانی نمی شود.

مفضل بلند می شود می رود خدمت امام صادق(ع) و می گوید یا ابن رسول الله من یک چنین گرفتاریی پیدا کردم.

حضرت تبسم می کند و می فرماید ناراحت نباش.

اگر دلت می خواهد فردا صبح بیا من یک سلسله درس توحیدی به تو می گویم که بعد از این اگر با این طبقه مواجه شدی بدانی چه جواب بدهی.

کتاب توحید مفضل که امروز در دست ماست مولود این جریان است .

به اعتقاد بنده، آن مبنای درستی که باعث می شود شهید مطهری این گونه اظهار نظر کنند این اصل است که بعضی چیزهاست که اصلاً اجبار بردار نیست، یعنی نمی شود بشر را مجبور کرد که آن را داشته باشد.

خودِ موضوع، قابل اجبار نیست اگر تمام قدرت های مادی جهان جمع شوند و بخواهند با زور آن را اجرا بکنند، قابل اجرا نیست.

مثلاً محبت و دوستی.

اگر یک فرد، فرد دیگری را دوست نداشته باشد آیا با زور می شود او را دوستدار و عاشق وی کرد؟ چنین چیزی محال است.

اگر همه قدرت های جهان جمع شوند و بخواهند یک فرد را که فرد دیگر را دوست ندارد، به زور دوستدار او بکنند، امکان ندارد؛ زیرا این قلمرو، قلمرو زور نیست.

برعکس، اگر کسی، کسی را دوست دارد باز به زور نمی توان آن دوستی را از دل او بیرون آورد.

یکی از چیزهایی که خودش طبعاً زوربردار نیست و چون زوربردار نیست موضوع اجبار در آن منتفی است، ایمان است.

آنچه که اسلام از مردم می خواهد ایمان است نه تمکین مطلق،.

آن به درد نمی خورد، نمی تواند پایدار بماند.

تا زور هست باقی است، زور که رفت آن هم منتفی می شود .

اسلام آمده است ایمان، عشق، شور و محبت در دل ها ایجاد کند.

ایمان را که نمی شود به زور به کسی تحمیل کرد.

این است که قرآن می فرماید مردم را با حکمت دعوت کن: أدعُ إلی سبیل ربک بالحکمه و الموعظه الحسنه.

مردم را با دلیل و منطق دعوت کن تا روح و قلب آنها را خاضع بکنی، تا عشق و محبت در دل آنها ایجاد بکنی.

در آیه دیگر می فرماید: فَذکّر إنّما أنت مذکّر لستَ علیهم بِمصیطِر.

ای پیغمبر!وظیفه تو گفتن و ابلاغ و یادآوری است،تو که مسلط بر این مردم نیستی که بخواهی به زور آنها را مؤمن و مسلمان بکنی.

پس بعضی از موضوعات است که خود آن موضوعات زوربردار نیست.

طبعاً در این گونه مسائل باید مردم آزاد باشند، یعنی امکانی غیر از آزادی وجود ندارد.

ضمن اینکه یک سلسله مسائل دیگر است که در آنها می شود مردم را اجبار کرد ولی چنین اجباری برای مردم کمال نیست.

آن کمالی که در آن کار می خواهند به اجبار پیدا نمی شود.

یکی دیگر از مسائلی که بشر باید در آن آزاد باشد، نه از نظر اینکه اصلاً قابل اجبار نیست، بلکه از جنبه های دیگر [مهم است زیرا] رشد بشر در آن است.

بشر اگر بخواهد رشد پیدا بکند باید در کار خودش آزاد باشد، در انتخاب خودش آزاد باشد.

شما بچه تان را تربیت می کنید، خیلی هم علاقمند هستید که او آن طوری که دلتان می خواهد از آب در بیاید.

ولی اگر همیشه از روی کمال علاقه ای که به او دارید در تمام کارها از او سرپرستی کنید یعنی مرتب به او یاد بدهید، فرمان بدهید: این کار را بکن، از اینجا نرو، اگر می خواهد چیزی بخرد همراهش بروید، هی به او دستور بدهید: این را بخر، آن را نخر.

محال است که این بچه شما یک آدم با شخصیت از آب در بیاید.

در حدودی برای شما لازم است بچه تان را هدایت کنید و در حدودی هم لازم است او را آزاد بگذارید.

یعنی هم هدایت و هم آزاد گذاشتن.

این دو وقتی با یکدیگر توأم شد، آن وقت بچه شما اگر یک استعدادی هم داشته باشد، ممکن است که یک بچه با تربیت کاملی از آب درآید .

بسیاری از مسائل اجتماعی است که اگر سرپرست های اجتماع، افراد بشر را هدایت و سرپرستی نکنند،گمراه می شوند.

اگر هم بخواهند ولو با حُسن نیت (تا چه رسد به اینکه سوء نیت داشته باشند) به بهانه اینکه مردم قابل و لایق نیستند و خودشان نمی فهمند، آزادی را از آنها بگیرند به حساب اینکه مردم خودشان لیاقت ندارند، این مردم تا ابد بی لیاقت باقی می مانند.

مثلاً انتخابی می خواهد صورت بگیرد، حالا یا انتخاب وکیلِ مجلس و یا انتخاب دیگری.

ممکن است شما که در فوق این جمعیت قرار گرفته اید واقعاً حُسن نیت هم داشته باشید و واقعاً تشخیص شما این باشد که خوب است این ملت فلان فرد را انتخاب بکند، و فرض می کنیم که آن فرد واقعاً هم شایسته تر است، اما اگر شما بخواهید این را به مردم تحمیل بکنید و بگویید شما نمی فهمید و باید حتماً فلان شخص را انتخاب بکنید، اینها تا دامنه قیامت مردمی نخواهند شد که این رشد اجتماعی را پیدا کنند.

اصلاً باید آزادشان گذاشت تا فکر کنند، تلاش کنند.

آنکه می خواهد وکیل بشود تبلیغات کند.

آن کسی هم که می خواهد انتخاب بکند مدتی مردّد باشد که او را انتخاب بکنم یا دیگری را؟ او فلان خوبی را دارد، دیگری فلان بدی را دارد.

یک دفعه انتخاب کند، بعد به اشتباه خودش پی ببرد، باز دفعه دوم و سوم تا تجربیاتش کامل بشود و بعد به صورت ملتی در بیاید که رشد اجتماعی دارد.

و الا اگر به بهانه اینکه این ملت رشد ندارد باید به او تحمیل کرد، آزادی را برای همیشه از او بگیرند، این ملت تا ابد غیر رشید باقی می ماند.

رشدش به این است که آزادش بگذاریم ولو در آن آزادی، ابتدا اشتباه هم بکند.

صدبار هم اگر اشتباه بکند باز باید آزاد باشد.

اینها یک سلسله مسائل است که اصلاً بشر را باید در این مسائل آزاد گذاشت تا به حد رشد و بلوغ اجتماعیِ لازم برسد.

از جمله این هاست رشد فکری.

از نظر رشد فکری باید مردم را آزاد گذاشت.

اگر به مردم در مسائلی که باید در آنها فکر کنند از ترس اینکه مبادا اشتباه بکنند، به هر طریقی آزادیِ فکر ندهیم یا روحشان را بترسانیم که در فلان موضوع دینی و مذهبی مبادا فکر بکنی که اگر فکر بکنی و یک وسوسه کوچک به ذهن تو بیاید با سر در آتش جهنم فرو می روی، این مردم هرگز فکرشان در مسائل دینی رشد نمی کند و پیش نمی رود.

دینی که از مردم در اصول خود تحقیق می خواهد، و تحقیق هم یعنی به دست آوردن مطلب از راه تفکر و تعقل، خواه ناخواه برای مردم آزادیِ فکری قائل است .

با توجه به آنچه که بیان گردید بنده به جد بر این باورم که بهترین راه رسیدن به تمدن نوین اسلامی عملیاتی کردن این آموزه های دینی است که امید است متولیان امور توجه کافی بدان مبذول فرمایند.


کلید واژه ها: تمدن نوین اسلامی - اسلامی - تمدن - دانشگاه آزاد - تمدن اسلامی - آزاد - نوین - آزادی - نجف آباد - دانشگاه - جامعه اسلامی - موضوع - قرآن - آباد - نیازمند - فراوانی - برگزار - مقالات - نادعلی - عاشوری - همایش - بررسی - گذشته - مختلف - لوازم - نوشته - ادامه - آینده - رابطه - جامعه

آخرین اخبار سرویس:
تصاویر | هم صحبتی روحانی و رییسی در جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی

ارتباط صنعت با دانشگاه نیازمند کمک های مالی دولت است

فارس من|نباید اصالت افراطی به مقالات ISI داد/دانشجو را در صف دفاع از رساله نگه داشتن خلاف است

ژورنال بین المللی «پیمایش ماهواره ای» در چین راه اندازی شد

تمدید مهلت ثبت نام پذیرش بدون آزمون دانشگاه آزاد

دانلودکارآموزی بررسی نقش پیاده سازی مدل EFQM در گروه خودرو سازی بهمن 107 ص

رشته های علوم پایه نیازمند کمک صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران

استخدام نیروی فنی جهت اپراتوری دستگاه اکسترودر در قم

جایزه جهانی ایثار با نام شهید سلیمانی در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد

پرسشنامه ابراز وجود دانگل یولی و همکاران

ماهواره ظفر در برنامه پرتاب قرار می گیرد

عکس جنجالی هانیه توسلی با لباس غواصی در جزیره لارک + بیوگرافی و تصاویر جدید

ماهواره ظفر در برنامه پرتاب قرار می گیرد

فیلم/ هت تریک سردار آزمون در دیدار دوستانه

کارخانه نوآوری «فارس»افتتاح می شود/ ایجاد 8 کارخانه تا نیمه اول99

فیلم | مار کبری در خوابگاه دختران دانشگاه

تشکیلات سازمانی پردیس البرز دانشگاه خوارزمی مستقل می شود/بدهی 20 میلیارد تومانی دانشگاه

نتایج کارشناسی ارشد دوره های فراگیر پیام نور امروز منتشر می شود

جایزه جهانی ایثار به نام سردار شهید سلیمانی

استخدام کارمند خانم یا آقا مسلط به زبان انگلیسی در تهران

بهبود همکاری ایران و ترکیه به نفع مردم دو کشور است

اخراج دهقانی پیش از صدور حکم امکان اقامت وی صورت گرفت

پژوهشگران برای حضور در دوره های مطالعاتی حمایت می شوند

بازدید محمد باقر نوبخت از پروژه های آزاد راه تهران-شمال و بزرگراه همت

ممنوعیت ادامه تحصیل سربازان برداشته شد

حمایت معاونت علمی برای جذب پژوهشگران ایرانی مقیم خارج

تاسیس شعب جدید دانشگاه آزاد در آسیای میانه

پرینترهای سه بعدی بومی رقیب نمونه های اروپایی شد

احتمال برخورد یک کهکشان با کهکشان راه شیری در آینده

بازدید محمد باقر نوبخت از پروژه آزاد راه تهران-شمال

جایزه جهانی ایثار به نام سردار شهید سلیمانی نام گذاری شد

ممنوعیت ادامه تحصیل سربازان برداشته شد

دانشگاه های قم باید در مسیر کارآفرینی حرکت کنند

دانشگاه شهرکرد در جدیدترین نظام رتبه بندی دانشگاه ها جهان قرار گرفت

تعمیر و تجهیز خوابگاه های دانشگاه تهران آغاز شد

تصویب شکل گیری صندوقی در شورای عالی عتف برای جهت دهی و اولویت گذاری پژوهش

اعطای بورسیه تحصیلی به یاد جانباختگان پرواز ایران- اوکراین

امکان سنجی استقرار نظام مدیریت دانش در دانشگاه آزاد اسلامی

انتخاب رشته 4 رشته پزشکی از دانشگاه آزاد گرفته شد

ممنوعیت ادامه تحصیل سربازان برداشته شد

ممنوعیت ادامه تحصیل سربازان برداشته شد

پرسشنامه سیاهه اضطراب امتحان ابوالقاسمی و همکاران

تصویری از سران قوا در جلسه امروز شورای عالی انقلاب فرهنگی

جایزه جهانی ایثار با نام شهید سلیمانی در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد

تشییع شهید سلیمانی توطئه تفرقه بین ایران و عراق را نقش بر آب کرد

دانشگاه شریف بورس تحصیلی به نام جانباختگان سانحه هوایی اعطا می کند

طلوع خورشید از نگاه ایستگاه فضایی بین المللی+عکس

جایزه جهانی ایثار با نام شهید سلیمانی در شورای عالی انقلاب فرهنگی تصویب شد

تمدید مهلت ثبت نام و پذیرش دانشجو در پردیس بین­ المللی کیش دانشگاه تهران

دانشگاه شریف بورس تحصیلی به نام جانباختگان سانحه هوایی اعطا می کند

2 واحد طب سنتی برای رشته های علوم پزشکی ارائه می شود

پروپوزال ارزیابی میزان مهارت مدیریت زمان در افراد 12 تا 30 ساله و ارائه راهکارهایی برای تقویت آن

ارتباط دانشگاه، صنعت و مراکز اجرایی رضایت بخش نیست

دانشگاه شریف بورس تحصیلی به نام جانباختگان سانحه هوایی اعطا می کند

دانشگاه شریف بورس تحصیلی به نام جانباختگان سانحه هوایی اعطا می کند

استخدام دانشجوی کارشناسی روانشناسی خانم در تهران

دانشگاه آزاد باید تغییر رشته و انتقال 134 فرزند اعضای هیئت علمی را لغو کند

اولتیماتوم به دانشگاه آزاد برای لغو تغییر رشته متخلفان علوم پزشکی

ارتباط دانشگاه، صنعت و مراکز اجرایی رضایت بخش نیست

اسامی پذیرفته شدگان نهایی آزمون ارشد فراگیر پیام نور اعلام شد

اعلام اسامی پذیرفته شدگان نهایی آزمون ارشد فراگیر پیام نور

یادبود شهدای دانشگاه شریف در سقوط هواپیمای اوکراینی

شاید پایان عمر کهکشان راه شیری یک برخورد آسمانی باشد

شبکه ملی مدل سازی حیوانی و تحقیقات درون تنی ایجاد شده است

یادبود شهدای دانشگاه شریف در سانحه هوایی

اعطای بورسیه تحصیلی به یاد جانباختگان پرواز ایران- اوکراین/ 300 نخبه از دانشگاه های خارج به کشور بازگشتند

ویدئو/ یادبود دانش آموختگان صنعتی شریف در سقوط هواپیمای اوکراینی

یادبود شهدای دانشگاه تهران و شریف در سقوط هواپیمای اوکراینی

دهه ی 2020: آغاز عصری جدید در کاوش های سیاره سرخ

دهه ی 2020: آغاز عصری جدید در کاوش های سیاره سرخ

ویدئو/ یادبود دانش آموختگان صنعتی شریف در سقوط هواپیمای اوکراینی

تمدید مهلت ثبت نام در پردیس بین المللی کیش دانشگاه تهران

اعلام اسامی قبولیهای نهایی آزمون ارشد فراگیر پیام نور

فراخوان جذب اعضای هیئت علمی وزارت علوم از 22 بهمن آغاز می شود

خوابگاه های دانشگاه تهران بازسازی می شود

تمدید مهلت ثبت نام در پردیس بین المللی کیش دانشگاه تهران

اهدای بورسیه تحصیلی به یاد نخبگان از دست رفته/نماد جان باختگان دانشگاه شریف طراحی می شود

اسامی پذیرفته شدگان نهایی آزمون ارشد فراگیر پیام نور اعلام شد

پرسشنامه تاثیر هوش اخلاقی مدیران بر مهارت های ارتباطی

ادامه مرحله تکمیل ظرفیت دانشگاه علمی کاربردی بهمن ماه انجام می شود

تعمیر و تجهیز خوابگاه های دانشگاه تهران آغاز شد

تعمیر و تجهیز خوابگاه های دانشگاه تهران آغاز شد

ابداع دقیق ترین شناساگر کوانتومی توسط دانشمند ایرانی

اولتیماتوم به دانشگاه آزاد برای لغو تغییر رشته متخلفان علوم پزشکی

دستگاه تولید همزمان برق و حرارت در کشور ساخته شد

تکمیل ظرفیت دانشگاه علمی کاربردی در بهمن ماه

پژوهشگران برای حضور در دوره های مطالعاتی حمایت می شوند

جزوه زبان آمادگی آزمون EPT دانشگاه آزاد اسلامی + نمونه سوالات

تکمیل ظرفیت دانشگاه علمی کاربردی در بهمن ماه

اطلاعیه سازمان سنجش آموزش کشور در رابطه با اعلام اسامی پذیرفته شدگان رشته های تحصیلی آزمون ورودی دوره های فراگیر تحصیلات تکمیلی ( دانش پذیری کارشناسی ارشد) دانشگاه پیام نوربهمن ماه سال1398 (نوبت بیستم)

اطلاعیه دبیرخانه شورای سنجش و پذیرش دانشجو در خصوص مصوبات بیست و دومین جلسه شورای سنجش و پذیرش دانشجو مورخ 30/09/1398

وزارت بهداشت میزبان هیات عالی جذب شورای عالی انقلاب فرهنگی شد

قرار گرفتن دانشگاه شهرکرد در رتبه 1671 دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی جهان در جدیدترین نظام رتبه بندی دانشگاه ها جهان 2019 (URAP)

پرسشنامه کامل هراس اجتماعی با پایایی و روایی و همسانی درونی و اعتبار محتوایی و ضرایب همبستگی

اهدای بورسیه تحصیلی به یاد نخبگان از دست رفته/نماد جان باختگان دانشگاه شریف طراحی می شود

پرینتر های سه بعدی «ایران ساخت» جای نمونه های اروپایی را خواهد گرفت

شفافیت و انضباط مالی مهمترین دستاورد مالی دانشگاه پیام نور در دو سال گذشته بود

قرار گرفتن دانشگاه شهرکرد در رتبه 1671 دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی جهان در جدیدترین نظام رتبه بندی دانشگاه ها جهان 2019 (URAP)

پرسشنامه عوامل موثر بر انتقال تکنولوژی در شرکت

احتمال تصادف دو اَبَر کهکشان راه شیری

آزادی بیان؛ لازمه تمدن نوین اسلامی

آزادی بیان؛ لازمه تمدن نوین اسلامی